Jihadreis of stedentrip, dat is de vraag

Verleidde de 33-jarige prediker Azzedine C. jongeren om naar Syrië te vertrekken? Ja, zegt justitie. Nee, zegt de verdachte. In de context gezien ligt het heel anders.

Azzedine C. (alias Abou Moussa), op de rug gezien, tijdens een pro-IS-demonstratie in Den Haag, juli vorig jaar. Foto Phil Nijhuis

Was het weekje in de Belgische Ardennen een gezellige wandelvakantie met goede vrienden, of was het een trainingskamp om jongeren klaar te stomen voor de jihad? Was de oproep aan moslims om „op te staan voor Syrië” een aansporing om de jihad te gaan voeren, of was het een oproep om hulp te bieden aan oorlogsslachtoffers?

Het politieonderzoek naar een groep Haagse jihadverdachten heeft de naam ‘Context’ meegekregen, en dat blijkt niet zonder reden. In het proces tegen de groep, dat deze maand in de ‘bunker’ – het extra beveiligde gerechtsgebouw – in Amsterdam-Osdorp wordt gehouden, draait alles om de context. Het Openbaar Ministerie (OM) vervolgt tien verdachten als terroristische organisatie. Deze week draaide om hoofdverdachte Azzedine C. (alias Abou Moussa). De 33-jarige prediker heeft volgens het OM opruiende en ronselende berichten geschreven op Twitter, Facebook en radicale weblogs.

Het OM en de verdediging leggen deze uitingen elk op hun eigen manier uit. Justitie plaatst Azzedines uitingen in de context van de jihadgang naar Syrië. Als Azzedine zijn blijdschap uitspreekt over de vestiging van een kalifaat door IS, ziet het OM dat als een aanmoediging aan Nederlandse jongeren om zich bij IS aan te sluiten. Azzedine plaatst zijn opmerking in een theologische context: „Ik was gewoon blij, als theocraat” – Azzedine vindt democratie on-islamitisch.

Hij wil niet opruien

Nog zo’n verschil in uitleg van de ‘context’: Azzedine plaatst een link naar een boodschap van IS-woordvoerder Al-Adnani. „Dit is de beste audio ooit van Al-Adnani”, staat erbij. Verheerlijking van terrorisme, zegt het OM. Nee, zegt Azzedine, wat hij bedoelde is dat hij het goed vindt hoe Al-Adnani reageerde op beschuldigingen tegen IS. Hij probeerde er niet mee op te ruien.

Zo gaat het drie dagen lang in de bunker. Telkens legt de rechter hem berichten voor die volgens het OM opruiend zijn, telkens reageert Azzedine door te zeggen dat zijn berichten „in de context” moeten worden gezien. Voor bijna alle berichten heeft hij wel een verklaring. Zo plaatst hij een romantische foto van een jihadstrijder op een paard op Twitter – niet om de jihad te verheerlijken, maar omdat dit „een mooi genomen foto” is. Zo noemt hij jihadstrijders „helden” – omdat hij „het wel bewonderenswaardig vindt dat mensen het willen opnemen tegen het Assad-regime”. Zo retweet hij propaganda van IS – niet omdat hij het per se met alles eens is, maar omdat hij het „lezenswaardige” tweets vindt. Zo deelt hij een video waarin IS-strijders op mensen schieten en executies uitvoeren, omdat dit volgens Azzedine aanvallen zijn op „hooggeplaatste functionarissen uit de Iraakse regering”. Azzedine tegen de rechter: „U zult het misschien raar vinden, maar ik vind de video echt mooi.”

De rechter: „U zegt dat het een prachtige video is van hun werk om de moslims te dienen. Zijn executies en hoofden afhakken werken om de moslims te dienen?”

Azzedine: „Nee, het is het verdedigen van de moslims om ze te bevrijden van het juk van de regering. Ik wil niet hypocriet zijn: het is tijd voor oorlog, en dan is er een oorlogsvoering, dan vallen er mensen van IS maar ook van het regeringsleger. Dat is waar we mee te maken hebben.”

Is hij aanhanger van IS, wil de rechter weten. Azzedine: „Als ze gaan voetballen, zoals Ajax tegen Feyenoord, dan ben ik supporter van IS.” Waarom? Azzedine vindt het vestigen van een islamitisch kalifaat een goede zaak. Bovendien heeft IS de beste kaarten om de Syrische president Assad weg te krijgen, denkt hij. „Niemand kan ontkennen dat IS militair hartstikke goed was georganiseerd. Ook op andere fronten waren zij de sterkste groep van alle oppositiegroepen.”

Volgens Azzedine is het niet terecht dat IS wordt gezien als de enige strijdgroep die mensen onthoofdt en zelfmoordaanslagen pleegt. „Dat doet het leger van Assad ook.” Wel erkent hij dat IS „meedogenloos” oorlog voert. En er waren video’s van IS die hij „behoorlijk wreed” vond.

De juiste motivatie

Nu hij een jaar vastzit, beseft Azzedine dat hij sommige berichten op internet beter niet had kunnen schrijven. Hij is erachter dat er ook jihadisten zijn die niet met de juiste motivatie naar Syrië vertrekken. Kleine meisjes of jongens, bijvoorbeeld. „Je wordt met de dag wijzer” , zegt Azzedine. „Als u mij zou vragen: zou je dit nu nog tweeten, dan zou ik het niet doen.” Hij zegt zich te willen verantwoorden voor wat hij heeft geschreven. „Als er blaren zijn, ben ik bereid om daar op te gaan zitten.”

De moeilijkste vraag die de rechter Azzedine de afgelopen dagen stelde, was die over zijn aanhouding vlak bij de Turkse grens in 2013. Hij werd samen met jihadverdachte Soufiane Z. opgepakt. Ze hadden 3.400 en 5.800 euro cash op zak, mobiele telefoons, simkaarten, pasfoto’s van verschillende personen, en Z. had een visum voor Turkije. De rechter: „De verdenking is dat u op weg was naar Syrië.”

Weer probeerde Azzedine met een beroep op ‘de context’ de vraag te pareren. „We waren op vakantie. Op stedentrip.”

Met zoveel geld contact op zak, vraagt de rechter. Azzedine haalt zijn schouders op. Iedereen viert vakantie op zijn eigen manier, lijkt hij te zeggen.

De rechter: „Welke steden hadden jullie bezocht?”

„Met alle respect, ik zwijg.”

„Waar wilden jullie nog heen?”

„Cuba.”

„Dan was u behoorlijk uit de richting.”

    • Sheila Kamerman
    • Andreas Kouwenhoven