Gelovigen in een seculiere stad

Amsterdam staat te boek als seculiere stad. Maar er wordt meer aan religie gedaan dan zichtbaar is, in veel verschillende gedaantes. Fotograaf Friso Kooijman legde dat vast.

Het was ergens halverwege het vorige decennium: fotograaf Friso Kooijman (46) keek tv, en zag iets met bommen, Israël en de Palestijnen. De zoveelste beelden van geweld om geloof. Hij dacht: dit herken ik niet. En: ik ga kijken hoe het zit, hoe geloof beleden wordt in Amsterdam.

Zijn ervaringen met geloof had hij tot dan toe allemaal opgedaan tijdens zijn wereldreizen voor zijn werk in de scheepsbouw. Hij voer met een Indonesische bemanning (allemaal moslims), en ging met boeddhisten om uit Vietnam. Nooit ervoer hij narigheid. Zelf gelooft Kooijman niet.

De sfeer die hij aantrof toen hij met zijn camera de stad doortrok, langs kerken, moskeeën, boeddhistische centra en geïmproviseerde geloofshuizen, beschrijft hij als bezield en gemoedelijk. Net zoals hij tijdens zijn reizen gevoeld had. De tentoonstelling Geloven in Amsterdam reist sinds een paar jaar door de stad en is binnenkort in het VU Medisch Centrum te zien.

Hoeveel wordt er nog geloofd in het ‘seculiere’ Amsterdam? Het aandeel gelovigen ligt in Nederland hoger dan in Amsterdam (56 tegen 38 procent, volgens Bureau Onderzoek, Informatie en Statistiek Amsterdam). Maar dat de ‘ongelovigen’ nergens in geloven, is niet gezegd. Meer dan de helft van de Nederlanders gelooft in ‘iets’, blijkt uit recent onderzoek, of weet simpelweg niet of er een hogere macht bestaat. En dan is er nog het geloof in bijvoorbeeld natuurkrachten, energieën, of andere soorten spiritualiteit.

Sinds de jaren ’90 is de islam de grootste godsdienst in Amsterdam. Van de Amsterdammers is 13 procent moslim, 7 procent Rooms-Katholiek en 4 procent voelt zich verbonden met het christendom in het algemeen (hieronder vallen bijvoorbeeld Pinkstergemeenten). Met andere godsdiensten, zoals het hindoeïsme, boeddhisme, jodendom of de hervormde kerk voelt 1 procent of minder zich verbonden.

Kooijman wilde met zijn camera neutraal vastleggen wat hij zag. Maar hij heeft wel een boodschap voor ongelovigen: houd je ogen open, denk zelf na. „Wie alleen maar koppen snelt, krijgt een vreemd wereldbeeld.” En hij heeft een tip. „Bezoek zelf eens een dienst in bijvoorbeeld een moskee. Dat kan voor niemand kwaad.”

    • Mirjam Remie