Opinie

    • Hans Beerekamp

‘Een fucking rat, maar wel een hele goeie rat’

Vorig seizoen was ik boos op de redactie van Expeditie Robinson (RTL5), mijn favoriete reality competition show. De deelnemers op een onbewoond eiland in de Filippijnen kwamen nauwelijks meer aan de keuze tussen complotten of loyaliteit toe. Ze moesten vooral elkaar in onoverzichtelijke samenstelling wegduwen uit modderpoelen, zodat de kortste meisjes het eerst afvielen.

Maar het drie weken geleden begonnen seizoen 16 rehabiliteert zich sterk. Er zijn een paar spannende nieuwe spelregels, die bevorderen dat de strijd tussen individuen gaat en kliekjesvorming direct afgestraft wordt. Heel fraai zie je hoe uitstotingsprocessen ontstaan. Niet de onaardigste, beste of slechtste speler wordt weggestemd, maar degene die de grootste bedreiging vormt voor de groep als geheel. Achtereenvolgens waren dat de sterkste man, de leider van een gevaarlijke kongsi en de zwakste vrouw die toch al niet meedeed aan het groepsproces.

Hun namen zal ik u besparen, want ook dit seizoen zijn het weer Tamelijk Onbekende Nederlanders. Er is wel een andere reden om met grotere belangstelling dan ooit naar de overlevingsstrijd te kijken.

Het idee dat je met een groep mensen die elkaar grotendeels niet kennen moet strijden om eten, een goede slaapplaats, was voor de meesten van ons een abstractie. Het avontuur was goed voor je persoonlijkheid, een stevige metafoor van de onderliggende mechanismen in een aangenamer gestoffeerd leven in vrede en welvaart. Het kan verkeren. We zien de echte moddergevechten in het zweet des aanschijns ineens vlakbij onze voordeur, vooralsnog in Lesbos, aan de Hongaarse grens of Berlijn, maar binnenkort ook in Ter Apel, Etten-Leur en Amsterdam.

Dat stemt veel mensen angstig, maar je kunt ook zeggen dat de vluchtelingen juist hierheen komen op zoek naar vrede, veiligheid en een rechtstatelijk bestaan, en niet om hun eigen bedreigde situatie naar ons te exporteren.

Verstandige mensen realiseren zich ook maar al te goed dat wij de volgende migranten kunnen worden, als de ophitsers ons in een burgeroorlog storten. Dus kun je maar beter goed opletten hoe de Robinsons kreeften vangen, slaapmatten van riet bouwen en vuur maken zonder aansteker. Zoals cabaretier Klaas van der Eerden zich gisteren beklaagde over twee weinig aan het handwerk bijdragende medespeelsters: „Ik heb nog nooit gehoord dat je met yoga vis kan vangen.”

De personele unie tussen Robinson en de vluchtelingen is televisiemaker Danny Ghosen, die op zijn 15de Libanon ontvluchtte en nu voor 3Onderzoekt (EO) de vluchtelingenkampen in Kroatië of Calais bezoekt.

Als speler in Robinson is hij sluw, organiseert de benodigde stemmen zonder vijanden te maken, en verstaat de kunst van het overleven. In de woorden van rockzangeres Elle Bandita, die plezier krijgt in deze manier van zelfverdediging: „Hij is een fucking rat, maar wel een hele goeie rat!” Daar kun je maar beter vrienden mee worden.

    • Hans Beerekamp