Wel Shaffy, Sonneveld en Spinvis... geen Nick & Simon

De beste 90 Nederlandstalige liedjes? Frits Spits maakte van zijn bloemlezing een monumentale gids. Voor NRC maakte hij uit die 90 liedjes een selectie.

Het moet een heidense klus zijn geweest: de beste negentig Nederlandstalige liedjes ooit kiezen. Maar Frits Spits vond het een feest om te doen. „Ik heb een huis waar al die oude platen staan en die heb ik allemaal uit de kast getrokken. Heb veel geluisterd en veel gelezen. Nadat ik 400 liedjes had, ben ik gaan schrappen en gaan schrijven.”

Die onverhulde gretigheid kenmerkt hem. Zo kent Nederland de man die in de jaren tachtig iedereen aan de radio gekluisterd hield met zijn programma De Avondspits – als de Matthijs van zijn tijd. Daarna bleef Spits radio en tv maken en inmiddels presenteert hij op Radio 1 het taalprogramma De Taalstaat. Zijn enorme muziekkennis heeft Spits (geboren als Frits Rentmeester, Eindhoven, 1948) aangewend voor het schrijven van De Standaards van Spits, dat volgende week verschijnt: een monumentale gids waarin hij de mooiste Nederlandstalige liedjes bespreekt, van (biografische) achtergronden voorziet, en anekdotes en persoonlijke ervaringen toevoegt. Bij het boek horen cd’s met tachtig van de liedjes.

De reis begint bij Net als toen van Corry Brokken uit 1957, voert langs Toon Hermans, Hans de Booij, Karin Bloemen en Spinvis en sluit af met het vorig jaar verschenen Surfen van Typhoon. Spits stelde een diverse bloemlezing samen, die discussie zal oproepen, hoopt Spits, want lang niet iedereen paste in de selectie en hij koos niet altijd de grootste hits. Boudewijn de Groot, Frans Halsema, Ramses Shaffy en Acda & De Munnik zijn toppers met drie liedjes. Maar van Shaffy koos Spits bijvoorbeeld voor Ik drink en 5 uur en niet voor Laat me.

Aan die voorkeur valt af te lezen dat Spits graag echte luisterliedjes selecteerde. Melancholie en weemoed zijn de dominerende emoties. „Dat is waarschijnlijk een stemming die bij mij past. Ik ben een groot bewonderaar van Willem Wilmink, die een groot melancholicus was. Maar ik ben niet nostalgisch in de zin van verlangen naar een beter verleden. Ik koester de herinnering aan mooie momenten, waar levenspijn en het zoeken en vinden van troost bij horen.”

Zijn gids is een ode aan de tekstdichters van Nederland. „Ja, het was echt mijn bedoeling om liedschrijvers als Jan Boerstoel, Willem Wilmink, Michel van der Plas en Han Kooreneef op een voetstuk te plaatsen. Tekstdichten is een ambacht dat aan het uitsterven is. Ze worden niet meer gevraagd, niet meer door artiesten, niet door radio- en tv-programma’s. Terwijl genoeg zangers baat zouden hebben bij betere teksten. Nick & Simon bijvoorbeeld.”

De Standaards van Spits van Frits Spits. Uitgeverij Luitingh-Sijthoff, 4 cd’s, 400 blz. € 39,99. Presentatie: ma 28/9, OBA, A’dam, 20.00u, met optredens Maaike Ouboter, Veldhuis & Kemper, Gerard van Maasakkers.