Stikjaloers op geest uit ver verleden

Tom Courtenay en Charlotte Rampling in 45 Years.

Het echtpaar Kate en Geoff Mercer (Charlotte Rampling en Tom Courtenay) bereidt hun 45-jarig huwelijksfeest voor. Ze kennen elkaar door en door. Als mopperpot Geoff zegt dat hij een nieuwe editie van Kierkegaard aan het lezen is, plaagt Kate hem: „Het is de derde keer dat je het probeert, waarom denk je dat het nu wel zal lukken?”

In 45 Years, naar een kort verhaal van David Constantine, wordt die vertrouwdheid in twijfel getrokken als Geoff een brief krijgt uit Zwitserland. De autoriteiten hebben het lijk gevonden van Katya, zijn eerste liefde die vijftig jaar eerder verongelukte in de Alpen. Het brengt bij hem een scala aan emoties en een stortvloed aan herinneringen teweeg. Tegelijkertijd moet Kate om zien te gaan met het idee dat Geoff voor hij haar ontmoette een andere grote liefde had. Hij heeft er wel over gesproken, maar het wordt haar nu pas duidelijk hoe belangrijk Katya voor hem was. Kun je het winnen van een jeugdliefde die voor altijd jong is gebleven en misschien wel perfect geconserveerd werd in het gletsjerijs?

Als blijkt dat Geoff allerlei memorabilia heeft bewaard en veelvuldig vol nostalgie over zijn trip met Katya praat, wordt Kate onzekerder over haar liefde voor hem. Zeker als hij informatie lijkt achter te houden. Op zijn beurt mijmert Geoff heimelijk over wat er zou zijn gebeurd als Katya niet was uitgegleden. Eén brief zet alles op losse schroeven, want hoe goed kent het jubilerende echtpaar elkaar eigenlijk?

45 Years begint met het geluid van een diaprojector, een vooruitwijzing naar dia’s die halverwege een cruciale rol gaan spelen. Toch gaat het niet om deze tastbare artefacten uit het verleden maar juist om wat ze teweegbrengen. Had Katya ook bruin haar, vraagt ze aan Geoff, een schijnbaar onschuldige vraag die veel meer impliceert: ben ik de vervanger van Katya? Subtiel detail: toen hun eerste herdershond overleed, nam Kate daarna precies dezelfde hond.

Regisseur Andrew Haigh, die drie jaar geleden doorbrak met het prachtige Weekend, kiest voor eenvoud en vermijdt mooifilmerij: de omgeving van de Norfolk Broads is kilblauw en mistig – meer dan het plaatselijke toeristenbureau zou willen. Door zijn sobere en kalme aanpak komt de nadruk te liggen op de acteerprestaties van Rampling en Courtenay, waarbij de focus vooral op Rampling ligt. Dat is ook logisch, haar hele bestaan wordt immers volledig opgeschud. Beiden spelen schitterend en laten met hun dictie en oogopslag een baaierd aan emoties zien.

Ze gedragen zich ogenschijnlijk normaal, maar niets is minder waar. Er is definitief iets veranderd. Zelfs de muziek die ze uitkozen voor hun feest raakt besmet, Happy Together klinkt opeens niet meer feestelijk maar ironisch. Het is een van de vele nuances in een rijke film die weer eens aantoont dat je voor een aangrijpend meesterwerk weinig meer nodig hebt dan een gelaagd verhaal met complexe psychologische inzichten, een stel uitstekende acteurs en een regisseur die geen trucs nodig heeft om alles recht te doen.

    • André Waardenburg