Moskou waarschuwt voor ‘verstoring nucleaire balans’ in Europa

De VS moderniseren hun kernwapens in Duitsland. Niet nieuw volgens deskundigen, toch reageert Moskou fel op een tv-uitzending erover.

Langeafstandsraket van het type 'Titan II' in een ondergrondse opslag in Arizone, in de VS. Foto Jim Lo Scalzo  / EPA

Nog voordat de nieuwe wapens er zijn, leidt de modernisering van Amerikaanse kernwapens in Europa al tot spanningen tussen Rusland en de VS. Het Kremlin reageert fel op een uitzending van de Duitse tv-zender ZDF over nieuwe Amerikaanse kernwapens in Duitsland. „De strategische balans in Europa dreigt te worden verstoord”, zei Dmitri Peskov, de woordvoerder van president Poetin.

De kernwapens die op de luchtmachtbasis in Büchel liggen, en veelal in de jaren 60 en 70 zijn gebouwd, moeten krachtiger worden. De eerste stappen voor deze operatie zijn nu gezet. Als alles volgens plan verloopt, kunnen na 2020 Duitse Tornado Fighters B61-12 bommen afwerpen die een stad als Amsterdam kunnen wegvagen. De huidige kernwapens zijn op den duur niet meer bruikbaar.

Voor miljarden moderniseren

Peskov noemt het een „heel serieuze stap in de richting van het oppompen van de spanningen op het Europese continent”. En Vladimir Komojedov, voorzitter van de defensiecommissie in de Doema waarschuwt: als de VS de plannen uitvoeren „gaan wij Iskander-raketten plaatsen in Kaliningrad en op de Krim”. In 2008 dreigde Rusland al deze raketten, die voorzien kunnen worden van een kernkop, te plaatsen in Kaliningrad.

Dit is hoe het nieuws werd gebracht door het Russische staatsmedium RT:

Een verrassing is deze reactie niet, zegt Sico van der Meer, kernwapendeskundige van denktank Clingendael. „Rusland wist al van de plannen en zelf moderniseren ze al voor miljarden hun eigen kernwapens. Dat de Duitse media er over berichten, grijpt Moskou aan voor tromgeroffel.”

De VS willen hun kernwapens al jaren moderniseren. Hans Kristensen, kernwapenexpert bij de Federatie van Amerikaanse Wetenschappers, verwijst naar een Pentagon-begroting waar dit uit blijkt. Het gaat om kernwapens die buiten Amerika liggen – te weten in Duitsland, België, Turkije, Italië en Nederland – maar wel onofficieel: het betreft staatsgeheimen.

NAVO-dreiging

Toch is de ontwikkeling opvallend. In 2010 zei de Duitse bondskanselier Angela Merkel nog dat ze van de kernwapens af wilde. Ook de Amerikaanse president Barack Obama pleitte in 2009 voor een kernwapenvrije wereld. Hij kreeg veel kritiek vanuit de defensiehoek. Want de kernwapens hebben als doel andere landen af te schrikken. Zijn de VS veilig zonder?

In 2010 zei Obama daarom dat de VS, behalve kleinere aantallen, hun kernwapens veiliger en moderner moeten maken, zegt Van der Meer.

Nu de verhouding tussen Rusland en de NAVO-landen is verslechterd, wordt dit als argument gebruikt om de modernisering te legitimeren, zegt Wilbert van der Zeijden, kernwapenexpert van vredesorganisatie PAX. De Midden- en Oost-Europese landen willen uit angst voor het huidige Rusland dat de wapens in Europa blijven. Merkel heeft gezegd dat ze niet moeten worden teruggetrokken als Rusland dat ook niet doet. Moskou zegt nu af te wachten hoe groot de NAVO-dreiging wordt, pas dan overweegt het de plaatsing van extra raketten.

Beweeg over de kaart voor meer informatie