‘Gas en olie in 2050 verleden tijd‘

Dat meldden diverse media deze week, waaronder de Volkskrant, Trouw, de NOS en Nu.nl.

De aanleiding

Een check die niet te checken valt. Of, beter gezegd: waarvan je per definitie niet kunt zeggen dat het waar of onwaar is, omdat het een bewering over de toekomst is. Toch werden we erg nieuwsgierig toen meerdere nieuwssites deze week met stelligheid schreven dat we over 35 jaar helemaal geen olie, gas en kolen meer gebruiken. ‘Wereld draait in 2050 volledig op duurzame bronnen’, schreef NU.nl. ‘Gas en olie in 2050 verleden tijd’, meldde de Volkskrant. Ook onder meer Trouw en de NOS berichtten erover. Het klonk als een voldongen feit. Wij vroegen ons af: waar komt die bewering vandaan en hoe waarschijnlijk is het dat hij uitkomt?

Waar is het op gebaseerd?

Het rapport waar de nieuwssites zich op baseerden, komt van Greenpeace. De milieuorganisatie bracht deze week het Energy [R]Evolution Scenario naar buiten. Dat is een zogenaamde scenariostudie, die in 2005 ook werd gedaan (toen met de conclusie dat we in 2050 voor de helft duurzaam konden zijn). De onderzoekers verzamelden grote hoeveelheden data, over (te verwachten) vraag en aanbod van allerlei soorten brandstoffen. Maar ook met de verwachte economische groei in landen als India, China en Brazilië is rekening gehouden. Het model weet, bijvoorbeeld, hoeveel kolencentrales er in Zuid-Afrika staan en hoeveel stroom het oplevert als je daar een zonnepaneel neerzet. Of wat datzelfde in Noorwegen zou opleveren. Het Duitse Instituut voor Lucht- en Ruimtevaart, dat uitgebreid onderzoek doet op het gebied van onder meer ruimtevaart en (groene) energie, rekende dat door. Als je al die data extrapoleert, hoe is het dan in 2020, 2025, 2030, 2040 en 2050? Conclusie: het kán tegen die tijd volledig zonder fossiele brandstoffen.

En, klopt het?

De crux zit ’m in de conclusie die Greenpeace zelf trekt, en die een stuk genuanceerder is dan de koppen op nieuwssites: er zijn geen grote technische en economische barrières voor dat scenario. En zo zou een maximale temperatuursstijging op aarde van 2 graden gehaald worden – dat is een van de uitgangspunten van Greenpeace. De technologische ontwikkelingen op gebied van zonne- en windenergie zijn indrukwekkend; er kan en gebeurt nu al veel meer dan we tien jaar geleden verwachtten. Duitsland trekt qua zonne-energie in Europa de kar en China is op veel fronten toonaangevend. Volgens Greenpeace is het scenario niet duurder dan andere, minder ambitieuze scenario’s. En tot 2030 zouden er 19 miljoen banen bijkomen in de energiesector.

Tot zover het goede nieuws. Want mogelijke tegenwerking is natuurlijk niet alleen van technische of economische aard. Greenpeace zegt dat zelfs expliciet in het rapport: „Onmiddellijke politieke actie is nodig.”

Natuurlijk – de politiek. Het is erg onwaarschijnlijk dat overheden meewerken zoals Greenpeace voorstelt. Het rapport stelt onder meer, in een rijtje met zes voorwaarden waar op korte termijn aan moet worden voldaan, dat in 2020 alle subsidies op fossiele brandstoffen afgeschaft moeten zijn. Deze week kwam juist naar buiten dat overheden jaarlijks 200 miljard dollar (177 miljard euro) subsidie steken in het gebruik van steenkool, olie en gas. Het bedrag neemt af, maar, zo zei de OESO, in een „schrikbarend” laag tempo. In een tempo waarbij we over vijf jaar in elk geval niet op nul zitten. De machtige fossielebrandstoffenindustrie heeft er bovendien groot belang bij dat er vraag blijft naar gas, olie en kolen.

Wat dat betreft leest het rapport eerder als een aanmoediging om op de aanstaande belangrijke klimaattop in Parijs, van 30 november tot 11 december, eens echt goede afspraken te maken.

Een groot deel van de landen die daar zijn, heeft al duidelijk gemaakt wat ze bereid zijn te doen. Als je die toezeggingen doorrekent, kom je op een temperatuursstijging op aarde van 3 tot 3,5 graad. Dat gaat in de goede richting, maar niet genoeg om onder de beoogde 2 graden te blijven. En ook niet genoeg om op schema te blijven voor het Greenpeace-scenario.

Conclusie

Uit verschillende nieuwsberichten viel deze week op te maken dat de wereld in 2050 geen energie meer uit olie, gas en kolen haalt. Dat is erg onwaarschijnlijk. Een wereld zonder fossiele brandstoffen kan tegen die tijd technisch mogelijk zijn, maar dat is lang niet de enige factor die meespeelt. De politiek en het bedrijfsleven moeten volledig meewerken om dat scenario werkelijkheid te laten worden, en daar ziet het niet naar uit. De stelling beoordelen we, zoals in de eerste zin al werd verklapt, als niet te checken.

    • Peter Zantingh