Chaos op Justitie is nog niet voorbij

Van der Steur kan zich geen fouten meer veroorloven in de zaak rond Volkert van der G.

Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) heeft een politiek probleem. Heeft hij afgelopen dinsdag bewust de Tweede Kamer maar wat op de mouw gespeld over de foto van de moordenaar van Pim Fortuyn, Volkert van der G., die vorig jaar in De Telegraaf verscheen? Of is de minister verkeerd geïnformeerd door zijn ambtenaren en heeft hij zijn departement kennelijk niet onder controle?

Die laatste mogelijkheid wordt op het Binnenhof als waarschijnlijkst gezien. Op het departement zijn ambtenaren nu druk bezig alle informatie bij elkaar te zoeken. Wie wist hier precies wat van en waarom is Van der Steur niet gewaarschuwd? Was inderdaad sprake van een vooropgezet plan en waarom wisten de bewindspersonen daar dan niets van? De Tweede Kamer stelde gisteren bijna tachtig van zulke vragen aan de minister. Het debat is naar verwachting volgende week.

Het Openbaar Ministerie (OM) verklaarde dinsdag dat het één dag voor de publicatie van de foto op de hoogte was. Van der Steur bevestigde dat in de Kamer. In een interview met de Volkskrant zei Van der G.’s voormalig advocaat Stijn Franken echter dat er maanden overleg aan die foto was voorafgegaan met reclassering, OM én het ministerie: alles was in scène gezet om een jacht op Van der G. te voorkomen.

Vanmorgen kwam het verhaal van de fotograaf hier nog eens bij: Ferry de Kok vertelt in De Telegraaf dat hij moest tekenen voor geheimhouding, op straffe van een boete van 25.000 euro. Nog iets om uit te zoeken voor het departement.

Ergens in de reusachtige organisatie van ruim 120.000 ambtenaren, met al die losse afdelingen – politie, OM, reclassering, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, allemaal hadden ze met Van der G. te maken – gaat het mis met de informatievoorziening van lagere niveaus richting de politieke top. Het is evident dat minister en staatssecretaris hiervan hadden willen weten, al helemaal als het klopt dat deze zaak tot staatsgeheim was verheven, zoals Franken suggereert. De toenmalige bewindspersonen Fred Teeven en Ivo Opstelten (beiden VVD) hadden zo’n fotoshoot waarschijnlijk niet eens goedgekeurd: voor hun VVD-achterban was het al moeilijk te verkroppen dat Van der G. vervroegd in vrijheid werd gesteld.

Dit is de zoveelste keer, was de snelle conclusie van de meeste oppositiepartijen gisteren. Denk aan de kwestie waar Opstelten en Teeven over struikelden. Het zogenaamd onvindbare ‘bonnetje’ van de schikking tussen het OM en crimineel Cees H. Opstelten hield vol dat het niet te vinden was en dat hij het bedrag dus niet met zekerheid kon vaststellen. Ambtenaren lekten het bedrag naar de media: 4,7 miljoen gulden. Het bonnetje werd later toch gevonden.

Denk ook aan de reorganisatie van de politie. Al sinds de samenvoeging van 26 korpsen tot één nationale politie in 2013, regende het klachten over vertragingen en problemen. De organisatie kon het hoge ambitieniveau aan, zeker niet in combinatie met de bezuinigingen. Opstelten hield vol dat de politie beter presteerde dan ooit. Pas onlangs erkende Van der Steur dat drie jaar extra en een dubbel zo hoog budget nodig is om de reorganisatie „op orde” te krijgen.

Aftreden om deze kwestie is niet aan de orde, schatten ze in op het ministerie. Van der Steur zit er net en heeft nog de steun van de top van zijn partij. Maar alle feiten moeten komende dagen kloppen. Liefst in combinatie met een gedegen plan van aanpak om orde op zaken te stellen op zijn ministerie.