Zo ‘elitair’ zijn de Gouden Kalveren

Filmstill Michiel de Ruyter

En weer begint het Nederlands Filmfestival met een relletje. Vorig jaar joeg de filmwereld eensgezind sponsor UPC weg, nu is er rumoer om het ‘elitaire’ gehalte van de op het festival uitgereikte Gouden Kalveren, de belangrijkste Nederlandse filmprijs.

Dit weekend trok producent Klaas de Jong zijn film Michiel de Ruyter terug van het festival en de filmprijs. Hij is boos over het geringe aantal nominaties voor publieksfilms. Michiel de Ruyter was een van de grootste bioscoopsuccessen van het afgelopen jaar, maar kreeg ‘slechts’ twee nominaties. “Het is geen onvrede over het gebrek aan waardering voor Michiel de Ruyter”, aldus de Jong. “Maar het Kalveren-gala is al jaren een elitair feestje voor arthousefilms.”

Klopt dat? Zijn publieksfilms - die veel bezoekers trekken - ondervertegenwoordigd bij de Gouden Kalveren?

De grote winnaar van vorig jaar, Aanmodderfakker, scoorde inderdaad niet best in de bioscoop. Hij staat op plek 24 van best bezochte Nederlandse films van 2014.

Best elitair

We vergelijken de Gouden Kalf-winnaars voor beste film met de in dat jaar best bezochte Nederlandse film. Bij de afgelopen tien uitreikingen werd drie keer een publiekstrekker tot beste film verkozen (Zwartboek, Kruistocht in spijkerbroek en Alles is liefde). Elitaire arthouse wint dus niet altijd. Toch lijkt dat de uitzondering op deze regel: de Gouden Kalf-winnaar trekt een miniscuul aantal bezoekers in vergelijking met de kaskrakers van dat jaar. Joy (een film over een zoekend, gesloten meisje die iets meer dan drieduizend mensen in de bioscoop zijn gaan zien) won bijvoorbeeld het Kalf in 2010, maar werd aan de kassa verslagen door New Kids Turbo met een factor 333.


Voordat we ons heel erg gaan opwinden: publiekstrekkers en filmprijzen gaan zelden goed samen. In de VS - de geboorteplaats van de publieksfilm - won 12 Years a Slave vorig jaar de Oscar voor beste film, maar eindigde op nummer 62 van best bezochte films. Het jaar ervoor won Argo, terwijl 21 films meer publiek trokken. Zwart-wit film The Artist kreeg de prijs in 2012, maar werd aan de kassa door 70 films geklopt.

En dan die andere prestigieuze internationale filmprijs - de Gouden Palm van het filmfestival in Cannes. Kış uykusu, anyone? Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives? Nogal onbekende films, maar ze wonnen beide in de afgelopen vijf jaar in Cannes.

Dus ja: de Gouden Kalveren zijn best een elitair feestje. Maar welke belangrijke filmprijs is dat niet?

    • Reinier Kist