‘Saoedi-Arabië heeft al 2,5 miljoen Syriërs ontvangen’

Dat schreef de regering van Saoedi-Arabië onlangs in een persbericht.

Pelgrims in Mekka, eerder deze week. Ook bedevaartgangers uit Syriërs tellen waarschijnlijk mee in de Saoedische instroomcijfers. Mohammed Al-Shaikh/AFP

De aanleiding

Saoedi-Arabië voelt zich geschoffeerd door harde kritiek uit het Westen dat het land en naburige Golfstaten zich weinig aantrekken van het lot van de miljoenen Syrische vluchtelingen. „Volstrekt schandelijk”, noemde de Deense minister van Financiën de houding van de Arabische landen „die zwemmen in het geld en slechts een paar vluchtelingen opnemen”.

Eerder deze maand kwam er een tegengeluid van de regering in Riad. Via het persbureau Saudi Press Agency stuurde zij een boodschap de wereld in. „Sinds het uitbreken van de oorlog in Syrië heeft Saoedi-Arabië ongeveer 2,5 miljoen Syriërs binnen zijn grenzen ontvangen”, was erin te lezen. De Syriërs worden niet in vluchtelingenkampen gestopt, maar mogen zich vrij in het koninkrijk bewegen. Degenen die willen blijven – enkele honderdduizenden – krijgen een wettelijke verblijfsstatus. En: meer dan honderdduizend jongeren zijn toegelaten tot school. Heeft Saoedi-Arabië echt 2,5 miljoen Syriërs ontvangen?

Waar is het op gebaseerd?

Saoedi-Arabië stelt dat het de Syrische crisissituatie met „godsdienstige en humanitaire” bekommernis benadert, en dat het niet te koop wil lopen met zijn inspanningen. Nu „foute en misleidende informatie” wordt verspreid, moet het negatieve beeld worden gecorrigeerd – vandaar het persbericht. Het aantal van 2,5 miljoen mensen is gebaseerd op statistieken van de Saoedische overheid.

En, klopt het?

De 2,5 miljoen staat haaks op UNHCR-cijfers. Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie zijn er geen of nauwelijks Syrische vluchtelingen in Saoedi-Arabië. Dat dit mijlenver uit elkaar ligt is te verklaren. Het land is geen partij in het Internationaal Vluchtelingenverdrag. Riad spreekt dan ook niet over Syrische vluchtelingen, maar over Syrische „broeders en zusters”. Onder dat begrip vallen ook de Syrische arbeidsmigranten die al jarenlang in Saoedi-Arabië werken. Volgens de UNHCR gaat Riad „flexibel” om met het verlengen van hun verblijfspapieren, met het oog op de Syrische situatie. Dat is wat anders dan het openstellen van grenzen voor ‘echte’ vluchtelingen.

In hoeverre sinds het begin van het conflict 2,5 miljoen Syriërs naar Saoedi-Arabië zijn getrokken is niet te verifiëren. Saoedi-Arabië telt bijna 31 miljoen inwoners, van wie volgens de officiële statistieken circa eenderde (10 miljoen) met een buitenlandse nationaliteit. Maar in de officiële cijfers wordt geen uitsplitsing gegeven naar land van herkomst. Volgens internationale schattingen komen verreweg de meeste arbeidsmigranten uit Zuid-Azië, Indonesië en Egypte. Het aandeel uit Syrië zou rond de één miljoen zijn. Maar harde gegevens ontbreken.

Het is misleidend te zeggen dat Saoedi-Arabië 2,5 miljoen Syrische vluchtelingen heeft opgevangen sinds het begin van de oorlog. Maar dat beweerde de Saoedische verklaring dan ook niet. Crux van de verklaring is dat die suggestie wel wordt gewekt, maar dat die bewering feitelijk niet wordt gedaan. Er staat alleen dat sinds het begin van het conflict in 2011 2,5 miljoen Syriërs Saoedi-Arabië zijn binnengekomen. Ook Mekkagangers, andere bezoekers en tijdelijke arbeidskrachten die Saoedi-Arabië slechts kortstondig hebben bezocht, zijn waarschijnlijk meegeteld.

Het persbericht vermeldt dat er „enkele honderdduizenden” Syriërs met een verblijfsvergunning zijn, plus ruim honderdduizend scholieren/studenten. Logischerwijs is er ook een onbekend aantal legale of illegale arbeidskrachten – en die hebben wellicht geen permanente verblijfsvergunning aangevraagd.

Conclusie

In een persbericht van de regering stond dat Saoedi-Arabië sinds het uitbreken van de oorlog in Syrië ongeveer 2,5 miljoen Syriërs heeft ontvangen. Doordat het bericht een reactie is op beschuldigingen uit het Westen dat het land niks doet om vluchtelingen op te vangen, kun je denken dat de bewering over vluchtelingen gaat. Maar hij gaat over álle Syriërs, wellicht zelfs ook vakantiegangers. De bewering is gestoeld op eigen cijfers van Saoedi-Arabië. Ze stroken niet met wat de UNHCR zegt en ze hebben veel weg van propaganda. Hoe dan ook, dit geval is helaas niet te checken.

    • Wim Brummelman