Nederland op zijn oer-Hollands

Dappere stekelbaarzen zwemmen vanuit de Noordzee naar een Nederlandse sloot. Maar ze komen een onneembare hindernis tegen: een sluis. Met uiterste inspanning wurmen ze zich erdoorheen. Een voice-over houdt ons op de hoogte van hun vorderingen.

Filmbeeld en tekst van Holland. Natuur in de delta kennen aan de visjes menselijke eigenschappen toe: moed, dapperheid. Dat geldt voor alle dieren die zich weten te handhaven in rivierland en kustgebied, zoals zeearend, haas en bever. Het grootste deel van de film is opgenomen in de Biesbosch, een weergaloos natuurgebied in bezit van Staatsbosbeheer. Nederland is hier op zijn meest oer-Hollands. Dat bevers vrijelijk dammen kunnen bouwen en daarmee de hele waterhuishouding beïnvloeden is een toonbeeld van ongerepte natuur.

Nadrukkelijk afficheert het persbericht van EMS Films Holland. Natuur in de delta als vervolg op de overweldigend succesvolle film De Nieuwe Wildernis uit 2013. Holland. Natuur in de delta moet die eerste film „evenaren en zelfs overtreffen”. Maar de makers van de nieuwe film zijn niet dezelfde: Ruben Smit ging een andere weg en bereidt een film over de Wadden voor, van het oorspronkelijke duo is alleen Mark Verkerk over. Het is teleurstellend om in Holland een eindeloze herhaling van de voorganger te vinden: opnieuw de zeearend, opnieuw een gebied dat sterk lijkt op de Oostvaardersplassen. Ook ditmaal begeleidende teksten, dit keer uitgesproken door Carice van Houten en Bram van der Vlugt. Maar de teksten van de hand van Leo van der Goot ontstijgen nauwelijks het niveau van een kaboutervertelling. Het is mierzoet, en zelfs kinderachtig.

Bovendien is de film naar de vorm stuurloos. Tot drie keer toe komt het voortplantingsverhaal over het pimpernelblauwtje aan de orde. Wat De Nieuwe Wildernis zijn kracht gaf, is de thematiek van het overleven van dieren, ogenschijnlijk zonder de mens. De verhaallijn van Holland toont wél de invloed van de mens op het landschap. Dat is een goede keuze. Nederland is het resultaat van mensenhanden. Maar ondanks de hartveroverende natuurbeelden laat Holland je onberoerd. Voor een groot deel zijn de teksten daaraan debet. Een zin als „Water is de adem van de aarde” reduceert natuur tot onaanvaardbaar vage poëzie.