De mooiste zin van 2014? Die werd geschreven door Dimitri Verhulst

Dimitri Verhulst schreef volgens weblog Tzum de mooiste literaire zin van 2014. ANP KIPPA KOEN VAN WEEL

Dimitri Verhulst (1972) heeft de Tzum-prijs gewonnen, de prijs voor de beste literaire zin van het afgelopen jaar. Dat is zojuist bekendgemaakt.

De mooiste zin van 2014 staat volgens Tzum, een van de grotere Nederlandse literatuursites, op pagina 15 van de vijftiende roman van Verhulst, Kaddisj voor een kut:

‘Jouw kapsel, voor zover dat nog een kapsel mocht worden genoemd, had veel weg van zo’n in die dagen in zwang rakende ecologische tuin, waarin elke menselijke ingreep als een misdaad tegen de natuur werd beschouwd.’

In Kaddisj voor een kut doet Verhulst in twee novelles verslag van de lotgevallen van kinderen in een jeugdinrichting. Het is een boek dat volgens Tzum ‘druipt van het sarcasme en cynisme’. De winnende zin daarentegen is volgens Tzum een ‘ironische drietrapsracket’:

‘is ‘voor zover dat nog een kapsel mocht worden genoemd’ nog een grappige bijzin, de daarop volgende vergelijking met een ecologische tuin is zo specifiek dat iedereen meteen een beeld heeft bij het soort haar en de toevoeging dat een ‘menselijke ingreep als een misdaad tegen de natuur’ zal worden beschouwd is een absurde hyperbool bovenop de vergelijking.’

Euro voor elk woord

Verhulst wint met de Tzum-prijs een beker en een bedrag van 36 euro: één euro voor elk woord. Dat de Vlaamse Boekenweekgeschenkauteur van 2015 de prijs eens zou toekomen was volgens Tzum onvermijdelijk:

“In elk jaar dat Verhulst een boek uitbracht stonden zinnen van hem hoog op het lijstje van de jury. Verhulst is een echte stilist. Hij behoort tot het soort schrijvers waar de jury van houdt: schrijvers die nog een zin durven te formuleren die langer is dan tien woorden. In de Nederlandstalige literatuur worden die schrijvers een beetje schaars, het door ons eerder opgemerkte anorexiaproza lijkt steeds verder op te rukken.”

Geweldsporno

Boekenredacteur Arjen Fortuin vond dat Verhulst er in Kaddisj voor een kut in slaagde een van de beste dingen die hij ooit heeft geschreven in één kaft onder te brengen met de grootste miskleun uit zijn schrijverschap.

Die ‘miskleun’ betrof volgens Fortuin het tweede deel van het boek: ‘De aankomst in de bleke morgen’. In dit, als toneeltekst vormgegeven, deel wordt op plastische wijze de moord op een jongetje en een meisje beschreven, kinderen van de personages Sarah Smeekens en Stefaan Cools:

‘Hij was afgemaakt met een schaar, die de vader in zijn rug had geprikt terwijl de jongen op de veilige buik van zijn moeder lag, en in haar handen en billen kneep, en kneep, tot er niets meer te knijpen overbleef.’

Fortuin vond het ‘geweldporno’. ‘Pijnlijk’, zei een geërgerde Verhulst daags daarna in een interview met boekenredacteur Toef Jaeger:

“Als de geweldsporno tot deze paar zinnen beperkt was gebleven, dan kon je misschien doen alsof je er overheen had gelezen. Maar de moord op het meisje wordt door Verhulst later tot in details uit de doeken gedaan - waarna het effectbejag een dieptepunt bereikt wanneer het jongetje zijn ‘slapende’ zusje probeert wakker te krijgen.”

Opvolger van Ilja Leonard Pfeijffer

De jury van de Tzum-prijs bestond uit de kernredactie van de literaire website: Djuna ter Beke, Roos Custers, Rieuwert Krol, Coen Peppelenbos en Bart Temme. De prijs werd in het verleden gewonnen door onder andere Ilja Leonard Pfeijffer (2014), Peter Buwalda (2011), A.F.Th. van der Heijden (2008), Tommy Wieringa (2006) en Doeschka Meijsing (2003).

    • Roderick Nieuwenhuis