Sorry, het was niet de bedoeling dat je je ontbijt uitbraakte

Iedere dinsdag laat Merlijn Kerkhof (28) zien wat de schoonheid is van klassieke muziek. Deze week: de ‘pijpopera’ van Thomas Adès.

Laat deze tekst even op je inwerken:

‘Why don’t you suck me off

until you can’t take more /

I’ll really ram it in your jaw /

Because you practise every night fellatio /

It's the most delightful art you know...’

Ontbijt uitgebraakt? Sorry, dat was nou ook weer niet de bedoeling. Kijk nog eens goed naar deze regels. Misschien zie je bij de eerste twee nog een hiphopformatie voor je. Maar de woorden ‘delightful art’ wijzen ergens anders op. Dit is het soort taal dat je tegenwoordig in het operahuis kunt verwachten.

De regels komen uit ‘Powder Her Face’ van de Brit Thomas Adès (1971). Het stuk uit 1995 is een van de populairste eigentijdse opera’s. Dankzij de onstuimige muziek, maar nog iets meer door het schandaal dat aan de opera kleeft. In Powder Her Face is een pijpscène op muziek gezet. Nou is de opera sowieso niet de braafste kunstvorm, maar bij mijn weten was nooit eerder een componist op dit lumineuze idee gekomen.

Schandaal en opera horen bij elkaar. Richard Strauss kon een goede villa kopen na het kassucces van zijn expliciete opera over de bijbelse Salomé. Ook in de ‘hoge cultuur’ trek je met seks de aandacht en de carrière van Adès, die pas 23 was toen hij de langer dan twee uur durende kameropera schreef, is erdoor gelanceerd. Overigens leidde de opera zelf niet eens tot zoveel protest of censuur (het Britse radiostation Classic FM wilde ’m niet uitzenden en de fellatio-scène vind je niet op YouTube). Dat is omdat Adès reflecteert op een veel ouder schandaal – op een beruchte adellijke echtscheidingszaak waar de roddelbladen vol mee stonden.

Het verhaal gaat over Margaret Campbell, Duchess of Argyll, ofwel The Dirty Duchess. Een salonfiguur. Ze leidde een wild leven, en toen het in 1963 tot een scheiding kwam, werden in de rechtszaak foto’s aangedragen waarop te zien was hoe ze een man oraal bevredigde. In de opera verleidt ze een hotelmedewerker om seks met haar te hebben. Daarop volgt de inmiddels beroemde tekstloze aria van keelgeluiden.

Ja, Powder Her Face is heftig. Maar ook cabaretesk, een beetje camp en boeiend drama. Als de tegen het einde van haar leven berooide hertogin een hotelrekening in natura wil betalen, wordt ze door de hotelmanager afgewezen. Het schandaal en de scheiding krijgen haar niet klein, de natuur wel. Dat drama wordt versterkt door Adès, die rijkelijk uit de muziek van de jaren dertig heeft geput: je hoort tango, bigband, walsjes, de invloed van Kurt Weill en Alban Berg. Vanavond gaat een nieuwe productie van het stuk in première bij De Munt in Brussel. Ga kijken als je kan.

    • Merlijn Kerkhof