Niet alleen Volkswagen probeert zich schoon en zuinig voor te doen

Foto Martijn Beekman/ANP

Volkswagen beleefde gisteren een zwarte maandag. De Duitse autofabrikant knoeide in de VS met de software van een aantal modellen om metingen van schadelijke stoffen in het laboratorium te manipuleren.

De fabrikant dreigt miljardenbedragen aan boete in de VS te moeten betalen en bovendien zijn hoogste goed te verliezen: geloofwaardigheid. Nadat de concernleiding zondag erkende op grote schaal te hebben geknoeid met de software, dook de koers met ruim twintig procent omlaag. Zo’n veertien miljard euro aan beurswaarde ging in een dag in rook op.

Doen zoals Volkswagen met zijn dieselauto’s in de VS, dat mag niet. Dat heet de boel bedonderen, dat is verboden.

Maar je een béétje schoner en zuiniger voordoen dan je in werkelijkheid bent mag wel. En autofabrikanten zijn daar zeer bedreven in. Een paar tools uit de gereedschapskist van de autofabrikant.

Reclame

Greenwashing, noemen milieuactivisten het. Reclamemakers die het verkoopargument ‘groen’ inzetten voor producten die dat niet zijn. Autofabrikanten doen dat ook. Ze verkopen hun nieuwste modellen als green machines zonder uitstoot, voor bestuurders met een zuiver milieugeweten. Enige overdrijving is natuurlijk toegestaan in reclames. Maar soms gaan fabrikanten te ver. Drie voorbeelden:

Zuinige trucs

Claims over zuinigheid zijn mooi, maar ze moeten wel kloppen. Fabrikanten moeten daarom hun nieuwe model laten testen door een onafhankelijk testbedrijf of zelfs in het bijzijn van een overheidsfunctionaris. De fabrikant levert zelf een representatieve testauto aan.

Het testbedrijf test brandstofverbruik op de rollenbank, zegt TNO-onderzoeker Gerrit Kadijk. Hij publiceerde vorig jaar een rapport naar hoe het verbruik van dieselauto’s op de weg verschilt van het lab. Om de rollenbank correct in te stellen, moet je weten wat de rijweerstand van de auto is. Dat bepaal je door de auto op een testcircuit 130 km/uur te laten rijden, in z’n vrij te zetten en uit te laten rollen.

Het staat de autofabrikant vrij dat uitrollen te optimaliseren binnen de grenzen van de wet, zegt Kadijk. Hij noemt een paar bekende trucs. Schroef de banden en wiellagers met de minste weerstand onder je auto. Pomp de banden keihard op. Schakel elektrische systemen uit voor minder verbruik. Voer de tests uit op het asfalt met de minste weerstand, in warme landen. De circuits in de Nevadawoestijn en in Spanje zijn favoriet, weet hij.

Schone trucs

Auto’s stoten niet alleen CO2, maar ook schadelijke stoffen als roet en stikstof uit. Innovatieve technologieën tegen stikstofuitstoot zorgen bij test voor problemen, zegt Kadijk. Vooral bij dieselauto’s verschillen de resultaten uit het lab nogal eens van de uitstoot in de praktijk.

De fabrikant stelt die systemen zo af dat ze optimaal in een kalme rit op de rollenbank functioneren. “Maar in de dagelijkse praktijk is de afstelling geoptimaliseerd op kosten.”

Chiptuning

Deze kun je zelf doen. In de software van de auto houdt de fabrikant rekening met allerlei variabelen - zoals gemiddelde kwaliteit van de brandstof of slijtage van onderdelen als versnellingsbak. De fabrikant blijft bij het instellen aan de veilige kant van de variabelen om onderhoudsproblemen te voorkomen of om upgrades te verkopen.

Maar die software kun je ook zelf achteraf veranderen: chiptuning. Zo kun je meer ‘auto’ uit je auto te halen. Dat heeft ook gevolgen voor de uitstoot. Zo kun je ook de stikstofsensor aanpassen - een update die wordt aangeboden op recente Volkswagens. Chiptuning mag.

Frauderen

De Amerikaanse milieuautoriteit EPA verdenkt Volkswagen wel van een echt verboden handeling: het inbouwen van ‘defeat devices’.

Volgens de aanklacht heeft Volkswagen in een aantal dieselmodellen software ingebouwd die detecteert wanneer de auto getest wordt. Dat gebeurt onder meer aan de hand van data over de positie van het stuur, de snelheid, de luchtdruk buiten en de duur van de wettelijk vastgelegde ‘testrit’. Wordt de auto getest, dan werkt de stikstofreductie-techniek optimaal. Rijdt de auto gewoon op de weg, dan werkt die techniek minder goed en stoot de auto 10 tot 40 keer meer stikstofoxiden dan de toegestane norm uit.

Defeat devices zijn al eerder gebruikt. De Amerikaanse EPA ontdekte ze in vrachtwagens die tussen 1993 en 1998 onder ander waren gebouwd door Renault, Volvo en Caterpillar. De fabrikanten troffen een schikking voor ruim 1 miljard dollar. Volkswagen hangt een boete van 19 miljard dollar boven het hoofd.

    • Marc Hijink
    • Carola Houtekamer