‘Hersenen hebben 28 dagen nodig om aan een nieuw patroon te wennen’

Dat stelt Albert Heijn in de nieuwste Allerhande met als thema ‘Het Nieuwe Eten’

Illustratie Jet Peters

De aanleiding

Albert Heijn wil mensen helpen gezonder te leven, zegt de grootste supermarktketen van Nederland in zijn lijfblad Allerhande (oplage: circa 2 miljoen). „Wij helpen je weer in balans te komen met je lijf, jezelf en het dagelijkse leven.” Om dit te bereiken moeten mensen zich 28 dagen houden aan de principes van Het Nieuwe Eten (kort gezegd: meer van het goede, minder van het slechte). Waarom 28 dagen? „Hersenen hebben vier weken de tijd nodig om aan een nieuw patroon te wennen”, staat in het blad. Wij checken of dat klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Een woordvoerder van AH doet navraag bij haar collega’s van Allerhande en die zeggen zich te baseren op „meerdere bronnen”. Een daarvan is het boek 100% suikervrij in 30 dagen van Carola van Bemmelen. Op pagina 141 staat: „Het duurt normaal gesproken 28 dagen voordat nieuwe gewoonten ingesleten zijn.”

Verder noemt AH Maxwell Maltz. Deze Amerikaanse plastisch chirurg ontdekte in de jaren vijftig dat patiënten na amputatie van een arm of been 21 dagen fantoompijn voelden. Daarna stopte het. Kennelijk, concludeerde Maltz, heeft het brein minimaal 21 dagen nodig om aan de nieuwe situatie te wennen. AH houdt het op 28 dagen.

En, klopt het?

We bellen met het Nederlands Herseninstituut. Dat legt onze vraag voor aan een van de bekendste hersenkenners van Nederland: Dick Swaab. Hij is een internationaal werkend hersenonderzoeker en de auteur van de bestseller Wij zijn ons brein. Al snel belt Esmeralda Schemmekes van de communicatieafdeling terug. „De heer Swaab zegt dat het kletskoek is en dat iedere wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt.”

Dat is duidelijke taal. Maar we willen graag iets meer uitleg en mailen Swaab. Hij reageert terughoudend. „Wat moet ik meer zeggen dan: ‘kletskoek’ en ‘er ontbreekt een wetenschappelijke onderbouwing’?” Na enig aandringen wil hij wel zeggen dat gedragspatronen „uitermate moeilijk” te doorbreken zijn. Ons karakter en onze gedragspatronen zijn vastgelegd in de structuur van onze hersenen. Bepaalde breinen en genetische achtergronden maken dat sommige mensen kwetsbaar zijn voor verslavingen en hier (haast) niet vanaf kunnen komen. „Het brein kent geen sterk systeem dat zegt: ‘Stop met eten, je hebt nu genoeg gehad’”, mailt Swaab. „Zo’n systeem was ook niet nodig in de evolutie, omdat er altijd maar karig eten aanwezig was. Daarom is het ook zo moeilijk om in onze maatschappij van overvloed niet dik te worden.”

Dan meldt Carola van Bemmelen zich, van 100% suikervrij in 30 dagen. Volgens haar is de 28 dagen „een algemeen bekend gegeven” binnen praktische toegepaste psychologiemethoden zoals NLP (neurolinguïstisch programmeren). Recente hersenonderzoeken van de Amerikaanse biochemicus Joe Dispenza tonen aan welke biomechanische processen in onze hersenen plaatsvinden waardoor deze minimaal 28 dagen nodig hebben om een nieuw gedragspatroon te verinnerlijken, aldus Van Bemmelen. Het duurt minimaal vier weken om nieuwe neuronale verbindingen in de hersenen tot stand te brengen, vervolgt zij. „Door herhaling van het nieuwe gedrag verstevigen deze verbindingen zich en op den duur is het oude gedrag dan vervangen door nieuw gedrag.”

Dispenza is gespecialiseerd in hersenwetenschap. Hij heeft diverse boeken geschreven, zoals Overstijg jezelf, waarin hij zegt dat het mogelijk is om binnen vier weken meetbare veranderingen in je hersenen te realiseren.

Dick Swaab is niet onder de indruk. „Zodra ik een goede studie in een peer reviewed internationaal tijdschrift krijg, herzie ik mijn mening”, is zijn reactie. „Algemeen bekend is niet goed genoeg.”

Conclusie

In Allerhande staat dat hersenen 28 dagen de tijd nodig hebben om te wennen aan een nieuw patroon. Deze stelling is niet gestoeld op wetenschappelijk onderzoek. Wij beoordelen deze stelling daarom als ongefundeerd.