Duitse Gründlichkeit valt door Volkwagen in duigen

Door geknoei met emissietests in de VS ligt Volkswagen ook in eigen land onder vuur van beleggers én politici. Het hoogste goed staat ter discussie: betrouwbaarheid.

De Duitse autofabrikant Volkswagen beleefde gisteren een zwarte maandag. Nadat de concernleiding zondag had moeten erkennen in de VS op grote schaal te knoeien met emissietesten van bijna een half miljoen verkochte dieselauto’s, dook de koers met ruim 20 procent omlaag. Zo’n veertien miljard euro aan beurswaarde ging in één dag in rook op.

De onderneming (593.000 werknemers) dreigt zeer grote financiële schade op te lopen door miljardenbedragen aan boete in de VS en het mislopen van omzet nu de verkoop van dieselmodellen in de VS is stilgelegd. Bovendien komen er terugroepacties in de VS en dreigen er class action-procedures van Amerikaanse VW-klanten om schadevergoeding. Het concern, dat tien miljoen auto’s per jaar verkoopt en een omzet heeft van tweehonderd miljard euro, dreigt bovendien zijn hoogste goed te verliezen: geloofwaardigheid, zoals de Süddeutsche Zeitung schrijft. Volkswagen wordt in veel Duitse media inmiddels aangeduid als „de sjoemelaars uit Wolfsburg”.

Gisteren bleek dat de iconische Duitse onderneming niet alleen problemen te wachten staan aan de overkant van de Atlantische Oceaan. Ook de Duitse politiek valt over de automaker heen.

VW-directievoorzitter Martin Winterkorn moest op het matje komen bij de minister van Verkeer Alexander Dobrindt (CSU). Die laatste eiste opheldering. En hij kondigde aan dat de Duitse overheid gaat testen of Volkswagen ook in Duitsland gesjoemeld heeft bij de emissietests.

De staatssecretaris van Milieu, Jochen Flassbarth, sprak van een „eclatant geval van consumentenbedrog en aantasting van het milieu”.

Premier Stephan Weil van Nedersaksen noemde de manipulatie van de emissiewaarden „volstrekt onacceptabel en door niets te rechtvaardigen”. De deelstaat Nedersaksen, waar het concern is gevestigd, is grootaandeelhouder van Volkswagen. Weil zit in de raad van commissarissen van het bedrijf.

Die raad moet overigens deze week nog akkoord gaan met de verlenging van de aanstelling van Winterkorn in zijn huidige positie. Het is niet ondenkbaar dat hij deze keer het veld zal moeten ruimen.

In april dit jaar dreigde dat ook al. Toen maakte de toenmalige president-commissaris Ferdinand Piëch bekend dat hij „afstand had genomen” van Winterkorn. De Volkswagen-patriarch was zeer ontevreden over de tegenvallende resultaten van het bedrijf, juist op de Amerikaanse markt. Amerikanen zien weinig in de te dure SUV’s van VW. Piëch verloor de machtsstrijd in april en moest zelf weg.

De schade die het bedrog van Volkswagen heeft aangericht, treft niet alleen het imago van het bedrijf zelf, zo denken autospecialisten. Ook autofabrikanten Daimler en BMW lopen een deuk op, zoals gisteren ook bleek uit inzakkende koersen op de DAX.

Daimler-chef Dieter Zetsche verklaarde ervan uit te gaan dat in zijn onderneming de milieuregels „naar de letter en geest” worden geëerbiedigd, maar durfde daarvoor tegelijkertijd niet zijn hand in het vuur te steken.

De woede van de Duitse politici is ook gebaseerd op de vrees dat het optreden van Volkswagen een smet werpt op Duitse ingenieurskunst in het algemeen, en op de dieselmotor in het bijzonder. In de VS wordt diesel van oudsher gezien als iets voor tractors: vervuilend en met weinig pit.

Maar onder invloed van de Europese doelstellingen om de uitstoot van het broeikasgas CO2 terug te dringen, zijn de Duitse autofabrikanten zich juist gaan richten op dieselmotoren – die iets minder CO2 uitstoten. Nieuwe technologie moest diesel „schoner” maken. Door katalysatoren, roetfilters en de injectie met ureum, zijn dieselmotoren volgens Daimler nu „de schoonste ter wereld”. Amerika begon net te geloven in ‘Clean Diesel’.

Zeit-online schrijft dat in Duitsland het aandeel dieselauto’s in het totale wagenpark de afgelopen vijf jaar met 8 procent is gestegen. Bijna de helft van alle Duitse personenauto’s is nu een diesel. Maar tegelijk blijkt uit metingen van milieuorganisaties dat de concentratie van schadelijke stoffen in de uitstoot van dieselmotors sinds 2000 niet is afgenomen.

De Duitse auto-industrie staat door het emissieschandaal van Volkswagen nu onder verdenking ook in eigen land uitstootcijfers opzettelijk te hebben verfraaid.

    • Marc Hijink
    • Carola Houtekamer
    • Frank Vermeulen