‘België geeft vluchtelingen zelfde signaal als Hongarije’

Extreem-rechts regeert in België, stelt activist.

Dyab Abou Jahjah

Het begon met een paar tentjes, geschonken door buurtbewoners toen de eerste vluchtelingen aankwamen. Nu, drie weken later, is het Maximiliaanpark in Brussel een kamp dat onderdak biedt aan ruim duizend vluchtelingen. Een lelijk park, omringd door kantoorkolossen. En in één daarvan moet elke vluchteling bij aankomst in België zijn: het kantoor van de Dienst Vreemdelingenzaken.

Het zorgt in de vroege ochtend voor chaotische taferelen als de eerste vluchtelingen uit hun tentjes kruipen en aanschuiven voor de ingang van de Dienst. Het maximaal aantal aanvragen per dag is vastgesteld op 250. Wie te laat wakker wordt is kansloos en keert terug naar het kamp. Vrijwilligers zorgen er voor eten en drinken. Bij de organisatie Dokters van de Wereld, aanwezig in het park, melden zich steeds meer mensen met schurft en luchtweginfecties.

Het Maximiliaanpark is een paar metrohaltes van de vergaderzalen waar vandaag en morgen, op een EU-top, overeenstemming moet worden bereikt over een eerlijke verdeling van vluchtelingen. De situatie in het park zorgt voor een verhit debat in België. Waarom moeten in Brussel, de hoofdstad van Europa, mensen buiten de nacht doorbrengen? Mikpunt van kritiek is de Vlaams-nationalistische partij N-VA die zich hard opstelt.

„De chaotische opvang is een doelbewuste strategie van de N-VA”, zegt de Brusselse activist en schrijver Dyab Abou Jahjah. „Net als Hongarije geeft de Belgische regering het signaal af: u bent hier niet welkom.” Abou Jahjah, in 2000 oprichter van de Arabisch-Europese Liga, is omstreden door zijn provocatieve uitspraken over de uitsluiting van allochtonen op de arbeidsmarkt. De krant De Standaard, waarin hij een column schrijft, typeert hem als „de schietschijf die ons elke dag klachten van lezers bezorgt”.

N-VA-staatssecretaris voor asiel Theo Francken zegt: meer dan 250 registraties per dag kunnen we niet aan. Is er te weinig capaciteit?

„Nee, het is een ideologisch probleem. Je kunt altijd extra ambtenaren inschakelen en meer locaties openen voor eerste aanmelding. De 250-limiet is een administratief trucje om de chaos een handje te helpen. Doel: vluchtelingen afschrikken. ‘Kijk maar, hier beland je in de kou!’”

N-VA regeert in een coalitie met de partij van de liberale premier Charles Michel. Die heeft de 250-limiet ook niet willen verhogen, toch?

„Klopt, maar Michel heeft er ook niet veel over te zeggen. Wat de vraag opwerpt: wie is de echte premier van dit land? Dat is N-VA-leider [en Antwerpse burgemeester] Bart De Wever. Hij en Francken zijn consequent xenofobisch. Hun perceptie van vluchtelingen: ze vormen een potentieel gevaar. En een groot deel van hun kiezers, onder wie veel overlopers van het extreem-rechtse Vlaams Belang [van Filip Dewinter] is het daar mee eens.”

De vreemdelingenhaat die u schetst, strookt toch amper met de grote solidariteit van veel Belgen met de gestrande vluchtelingen in Brussel?

„Brussel is een ander verhaal, dat is een soort hyperdivers laboratorium waar mensen uit de hele wereld samenleven. In Vlaanderen domineert een xenofobische onderstroom. N-VA moet die onderbuik voeden, anders zouden veel aanhangers terugkeren naar het Vlaams Belang. Je kunt stellen dat in dit land extreem-rechts, zij het vermomd, aan de macht is.”

Tegelijk zien werkgevers potentieel in de toestromende vluchtelingen.

„Zij worden gedreven door geld en maken een pragmatische keuze. Ze moeten wel, want de snel vergrijzende arbeidsmarkt komt als een meteoriet op ze af.”

Uw felle kritiek klinkt bijna als een advies aan de vluchteling: trek vooral verder. Zelf bent u in België als vluchteling welkom geheten.

„Ja, maar voor iemand van andere origine is het geen prettig land. De discriminatie op de arbeidsmarkt is groot. Allochtonen op sleutelposities in media, bestuur of politiek, zoals in Nederland? Daar doen we hier bijna niet aan. Maar ik ben een optimist. De gepensioneerde en geborneerde N-VA- of Vlaams Belang-kiezer wordt ouder. We zijn getuige van de laatste stuiptrekkingen van machtspolitici als Bart De Wever.”

Verwoordt de N-VA niet gewoon de angst die veel mensen voelen?

„Er is geen reden voor angst. Neem mijn geboorteland Libanon, dat ruim één miljoen gevluchte Syriërs opvangt. Daar zitten veel jonge, sterke en gefrustreerde mannen tussen. In de ruim vier jaar dat ze daar nu verblijven heeft er niet ééntje de wapens opgepakt of een aanslag gepleegd. Het zijn mensen zoals jij en ik: ze dromen van een vredig leven.”

Europa’s ministers en regeringsleiders willen vandaag en morgen een compromis bereiken over verdeling van vluchtelingen. Optimistisch?

„Ze zullen wel moeten, maar de imagoschade is al compleet. Libanon, met 4 miljoen inwoners, vangt er 1 miljoen op. En dan verslikt Europa, met 500 miljoen inwoners, zich in de opvang van 120.000 vluchtelingen! Beschamend.”

    • Tijn Sadée