Wie een steen gooit kan de kogel verwachten

De politie in Jeruzalem mag nu met scherp schieten op Palestijnse stenengooiers. De nieuwe, harde maatregelen in reactie op geweld treffen ook burgers in Oost-Jeruzalem.

Stenen kunnen doden – dat bewees vorige week het fatale ongeluk van Alexander Levlovich. De 64-jarige man was op weg terug van de viering van Joods Nieuwjaar in West-Jeruzalem toen een Palestijn zijn auto raakte met een steen. Levlovich verloor de macht over het stuur en botste op een elektriciteitspaal. Hij was op slag dood.

En nu is de Israëlische premier Netanyahu het zat; hij verklaart de oorlog aan stenengooiers. Eerder al was besloten dat de celstraf voor stenengooiers wordt verhoogd naar maximaal twintig jaar, en nu mag de Israëlische politie ook met scherp op hen schieten. Op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever mocht dat al.

Altijd weer vechten om de berg

De onrust in Jeruzalem, die al een week aanhoudt, begon voor Joods Nieuwjaar. De Israëlische politie viel binnen in al-Aqsa-moskee op de Tempelberg in Oost-Jeruzalem, omdat er aanwijzingen waren dat de daar aanwezige moslims een aanval zouden plegen op joden die de heilige berg wilden bezoeken. De Palestijnen beschouwden de aanwezigheid van Israëlische agenten in de moskee als een ernstige provocatie. Sindsdien raken Palestijnse jongeren in Oost-Jeruzalem elke dag slaags met de Israëlische oproerpolitie.

Geweld vanwege de Tempelberg – door moslims al-Haram al-Sharif genoemd – is een periodiek verschijnsel. Palestijnse moslims zien het als hun heilige plicht om te vechten voor de berg, waar behalve de al-Aqsa-moskee ook de Rotskoepel staat. Joden willen op hun beurt in toenemende mate de plek bezoeken waar tot tweeduizend jaar geleden de Tweede Joodse Tempel stond.

Netanyahu houdt altijd vol dat hij de status quo handhaaft: joden mogen de berg op gezette tijden bezoeken, maar ze mogen er niet bidden. Verder nam het kabinet een aantal maatregelen dat escalatie moest voorkomen, zoals het verbieden van toegang tot de moskee voor mannen onder de vijftig. Ook werden er twee actiegroepen verboden van oudere Palestijnen die joodse bezoekers lastigvielen.

Op het geweld dat uit de strijd om de Tempelberg voortkomt, inclusief de stenen die daarbij door de lucht vliegen, heeft Netanyahu maar één antwoord: altijd weer hardere maatregelen. Behalve dat de politie met scherp mag schieten, wil de premier dat er minimumstraffen worden ingevoerd voor stenengooiers, „zoals we die ook hebben voor zedendelinquenten”. Palestijnse jongens worden ’s middags langer op school gehouden omdat ze vanuit het klaslokaal geen stenen kunnen gooien. En in Oost-Jeruzalem worden achthonderd extra agenten ingezet, die onder anderen de inzittenden van auto’s zullen controleren.

Straf voor Oost-Jeruzalem

Mensenrechtenorganisaties noemen deze laatste maatregelen een vorm van ‘collectieve straf’. Zij wijzen erop dat de buurten in Oost-Jeruzalem lijden onder ernstige verwaarlozing. Zo krijgen Palestijnen zelden een bouwvergunning, wordt in sommige buurten het vuilnis niet opgehaald en worden de wegen er veel slechter onderhouden dan in het westelijke deel van de stad. Israël heeft Oost-Jeruzalem geannexeerd, een stap die niet wordt erkend door de internationale gemeenschap. De Palestijnen zien het oostelijke deel van de stad als hun toekomstige hoofdstad.

Overigens raken er al vele Palestijnen gewond zonder dat de Israëliërs met scherp schieten. Zo worden ze doorgaans bestookt met rubberkogels en traangas. Gisteren liep een dertienjarige jongen in Oost-Jeruzalem een schedelbasisfractuur op toen hij werd geraakt door een rubberkogel. Volgens de Israëlische politie reageerden de ordetroepen op stenengooiers. Palestijnse getuigen houden het op agenten die „in het wilde weg” schoten op demonstranten die protesteerden tegen de aanwezigheid van Israëlische ordetroepen in hun wijk.

    • Derk Walters