Column

Verscheurd land

Dit zijn dagen om Duitsland extra in de gaten te houden. Ik kijk weer Duitse televisie, lees Duitse kranten. Wat gebeurt daar? Hoe is de stemming onder het volk, wat zeggen de intellectuelen?

„Wir schaffen das”, zei Angela Merkel eind augustus op een persconferentie over het vluchtelingenprobleem. Het kon weleens het meest geciteerde zinnetje van haar carrière worden. Vorige week bevestigde ze deze uitspraak in een langere zin: „Ich sage wieder und wieder, wir können das schaffen, und wir schaffen das.”

Inmiddels zijn er controles aan de Duits-Oostenrijkse grens „om de toestroom te beperken”, zoals de Duitse regering heeft laten weten. Die controles zullen „eine Weile” gaan duren.

Ook in Duitsland is er veel kritiek gekomen op de uitspraken van Merkel. „Een politieke misrekening’’, schreef de Süddeutsche Zeitung. Immigratiecriticus Thilo Sarrazin waarschuwde voor de grote druk op de laaggeschoolde autochtone klasse als er miljoenen migranten worden toegelaten. Sarrazin zou korte metten maken met de instroom: alle bootvluchtelingen terugbrengen naar de plek in Afrika waar ze scheep zijn gegaan, en hun boten vernietigen. „Er is een grote onderdrukte woede en frustratie die zich niet tot Saksen beperkt’’, waarschuwt hij in Die Zeit.

Overdrijft hij? De Frankfurter Allgemeine schrijft dat de deelstaat Saksen wel degelijk een uitzondering is met in de peilingen 13 procent steun voor de rechtspopulistische Alternative für Deutschland (AfD) en 5 procent voor de rechtsextreme NPD. In de rest van Duitsland komt de AfD niet boven de 4 procent uit, constateert de Frankfurter Allgemeine. De krant voegt eraan toe dat dit opmerkelijk is in een tijd waarin tienduizenden vluchtelingen Duitsland binnenstromen.

Het is ook opmerkelijk tegen de achtergrond van de Nederlandse peilingen: de PVV is na de tirade („Ons land is niet gesticht als hangplek voor miljoenen import-islamieten’’) van Wilders bij de Algemene Beschouwingen weer drie zetels gestegen en zou in de Tweede Kamer even groot worden (29 zetels) als de PvdA en de VVD samen. Als dat waar is, lijkt Nederland een verscheurd land geworden, verscheurder dan Duitsland; wij zijn immers óók dat land van die knuffels voor de vluchtelingen – de Nederlandse variant van het ‘wir schaffen das’.

Die verscheurdheid kwam ook tot uitdrukking in Pauw op vrijdag. Voor- en tegenstanders van een asielzoekerscentrum in Enchede vochten elkaar verbaal de tent uit. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra kwam in die uitzending veel dichter bij Wilders uit dan bij Merkel, zo dicht zelfs dat Neelie Kroes afstand heeft genomen van zijn uitspraken.

Zijlstra vond dat het punt waarop er geen vluchtelingen meer bij kunnen voor de VVD niet zo heel ver weg is. „Dat je iets niet ‘aankunt’ komt niet in mijn woordenboek voor’’, zei Kroes, „wel dat er geen makkelijke oplossing voor is.” Kortom, ‘wir schaffen das’.

Neelie naast Angela, Zijlstra dichtbij Wilders – het eerste verbaast me meer dan het laatste. Om zich toch nog enigszins van Wilders te distantiëren, hoor je Zijlstra vaak zeggen dat Wilders ‘geen oplossingen’ heeft. Maar die heeft Wilders wel – op zijn manier. De belangrijkste: „Geen asielzoeker er meer bij, niet één.’’ Is dat zoveel anders dan wat Zijlstra bij Pauw zei?

Bij de VVD zijn ze banger voor de PVV dan Zijlstra wil toegeven.

Frits Abrahams