Een operatie en wat die kost

Het ene Amsterdamse ziekenhuis rekende 284 euro, het andere 552 euro en, ook niet veel verderop, bij een ziekenhuis in Hilversum, bedroeg de rekening 265 euro. Dat allemaal voor dezelfde behandeling: van benauwdheidsklachten. In Boxmeer bleek die het minst te kosten: 201 euro, ruim 400 euro minder dan in Assen.

Bedragen uit 2014, na een arbeidsintensief onderzoek bekendgemaakt door de vergelijkingssite ZorgKiezer.nl. Mogelijk zijn ze aangepast, maar het raadsel van de ziekenhuistarieven is onverminderd aan de orde. Waarop zijn die tarieven gebaseerd? Waarom is een operatie in het ene ziekenhuis zoveel duurder dan in het andere, waarom is er vooraf geen openbaarheid over de prijslijsten?

Dat begrijpt de bestuursvoorzitter van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) ook niet, de organisatie die erop moet toezien dat consumenten echt iets te kiezen hebben en dat bedrijven hun duidelijkheid bieden. Voorzitter Chris Fonteijn zei zaterdag in NRC Weekend: „Ja, transparantie over kosten, daar zijn grote stappen te nemen. Ik steun het helemaal: openheid van die tarieven helpt enorm.” Het gaat dus de goede kant op, nadat begin vorig jaar toezichthouder DBC Onderhoud, inmiddels opgegaan in de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), overging tot publicatie van gemiddelde tarieven voor ingrepen als een staaroperatie. Dat was al iets.

Tegenstanders denken dat openbaarheid vooraf concurrentievervalsend kan werken. Dat is een kwestie van timing: maak alle afspraken tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen tegelijk bekend. De voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland, André Rouvoet, zei laatst in deze krant er voorstander van te zijn dat de patiënt een vast bedrag betaalt, ongeacht het totale tarief. Dat is een halve stap, temeer daar de tarieven achteraf toch bekend worden, omdat verzekeraars verplicht zijn, sinds 1 juni 2014, patiënten een duidelijke nota te sturen voor de behandeling die ze hebben ondergaan.

Transparantie vooraf is geen garantie dat de tarieven ook daadwerkelijk lager worden. Al is zij wel een middel om na te gaan of bijvoorbeeld ziekenhuisfusies niet juist tot hogere prijzen leiden. Maar het is vooral van belang met het oog op de collectieve verantwoordelijkheid om de stijging van de zorgkosten, die burgers opbrengen via premies, eigen bijdragen en belastingen, beheersbaar te houden. Dat is een zaak voor organisaties als toezichthouder NZa en adviesorgaan Zorginstituut Nederland, en van politici die randvoorwaarden stellen. Maar ook een belang van de consument die bovendien het recht hoort te hebben om vooraf een verantwoorde keuze te kunnen maken. Waarbij hij de prijs kan afwegen tegen de kwaliteit die hij van het ziekenhuis verwacht.