De lange arm van Vincent Bolloré, de ‘Latijnse Murdoch’

Topman van Frans bedrijvenconglomeraat Groupe Bolloré 

Foto Bloomberg

Franse politici zijn alweer weken terug van zomerreces, maar hun invloedrijke dubbelgangers van latex liggen nog altijd ongebruikt in kartonnen dozen in een Parijse studio. Voor het eerst in 27 jaar zijn de poppen van Les Guignols de l’info, de Franse versie van het al lang gesneefde Spitting Image, niet teruggekeerd van vakantie.

Geen actuele en soms keiharde sketches meer met de joviale moppentappende Jacques Chirac, de van testosteron stuiterende machtswellusteling Nicolas Sarkozy of de schaapachtige lachende goedzak François Hollande.

De reden: een machtsgreep bij televisiezender Canal+ door een van de meest succesvolle ondernemers van Frankrijk. De 63-jarige Vincent Bolloré, de man die het Bretonse familiebedrijf voor sigaretten- en bijbelpapier ombouwde tot een multinationaal bedrijvenconglomeraat met belangen in logistiek, industrieel plastic folie, energieopslag, elektrische auto’s, marktonderzoek en media, is de nieuwe sterke man bij Vivendi, moederbedrijf van Canal+.

Wat heeft Vivendi nog meer in bezit?

Toen begin juli het gerucht circuleerde dat hij de Guignols de nek om wilde draaien, kwamen duizenden op sociale media in verzet, de zo bespotte politici incluis: onder anderen oud-premier Alain Juppé veranderde zijn avatar op Twitter in een foto van zijn marionet. Volgens Bolloré waren alle zorgen echter prematuur: hij was geenszins van plan de poppen van het scherm te halen.

Achter de decoder

Maar net toen de vakanties begonnen ontsloeg Canal+ wel de belangrijkste tekstschrijvers. En de nieuwe topman liet weten dat de tot dan gratis op prime time uitgezonden show voortaan later op de avond achter de decoder komt.

Daarmee zal de politieke invloed van de Guignols kleiner worden, denken critici. En dat was volgens hen anderhalf jaar voor de Franse presidentsverkiezingen precies de bedoeling. Niemand is vergeten dat Bolloré in 2007, daags na de verkiezingen, zijn zestig meter lange jacht Le Paloma en een van zijn privévliegtuigen uitleende aan de nieuw verkozen president Sarkozy om uit te kunnen rusten van de campagne. Het was Sarkozy die het op de traditioneel linksdraaiende zender meestal het zwaarst te verduren kreeg.

Maar het is te makkelijk om te concluderen dat Bolloré – volgens Forbes goed voor zo’n 6 miljard euro vermogen – de loopjongen van Frans rechts is. Zijn zakelijke succes is, zeggen vriend en vijand, juist vooral te danken aan zijn politieke opportunisme.

Dat kwam wellicht het meest van pas in Afrika, waar hij al dertig jaar actief is en waar de Groupe Bolloré afgelopen jaar ongeveer een kwart van zijn 10,6 miljard euro omzet haalde. Ondanks geregelde machtswisselingen, breidde Bolloré zijn belang via vijftien diepzeehavens en containerterminals in vooral het Franstalig deel van het continent steeds verder uit. Hij werkt er nu aan een spoorverbinding tussen Bénin, Niger, Burkina Faso, Ivoorkust en Togo. In enkele landen was hij al begonnen met bouwen voor hij überhaupt een vergunning had. „Onze methode is meer die van de commando dan van het reguliere leger”, zei hij daarover zelf in dagblad Le Monde.

Direct na de in 2012 door Sarkozy verloren verkiezingen heeft Bolloré met opvolger François Hollande goede banden gesmeed. De nieuwe president was vol lof over de grand patron toen hij een nieuwe batterijenfabriek nabij het Bretonse Quimper opende. Bij de laatste Franse gemeenteraadsverkiezingen steunde ‘Bollo’ in zijn woonplaats Parijs de socialistische kandidaat Anne Hidalgo, nadat haar voorganger hem het contract had gegund voor de exploitatie van het autodeelsysteem ‘AutoLib’, dat gebruik maakt van de zogeheten BlueCar uit de Bolloré-fabrieken.

Lucratieve allianties

Die elektrische auto was trouwens, net als bij Tesla, geen doel op zichzelf. Met de BlueCar – die nu ook in Lyon, Bordeaux en zelfs Indianapolis rondrijdt – hoopt Bolloré de door zijn bedrijf in de afgelopen twintig jaar ontwikkelde lithium-metaal-polymeer-batterijen te perfectioneren. Die technologie is minder duur dat de gangbaarder lithium-ion-variant.

De investering van zo’n 2 miljard euro begint zich inmiddels terug te betalen: sinds de beursgang in oktober 2013, heeft Bolloré-dochter Blue Solutions lucratieve partnerschappen afgesloten met Renault en Peugeot-Citroën. Opslag van wind- en zonne-energie en huishoudens op batterijstroom hebben de toekomst, denkt het bedrijf.

De wijze waarop Bolloré zijn imperium heeft gevormd is niet onomstreden. Nadat het in 1822 begonnen familiebedrijf onder zijn vader Michel in de jaren zeventig bijna failliet ging, heeft hij vanaf zijn opvolging in 1981 – hij was pas 28 – aanvankelijk met nieuwe activiteiten, maar later vooral via overnames uitgebreid.

De Franse pers noemt hem ‘gentleman raider’: Bolloré is een „charmeur” en een „visionair” die „machiavellistisch” en „meedogenloos” kan worden, schreef het zakenblad Capital. „Hij kiest zijn prooi, vaak een ondergewaardeerd bedrijf, verzamelt aandelen op de markt en openbaart dan zijn ware intenties”, vatte Le Monde onder de kop ‘een goed opgevoed roofdier’ zijn methode samen.

Zo ging het in 2004 bij de inlijving van de reclamegigant Havas, nu geleid door zoon Yannick Bolloré. En zo ging het vanaf 2013 bij mediaconcern Vivendi, eigenaar van Canal+.

In ruil voor veel aandelen, verkocht Bolloré zijn televisiezender Direct 8 aan Vivendi (eigenaar van onder andere Universal Music en videosite Dailymotion), waarna hij op de markt zijn belang opvoerde tot uiteindelijk bijna 15 procent.

Bolloré parachuteerde zichzelf als president-commissaris. En als voorzitter van de raad van toezicht van Canal+ neemt hij sinds enkele weken hoogstpersoonlijk de Franse betaalzender op de schop. Hij koos de nieuwe presentatrice van het Grand Journal, een van de belangrijkste programma’s van de zender, censureerde volgens dagblad Libération een documentaire over zijn bank Crédit mutuel en leest mee met de nieuwe tekstschrijvers voor Les Guignols, die mogelijk in oktober terugkeren.

Volgens dagblad Le Figaro heeft Bolloré een ambitieus doel: een ‘Latijnse Rupert Murdoch’ worden. Daarvoor zoekt hij onder andere toenadering tot Mediaset, het bedrijf van Silvio Berlusconi en heeft hij al belangen in Italiaanse en Spaanse telecombedrijven.

Voor nieuwe prooien heeft hij een aardige oorlogskas: de Groupe Bolloré heeft ruim 9 miljard euro eigen vermogen. Het wachten is op de volgende overname. En op de politieke analyse van de latex poppen.

    • Peter Vermaas