Column

De comeback van prinses Irene

Prinses Irene kwam gisteren naar debatcentrum De Rode Hoed om de jaarlijkse Abel Herzberg-lezing uit te spreken. Twintig jaar nadat haar boek Dialoog met de natuur verscheen. En nog steeds heeft ze een missie. De mens heeft de band met de natuur verbroken. „Van een wereldbeeld dat de mens centraal stelt moeten we overschakelen naar een wereldbeeld dat al het leven in ogenschouw neemt.”

Twintig jaar geleden werd ze uitgelachen toen bleek dat ze fluisterde met de populieren en met haar „binnenstemmetje” met dolfijnen sprak. Tegenwoordig kan ze haar spirituele boodschap wel kwijt. In mindstyle magazine Happinez bijvoorbeeld: „Gisteren zag ik ineens een konijn in de tuin. Het bleef maar naar me kijken, terwijl ik dacht: dankjewel! Wat ben je mooi!”

Op deze zondagmiddag is de zaal van het debatcentrum uitverkocht (450 mensen) en moeten duizenden andere belangstellenden prinses Irene beluisteren via een live-verbinding op internet. Niet alleen handgeweven mevrouwen of milieuactivisten met een oorbelletje, maar ook jonge ondernemers, wetenschappers, onderwijzers. Hoogopgeleiden met een humanistisch wereldbeeld, op zoek naar houvast.

In de foyer staan de zussen Maingay, Eloïse en Madeline met hun nicht Nieke. Veertigers uit een „rationeel” ingenieursgezin. Eloïse is ingenieur, Madeline art director, Nieke heeft een boerderij en probeert daarvan te leven.

Hun grootmoeder had „eind jaren zeventig al een sapcentrifuge en maakte wortelsap”, zegt Madeline. „Onze moeder bakte en kookte met boekweit”, zegt Eloïse. „Ze maakte er alleen geen geloofsartikel van. Ze deed het gewoon.” Van een oom kwam hun motto: „You can’t plant a potato on the internet.”

Ze staan, zeggen ze, helemaal achter Irene. „Nu is het hot, toen not”, zegt Madeline. „Het is geen geitenwollensokken-verhaal meer. Mijn kinderen zeggen: ‘Wij horen bij de natuur’. Dat zeiden wij vroeger niet.”

Prinses Irene is gekleed in zachte, witte stoffen die in laagjes over elkaar heen vallen. Ze spreekt rustig, leest het gedicht Zeesterren van Judith Herzberg, die ter ere van haar vader in het publiek zit. Ze spreekt de toehoorders aan op hun persoonlijke verantwoordelijkheid „om een heldere druppel water te zijn die zal bijdragen aan de helderheid van de oceaan als geheel. Want het ‘ik’ is ook altijd een ‘wij’.”

Geen cijfers, geen bedrijven die aan de schandpaal worden genageld – al noemt ze bij navraag toch Shell. „Ik kijk liever naar wat er wel kan, dan naar wat er niet kan”, zegt ze. Applaus. „Het gaat om persoonlijk leiderschap. Zo creëren we samen de toekomst.”

Na afloop doet prinses Irene een meditatie-oefening met de zaal. Luisteraars worden sprekers die suggesties doen voor een beter leven. Iedereen krijgt applaus. Samen plastic uit zee en uit de grachten halen, straf- en bonuspunten toekennen aan vervuilende bedrijven, de bloemetjes laten terugkeren in de wei, met je kinderen het bos in. De dames Maingay proosten met witte wijn „op de natuur”. „Mijn geest is gevoed”, zegt Madeline. „Het gaat om dromen én verantwoordelijkheid dragen”, zegt boerin Nieke. „Nu gaan we weer stallen schoonmaken, appelen oogsten.”

En hoe ervaart prinses Irene haar comeback twintig jaar na Dialoog met de natuur? „Het maakt me licht”, zegt ze. „Ik heb altijd gedacht: het kan niet zo zijn dat ik de enige ben die de noodzaak van een natuurband voelt.”