Griekenland vandaag naar de stembus, het is een nek-aan-nekrace

Griekenland gaat vandaag voor de derde keer dit jaar naar de stembus om een parlement te kiezen. Volgens de peilingen is het een nek-aan-nekrace tussen de regerende linkse partij Syriza en de conservatieve Nieuwe Democratie (ND).

Vandaag gaan de Grieken voor de derde keer dit jaar naar de stembus. Foto EPA / Orestis Panagiotou

In Griekenland zijn vanochtend om 6.00 uur de stembussen opengegaan voor de vervroegde verkiezingen. De Grieken mogen voor de derde keer dit jaar een parlement kiezen.

Na de verkiezingen van januari en het referendum over de voorwaarden van internationale geldschieters in ruil voor extra noodkrediet in juli, ontbond premier Alexis Tsipras in augustus de regering en nieuwe parlementsverkiezingen uitgeschreven.

Zijn partij was uiteengevallen; de linkervleugel kon zich niet vinden in het akkoord dat Tsipras sloot over de nieuwe noodsteun van Europese geldschieters. In ruil voor extra miljarden moest Griekenland opnieuw harde bezuinigingen doorvoeren en daarvoor kreeg de premier geen consensus binnen zijn partij.

Het is spannend

De afgelopen weken is het in de peilingen een nek-aan-nekrace tussen de regerende linkse partij Syriza en de conservatieve Nieuwe Democratie (ND). Volgens peilingen afgelopen vrijdag stonden Syriza en ND nagenoeg gelijk met elk ruim een kwart van de stemmen.

Twitter avatar KallergisK Kostas Kallergis Tsipras votes and (as usual) is escorted out of the polling station by dozens of media #syriza #greece #ekloges15 http://t.co/OtmLc2hyVh

Gisteren had Tsipras volgens de peilingen een lichte voorsprong: Syriza kwam in zes verschillende peilingen naar voren als winnaar, op de voet gevolgd door de ND.

“Er is een erg intens gevoel van gebrek aan keuze in Griekenland”, zegt analist Angelos Chryssogelos in NRC Handelsblad.

Er zijn in programma en stijl grote verschillen tussen de twee grootste partijen. Maar het keurslijf voor de Griekse politiek is in Brussel zo strak aangetrokken, dat de ruimte voor eigen beleid buiten uitvoeren wat met de schuldeisers is afgesproken, beperkt is.

Syriza staat er slechter voor dan in januari. Toen won de partij met de belofte een streep te halen door het bezuinigingsbeleid. De partij haalde toen overigens geen absolute zetelmeerderheid: premier Tsipras had een kleine coalitiepartner nodig.

Het referendum in juli, dat werd beleefd als een ja of nee tegen harde bezuinigingen, was een opsteker voor Tspiras: 61 procent steunde zijn oproep “nee” te zeggen tegen het voorstel waartegen hij zelf in Brussel “ja” had gezegd.

Vandaag is het dus de derde keer dat de Grieken naar de stembus gaan. “Erg enthousiast worden ze er niet van”, schrijven correspondent Marloes de Koning en buitenlandredacteur Marc Leijendekker.

“De bevolking is murw geslagen, ze hebben niet het vertrouwen dat het veel uitmaakt voor hun dagelijks leven.”

Tsipras zei 26 augustus dat hij geen coalitie wil met de oude partijen ND (conservatief) of Pasok (socialisten) of met de nieuwe centrumpartij To Potami. Hij hoopt te profiteren van zijn blijvend grote populariteit bij de kiezers.

Voormalig premier Alexis Tsipras hield voorafgaand aan de verkiezingen (op 18 september) een speech in Athene.

Voormalig premier Alexis Tsipras hield voorafgaand aan de verkiezingen (op 18 september) een speech in Athene. Foto EPA / Yannis Kolesidis

“De echte ziel van Syriza”

Voor linkse anti-eurostemmers is de partij Eenheid van het Volk een alternatief. In de peilingen blijkt de partij stemmen af te snoepen van Tsipras. De partij werd opgericht door oud-minister Panayiotis Lafazanis van Energie en parlementsvoorzitter Zoe Konstantopoulou en wordt in Griekenland gezien als “de echte ziel van het oorspronkelijke Syriza”. Ze hebben de duidelijkste agenda: Griekenland moet de euro uit.”

Toch wordt niet verwacht dat de partij veel stemmers trekt. Lafazanis geldt als een verstokte communist en is geen verfrissend nieuw gezicht, schrijven De Koning en Leijendekker.

“Tsipras blijft dat voor veel kiezers wel, ondanks zijn politieke slaloms rond de bezuinigingen. De 41-jarige premier is charismatisch, een goed spreker, en, erg belangrijk: hij blijft gelden als integer, niet bezoedeld door corruptie.”

Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning This man - Vassilis Leventis - could be tonights surpise winner in #greece and enter parliament for the 1st time: https://t.co/vWvcLjsm7o

De belangrijkste tegenspeler van Tsipras op rechts is Evangelos Meïmarakis, sinds deze zomer leider van ND. Stavros Theodorakis, de leider van de kleine centrumpartij To Potami, kan bij deze verkiezingen een sleutelrol spelen. Net als de socialistische Pasok, omdat zich vooralsnog geen duidelijke winnaar aftekent, is er veel gespeculeerd over een brede coalitie en daarvoor is de steun van deze kleinere partijen nodig. De Koning en Leijendekker:

“Een brede coalitie zou het gevaar van politieke instabiliteit wegnemen, nu veel van de ingrijpende maatregelen die met Europa zijn afgesproken en in principe zijn aanvaard, ook daadwerkelijk ten uitvoer moeten worden gebracht. In ruil krijgt Griekenland dan stapsgewijs het derde hulppakket van 86 miljard euro uitbetaald. Maar Griekenland moet concrete resultaten laten zien voordat het geld daadwerkelijk wordt overgemaakt.”

Overgangskabinet met vrouwelijke premier

In de aanloop naar de verkiezingen heeft Griekenland sinds eind augustus voor het eerst een vrouwelijke premier. De 65 jarige Vassiliki Thanou, president van het Hooggerechtshof, leidt het overgangskabinet.

Lees ook de analyse van correspondent Marloes de Koning en buitenlandredacteur Marc Leijendekker: ‘De Grieken gaan weer stemmen, maar Brussel bepaalt beleid
    • Carlijn Vis