Wit in wit zand, donker in bruin

In Amerika ligt een woestijn zo wit als sneeuw. Middenin een donkere woestijn. De overgang tussen de witte en donkere woestijn is abrupt. Je kunt met je linkervoet in het witte zand staan en met je rechtervoet in het bruine.

De woestijn heet White Sands. Dat is Engels voor wit zand. Eigenlijk zijn de zandkorrels in de woestijn gipskristallen. Gips is het witte spul dat de dokter om je arm of been doet als het gebroken is, zodat het niet meer kan bewegen.

In de bergen rondom de woestijn staan rotsen van hard gips. Als het regent lost er wat gips op in het water en spoelt naar beneden. Als het water weer is verdampt blijven de gipskorrels over. Zo groeit de gipswoestijn.

Je begrijpt wel: dit is een bijzondere plek. Waar bijzondere dieren leven. In de gipswoestijn kruipen bijvoorbeeld hagedissen met witblauwe schubben en een blauw koppie en dito staart. Ze vallen niet op tussen de witte duinen.

In de donkere woestijn leven precies dezelfde hagedissen. Deze buurhagedissen hebben zelfde vorm en eten dezelfde insecten. Ze kunnen samen met de gipshagedissen paren en jonkies krijgen.

Alleen de kleur is anders: in de donkere woestijn hebben de hagedissen donkere schubben, met lichte strepen.

Dat komt door evolutie. Dat betekent dat diersoorten langzaam veranderen. Ze worden sneller of sterker. Of ze kunnen zich steeds beter verstoppen, zoals de witte hagedissen.

Maar hoe gaat dat dan, evolutie? Best simpel. De sloomste, slapste of meest opvallende dieren worden opgegeten. Hap, jij doet niet meer mee.

In de witte woestijn werden donkere hagedissen snel gegrepen door roofvogels. De hagedissen die toevallig wit waren zagen ze over het hoofd. De witjes bleven over en kregen witte hagedissenjonkies. Na een poos waren alle hagedissen wit.

Een bioloog heeft dit idee eens getest met lichte en bruine muizen. Hij liet één muisje van elke kleur los in een hok met een uil en keek welk muisje als eerste in de bek van de uil verdween.

Je raad het al. In een hok met licht zand waren de lichte muizen de pineut. En in donker zand de bruine.

Zielig voor de muizen, maar nuttig voor de wetenschap. Zo weten we dat evolutie werkt.

Correcties en aanvullingen

Gecamoufleerde muizen

In Wit in wit zand, donker in bruin (19/9, p. W12) stond dat lichte muizen op licht zand vaker door een uil gegrepen werden, en bruine muizen op donker zand. Dat is onjuist: op licht zand zijn witte muizen juist beter gecamoufleerd, en op donker zand bruine muizen.

    • Lucas Brouwers