Troonredes van Huff, Pechtold, Baudet, Vuijsje en anderen in 100 woorden

De troon in de Ridderzaal. Foto ANP / Martijn Beekman

Tientallen mensen gaven gehoor aan onze oproep ‘Schrijf uw eigen Troonrede in 100 woorden’. Veel inzendingen gingen over vluchtelingen en over het milieu. Een selectie met bijdragen van o.a. Sywert van Lienden, Özcan Akyol en Roos Vonk, die voor even fictief plaats namen op de troon.

Beatrijs Ritsema, columnist
Houd op met wetenschappelijk onderzoek naar dementie. Ondanks decennialange inspanningen is er nog geen greintje vooruitgang geboekt. Geen enkel medicijn werkt, sudoku’s invullen helpt evenmin. De aanbeveling ‘Use it or lose it’ is een bevoogdende aanfluiting. Tegen massieve implosie van de geestelijke vermogens zal nooit kruid gewassen zijn. Meer geld voor onderzoek betekent meer valse hoop. Beperk de preventie tot het advies: ‘Eet weinig en doe veel lichaamsbeweging’. Handig, want deze leefregel werkt ook meteen preventief voor allerlei andere kwalen. De vrijgekomen onderzoeksgelden kunnen worden besteed aan het heropenen van de verzorgingshuizen en aan betere zorg voor de huidige dementen.

Frank Eerhart, voorzitter Stichting Plint, dichter/kunstenaar, Eindhoven
Nu ook het Van Goghmuseum zijn verbouwing achter de rug heeft, is het Museumplein weer een culturele trekpleister van internationale allure. Het daaruit voortvloeiende toerisme zorgt voor een enorme positieve economische impuls. Maar een mens leeft niet van brood alleen. Juist de immateriële waarde van de kunsten bepaalt de kwaliteit van ons bestaan en relativeert het pragmatische denken. De regering onderkent daarom het belang van kunstenaars en vormgevers voor de samenleving. Er zullen extra middelen beschikbaar worden gesteld voor muzieklessen, museumbezoeken, bezoeken van schrijvers, kunstenaars en vormgevers aan scholen om het creatieve denken in een zo vroeg mogelijk stadium te bevorderen.

Johannes Crol en Riens Meijer
Leden van de Staten Generaal, we leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van tijdperk. Den Uyl zei: „Het wordt nooit meer zoals het was”. Dat is nu meer dan ooit waar. Het kennis- en innovatietijdperk lost het industriële tijdperk af. De regering dient faciliterend op te treden door de hiervoor noodzakelijke infrastructuur te creëren. Dit vereist geheel andere wet-en regelgeving, stelt andere eisen aan onderwijs, aan arbeidsovereenkomsten, maar ook aan onze cultuur. Misschien zelfs aan het staatsbestel en de wijze waarop de beslissingen nemen, bijvoorbeeld referenda via internet. Het succes van kennis gedreven start-ups gaat bepalen hoe succesvol we zijn.

Joop Buddingh’, IJsselstein
Landgenoten, ter afsluiting van de Troonrede stel ik u op de hoogte van twee van mijn persoonlijke voornemens. Ten eerste: zojuist heb ik de laatste rit per Gouden Koets gemaakt. Ik vind het niet passend mij nog te presenteren in een rijtuig dat zo duidelijk herinnert aan een donkere periode in onze geschiedenis. Ten tweede: de thans niet bewoonde paleizen stel ik de eerstkomende jaren ter beschikking van vluchtelingen om in Nederland een nieuw bestaan op te bouwen. Op De Eikenhorst kunnen wij het nog wel even volhouden.

Jan Heerkens, Utrecht
Nederland is rijk, te rijk. Daarom komen zoveel vluchtelingen naar ons land. Zolang wij niet bereid zijn meer te betalen voor grondstoffen en basisproducten, zullen zij blijven stemmen met hun voeten. We moeten meer betalen voor cacao, pinda’s en mineralen. Meer werk en welvaart daar, betekent minder migranten. Minder rijk houdt ook in: niet meer een auto voor iedereen. Delen en minder kopen. Het openbaar vervoer wordt vrijwel gratis, auto’s komen de steden niet meer in. Ons land wordt schoner, duurzamer en vrolijker. Meer lopen en fietsen is gezond. Armer is minder zorgen, minder vet, beter voor iedereen.

Mathijs van Dijk, docent en politiek filosoof te Brussel
Landgenoten, conjunctureel gaat het beter. We kunnen dan ook met een gerust hart blijven doen alsof er met onze economie niets structureel mis is. Helaas zijn er toch nog existentiële bedreigingen. Verruwing en terroristen staan ons naar het leven. De overheid erkent dat er een kloof bestaat tussen theorie en praktijk van ons liberale individualisme. U bent getraind om te geloven in persoonlijke vrijheid en soevereiniteit maar ziet uzelf geconfronteerd met een andere werkelijkheid. Omdat er geen plaats is voor paranoïde opstandigheid willen Wij weer terug naar Ons eerste punt en u aanraden blij te zijn dat u het materieel zo slecht nog niet hebt.

Bram van Kempen, Kapelle, Zeeland
We leven in onzekere tijden, van veel schuld en weinig inkomsten. De crisis heeft Nederland hard getroffen, met permanente vervolgen. En nu het eindelijk beter dreigt te worden, de economie weer begint te groeien en mensen weer wat meer kunnen uitgeven, ontstaan er ook weer theorieën als het economisme van Jesse Klaver. Een theorie die volkomen tegen het rendementsdenken, en het Westerse kapitalisme, ingaat. Deze theorieën schetsen mij een zeer sombere toekomst. Een toekomst waarin er geen geld meer wordt verdiend, maar alleen nog maar schuld wordt opgebouwd. Een toekomst waarin we een economie als die in de jaren ’90 nooit meer terug zullen zien. Maar aan het einde van de dag, kunnen we deze zorgen gelukkig achter ons laten. Want onze staatsman heeft gesproken. Dus ja, die nieuwe voetbal, die komt er wel!

Remco van Zadelhoff, Geldermalsen
Leden van de Staten-Generaal, om bij te dragen aan een toekomstbestendiger planeet moet Nederland groener worden. De regering neemt daarom drie rigoureuze fiscale maatregelen die even simpel als doeltreffend zijn. Om groener te worden zal de belasting op arbeid worden verminderd met 20 procent terwijl het hoge BTW tarief met hetzelfde percentage zal worden verhoogd. Om de CO2 uitstoot van ons wagenpark te verminderen, zal de regering de extra wegenbelasting die op het milieuvriendelijke LPG wordt geheven, afschaffen. Bovendien zal LPG niet meer worden belast met het hoge, maar met het lage btw-tarief.

Violet Cotterell, Amstelveen
Velen van u zullen er niet bij stilstaan, maar er is een vergeten groep Nederlanders die een leven lang hard heeft gewerkt en het niet verdient opnieuw vergeten te worden. Voor hun bijdrage aan onze welvaart verdienen zij alle respect. Het zijn de gepensioneerden die de afgelopen crisisjaren tussen 10 en 25 procent hebben ingeleverd. Handhaving van hun koopkracht zal hun vertrouwen in de politiek herstellen en de economie stimuleren. De regering is daarom voornemens om er met belastingmaatregelen voor te zorgen dat ook alle gepensioneerden eerlijk delen in de economische groei. Voorstellen daartoe zullen u binnenkort bereiken.

Jur Schuurman, Amsterdam
Vrijwel alle passages over het buitenlands beleid staan in het teken van het streven naar veiligheid en welvaart in Nederland en Europa. Dat streven is begrijpelijk, maar er is nog een hele wereld out there, veel minder ‘stabiel en aantrekkelijk’ om in te leven. De armoede en mensenrechtenschendingen in Afrika en het Midden-Oosten worden echter alleen genoemd als mogelijke bedreiging van de stabiliteit ‘bij ons’ - niet als problemen die hoe dan ook om een oplossing vragen, los van onze eigen belangen. Je hoeft geen aanhanger van jaren ’70-retoriek te zijn om te constateren dat die bewogenheid ontbreekt. En dat is jammer.

Mirjam Hommes, Frankrijk
Leden der Staten Generaal, het verheugt ons zeer uit uw stukken te lezen dat u de term ‘belasting’ hebt vervangen door het woord ‘bijdrage’. Het bewijst dat u, na eeuwen van eerst aristocratische en vervolgens sociale bevoogding, thans alle volwassen burgers als verantwoordelijke medemensen beschouwt die uit eigen beweging bereid zijn bij te dragen aan de kosten die een rechtvaardige samenleving nu eenmaal met zich meebrengt. Uw voornemen om voortaan van iedereen de bij wet vastgestelde en van het inkomen afhankelijke bijdrage, inclusief de persoonlijke voorkeur voor beleidsterreinen, in een openbaar register te vermelden, juich ik dan ook van harte toe.

Arjen Tillema, voorzitter Transparency International Nederland
Corruptie is de oorzaak van vele problemen die vanuit het buitenland op Nederland afkomen. Militaire conflicten, politieke instabiliteit, schendingen van de mensenrechten, armoede en gebrek aan kansen zijn bijna zonder uitzondering direct of indirect gevolg van corrupte politici en ambtenaren die zichzelf en niet hun volk verrijken. Zij worden daarbij bedoeld en onbedoeld gefaciliteerd door Westerse financiële en dienstverlenende instellingen. Europa ziet thans gevolgen daarvan in de vorm van vluchtelingen, radicalisering en terroristische aanslagen. Nederland zal bij haar komende voorzitterschap van de Europese Unie dan ook sterk inzetten op een intensievere corruptiebestrijding door de internationale gemeenschap, zowel bij overheid als de private sector.

Herman Vuijsje, socioloog en publicist
Leden van de Staten-Generaal, In deze tijd van ideologische versnippering moeten wij zuinig zijn op gedeelde waarden, en actief bij het uitdragen daarvan. De overheid heeft daarbij een voorbeeldfunctie en dat geldt ook voor mij en mijn familie. Te lang zijn wij vriendschappelijk omgegaan met onaardige, ja gemene mensen, onder het motto dat het met hen zo goed zakendoen is. Wij willen onze kinderen de beelden besparen waarop wij het glas heffen met mensen die Nederlandse vliegtuigen laten neerschieten. We generen ons als ze ons zien theedrinken met mensen die homoseksuelen of godslasteraars stokslagen geven of laten stenigen. Voortaan laten wij dat over aan onze ministers en drinken wij thee met mensen waaraan onze dochters en alle Nederlanders een voorbeeld kunnen nemen. Waardenmanagament wordt een belangrijke pijler van mijn koningschap.

Hannah Bovenkerk, Amsterdam
Het is tijd voor een grote coalitie tegen de leeftijdsdiscriminatie. In 2019 zal de helft van de volwassenen in Nederland 50+ zijn. De huidige 50-plusser is vitaal, goed opgeleid en wil zijn of haar kennis, ervaring en levenswijsheid delen met anderen. De hele dag aquarelleren, golfen of lezen wordt stomvervelend zolang daar geen werk tegenover staat, in welke hoedanigheid dan ook. Die discriminatie ontstaat vooral door vooroordelen. Het beeld van de uitgebluste, krikkemikkige of mopperende oudere overheerst. Terwijl uit onderzoek blijkt dat ouderen juist over die eigenschappen die node ontbeert worden door de jongere generatie. Een enkeling lukt het om door deze barrière heen te breken: prinses Beatrix (75), Paul van Vliet (80), Nico van Hasselt, huisarts (90). Hun klanten bepalen wat zij belangrijk vinden. Het wordt tijd dat de arbeidsmarkt dat tot zich laat doordringen.

Levi Salet, Utrecht
Landgenoten, waarom komen Syrische vluchtelingen eigenlijk naar Nederland? Het is hier fantastisch. Er is hier geen oorlog, behalve tussen supermarkten. Er is hier geen honger, omdat dezelfde supermarkten elke dag weer vers voedsel verkopen. Er is hier geen armoede, omdat de zwakkeren worden geholpen door de sterkeren. Niet meer dan logisch dat mensen een door oorlog verscheurd land verlaten om te schuilen in een paradijs. Een paradijs waarin wij wonen, maar waarvan we lijken te zijn vergeten dat wij daar wonen. Laten we verder bouwen aan dit paradijs. Voor onszelf, onze kinderen en iedereen die ooit een plek nodig heeft om te schuilen.

Piet Borst, moleculair bioloog en kankeronderzoeker
Wat gruwelijk mist zijn investeringen in nieuwe kennis. Er is wel geld voor consumptie nu, maar geen geld voor de kennis-intensieve banen waarmee onze (klein)kinderen straks kunnen concurreren op de wereldmarkt. De half miljard aardgasgeld, die bij het onderzoek is weggehaald, komt niet terug nu de economie aantrekt. Het blijft bij het “uitbouwen van sterke punten in de wetenschap” en “keuzes maken”, maar dat is alleen herverdeling van schaarste. Waarom kunnen de Duitsers zonder aardgasbaten hun begroting sluitend krijgen en ruim in onderzoek investeren en Nederland niet? Durf en visie ontbreken hier kennelijk.

Stefan Popa, schrijver van Verdwenen grenzen en A27
Staten van de generale leden, nee, generale leden van de staten, of is het gewoon hallo iedereen, fijn dat jullie er weer zijn? Verdikkeme! Wat een gedoe voor iets waar toch niemand naar luistert. Het gaat jullie alleen om de hoedjes, om het gedraal met het koffertje. Hashtaglekkervluchtig. Wat ik hier zeg wordt verdraaid of jullie zetten er woorden onder van een of andere nasynchronisatiemalloot. Van koning naar nar. Weet u wat? Lach maar. Maar alstublieft geen ‘smiley’ en weer door. Neem er de tijd voor, want morgen keert altijd de ernst terug. Of je het nu like vindt of niet.

Jurriën Hamer, politiek filosoof
Landgenoten, de afgelopen jaren is Nederland veranderd in een verzameling eerste- en tweederangs mensen. Vermogenden staan tegenover onvermogenden. Werklozen staan tegenover werkenden. Hoogopgeleid staat tegenover laagopgeleid. En burgers staan tegenover vluchtelingen. In een rechtvaardige samenleving overbruggen we deze tegenstellingen, vanuit het besef dat we allemaal mens zijn en daarom allemaal meetellen. Dan is onze hulp ruimhartig, onze belasting solidair en werken we onvermoeibaar om iedereen perspectief te bieden op een menswaardig bestaan. Laten we vanaf vandaag over de schaduw van onze eigen belangen heenstappen, en eindelijk de politieke moed tonen om deze samenleving te realiseren.

Thomas van Slobbe, Groesbeek
In de Troonrede staat niets over het feit dat veel kinderen denken dat diepvries-spinazie in vierkante blokjes aan de struiken groeit. Natuur is helemaal geen thema. Geen woord over hoe gezond natuurbeleving is, hoeveel stress of depressiviteit het kan voorkomen, hoeveel lusteloosheid, hoeveel zorgkosten, hoeveel vervreemding. Geen woord over de smaak van zelfgeplukte bramen. Over het gevoel van vrijheid als de wind strak door je haren waait. Over de schoonheid van een goudvink. Terwijl het juist die kwetsbare elementen van het leven zijn, die onze bescherming verdienen. Om, als land, weer op verhaal te komen.

Edwin van Meerkerk, Nijmegen
Landgenoten! Wij bieden onze verontschuldigingen aan voor de afgelopen jaren. Crisis en economisme maakten ons blind voor wat werkelijk telt. Sinds 2008 heeft het kabinet verzuimd in de troonrede aandacht te besteden aan wat ons bindt en wie wij zijn. Het komende jaar gooit dit kabinet het roer om en investeert in kunst en cultuur. Scholen krijgen meer middelen om muziek, drama, dans en beeldende kunst aan te bieden. Wij zullen culturele instellingen en kunstenaars weer ruimhartig ondersteunen, en dat doen wij niet voor de economische groei die dat ook oplevert, maar omdat wij vinden dat dat zo hoort.

Sebastien Valkenberg, publicist
Leden van de Staten-Generaal, Het is tijd voor tanks. Éigen tanks voor alle duidelijkheid, geen lease-exemplaren van de buren. Die zijn hard nodig, want economisch gezien gaat het weliswaar wat beter, maar vergist u zich niet. Het vredesdividend van weleer wordt niet langer uitgekeerd. Na al die pleidooien voor meer kinderopvangtoeslag en een verlengd bevallingsverlof voor vaders zou je haast vergeten dat veiligheid het allerbelangrijkste artikel is dat een overheid moet leveren. Het spreekt vanzelf dat bij deze koop een flinke voorraad munitie is inbegrepen. Met soldaten die “Pang pang” moeten roepen wegens een gebrek aan kogels houd je agressors niet van het lijf.

Ellen Bakker, Heiloo
“De werkloosheid is nog te hoog. Het aantal banen neemt weliswaar toe maar te veel mensen kunnen nog geen werk vinden”, sprak de echte Koning. Onder de werkzoekenden bevindt zich een grote groep 50-plussers. Dit zijn veelal medelanders met goede opleidingen en een lange werkervaring. Door wat voor reden dan ook zijn zij in de afgelopen jaren buiten de boot gevallen. De regering is van mening dat de mentaliteit van werkgevers, waaronder ook de overheid, ten opzichte van deze werkzoekenden moet veranderen. In een land waarin inwoners steeds ouder worden en deel willen – en moeten – blijven uitmaken van de maatschappij kan het niet zo zijn dat een uitstekend curriculum vitae terzijde wordt gelegd omdat de sollicitant behoort tot de ‘verkeerde’ leeftijdsgroep.

Dr. Adri Mackor, Den Haag
De veranderende samenstelling van de Nederlandse bevolking is een bron van grote zorg. De regering is zich bewust van lokale problemen tussen moslimgroepen en overige bevolkingsgroepen. De huidige immigrantenstroom uit conflictlanden is in grote meerderheid moslim. Het  aandeel van moslims in de totale bevolking zal in de komende jaren toenemen. Deze groep zal zeker  verder inburgeren en haar democratische rechten opeisen op een andersoortige samenleving. Tenslotte mag verwacht worden dat een klein maar significant deel van deze groep zal radicaliseren. Dit levert een verhoogde terroristische activiteit op, waartegen onze maatschappij zich dient te wapenen.

Simone van Saarloos, columnist nrc.next en Zomergast 2015
Wie als koningskind ter wereld komt, gaat een verder uitgestippeld leven tegemoet. Omdat kwaliteiten voor het koningskind verder geen enkele rol spelen in het verkrijgen van autoriteit, weet de blauw geborene hoe belangrijk toeval is. Landgenoten, dat wij -genoten zijn: het is toeval. Ooit tekenden we een lijn op een kaart en stuurden viriele mannen ter verdediging. Tegen ongelijkheid hoeven we ons niet te verzetten: wij zijn allemaal al één, we dingen tenslotte mee in dezelfde loterij. Voelt u zich niet schuldig: calvinisme is een vervlogen mode, participeren is iets voor op de eigen vierkante meter en toeval is meer bitch nog dan karma.

Kees de Pater, natuurliefhebber
De staat van de natuur in Nederland is onverminderd slecht. Binnen Europa behoort ons land tot de absolute achterhoede waar het gaat om behoud van biodiversiteit, alleen Malta presteert nog slechter. In de Europees belangrijke natuurgebieden wordt mede dankzij Europese natuurregels de achteruitgang beperkt. In het boerenland is de achteruitgang van biodiversiteit ronduit dramatisch, met het langzaam verdwijnen van onze koning van de weide, de grutto, als symbool. De regering zal zich daarom inzetten voor het behoud van Europese regels voor natuurbescherming en komen met aanvullende maatregelen voor een landbouw waar natuur de ruimte krijgt.

Bas Overmars, Amsterdam
De verdeeldheid in de EU, en bij de regeringspartijen, over de vluchtelingenproblematiek had minimaal een kwart van de troonrede moeten beslaan. De niet aflatende toestroom van vluchtelingen en de daarmee samenhangende maatschappelijke en financiële gevolgen overstijgen de koopkrachtplaatjes en beloofde lastenverlichting by far. Sterker, de doelstellingen van de PVV worden zonder enige inspanning gehaald. Want ga maar na: Europa is hopeloos verdeeld over het vluchtelingenquotum, grensbewaking wordt weer ingesteld en angst voor islamisering van de samenleving en een terroristische aanslag neemt toe. De angst regeert, omdat de politiek nog geen begin van een oplossing biedt.

Hans Bos, Boxmeer
Beste medelanders, de grootste uitgaven worden gedaan voor zorg en sociale zekerheid en daar zit ook de grootste stijging. Daarom moeten wij een gezonde leefstijl en meer inzet van vrijwilligers bevorderen. Preventie door betere voorlichting over gezondheid op scholen en stimuleren van actieve sportbeoefening. Vrijwilligerswerk, vooral door gepensioneerden, zou fiscaal beloond moeten worden. Het levert ouderen die hun inkomen zien dalen iets extra’s op en kan vereenzaming voorkomen. Tenslotte zou de verplaatsing van overheidsdiensten naar krimpgebieden, waar het leven goedkoper is, de leegstand van woningen, scholen en andere voorzieningen kunnen voorkomen en zorgen voor revitalisatie van die gebieden.

Philip Huff, schrijver van Niemand in de stad
Leden van de Staten-Generaal, kende u deze al?
Wikipedia, Google en Facebook komen een kroeg binnen.
Wikipedia zegt: ‘Ik weet alles’.
Google zegt: ‘Ik vind alles.’
Facebook zegt: ‘Ik ken iedereen.’
De barman, Elektriciteit, zegt: ‘Blijf maar kletsen, heren.’
Leden van de Staten-Generaal, alles, maar dan ook alles, valt of staat met elektriciteit.
Dat belast onze wereld en leefomgeving.
Ons land is al behoorlijk stroombesparend, maar vergroening van de energiestroom is belangrijk om verdergaande klimaatverandering, milieuverontreiniging en verlies van biodiversiteit tegen te gaan.
En om te kunnen blijven internetten, natuurlijk.
Over vijf tot tien jaar zijn de Nederlandse energiereserves op. De uitdaging is om dan niet 14% maar 20% van alle energie duurzaam en Nederlands te laten zijn: 20 in 2020.
Leden van de Staten-Generaal, opmerkelijk aan de troonrede is dat de regering eigenlijk zichzelf toespreekt en doet alsof ze informeert. Dus, bij dezen, en voor als u de mop al kende, daadwerkelijk nieuwe informatie: in december, bij de presentatie van ons energiebeleid, gaan we een plan presenteren dat minder op gas, olie en kolen leunt dan we tot nu toe beogen. Dus: hoedjes af en aan de slag!

Adjiedj Bakas, trendwatcher
Landgenoten, wij introduceren de Nationale Windmolensloopdag als nieuwe feestdag. Het rampzalige SER Energie-akkoord wordt begraven en we bouwen een slimme energie-economie, met Thorium MSR centrales, geothermie en ander moois. In financieel opzicht worden we daar allemaal beter van. We sluiten vrede met Rusland en innoveren op het scherpst van de snede, om het geweld vanuit het Midden Oosten het hoofd te bieden. Voor vluchtelingen bouwen we Asilia’s, “nieuwe kansensteden” in (Noord-)Afrika, en het krijgen van kinderen wordt in eigen land weer meer beloond. Wij doneren tenslotte onze loonsverhoging aan het KNGF, dat hulphonden opleidt. Hondenbeestjes kunnen patiënten met doorligwonden in bed keren en nog heel veel andere klusjes voor ze doen. Louter beloond met hondenbrokjes! Wij ontbozen en gaan vrolijk 2016 in. Moedig voorwaarts!

Irma Woud, Utrecht
Jaren ’80. De overheid stimuleert meisjes om door te leren zodat ze zelf voor een inkomen kunnen zorgen. Want: ‘Een slimme meid is op haar toekomst voorbereid’. Dus ik haal mijn diploma’s voor mavo, havo en vwo, en in 1996 mijn bul aan de universiteit. 2015. Al 6 jaar op zoek naar een baan. Van WW naar flexcontract en terug. WW is op, ‘te rijk’ voor de bijstand en toeslagen. Ik ben 45 en geen werkgever is nog in mij geïnteresseerd. Nul inkomen, nul kansen, nul koopkracht. Bij wie mag ik nog 25 jaar geld komen verdienen?

Floor Rusman, columniste nrc.next
Leden van de Staten-Generaal, en de mensen thuis. We leven in turbulente tijden, met vluchtelingenstromen, failliete Grieken en een uitdijend kalifaat. Wat wij in deze omstandigheden boven alles nodig hebben is, zoals Milan Kundera het noemde in zijn laatste roman, een goed humeur. En landgenoten, als ik heel eerlijk ben ontbreekt het jullie daar wel eens aan. Het zou ontzettend helpen als jullie wat minder zouden zeuren. Als u toch de aandrang daartoe voelt, doe dan in plaats daarvan iets leuks. Maak een wandeling, zet een leuk muziekje op of haal iets lekkers bij de snackbar. Het zijn goedkope tips die niet drukken op uw begroting. Succes ermee!

Sywert van Lienden, oprichter G500 en ‘Idealist without illusions’
Beste Willem, daar sta je dan. Je zag dit moment al zo vaak in je dromen. En daar is t dan. Een troonrede vol koopkrachtwolken, BBP-cijfers en hoopvolle economische indicatoren. Bobby Kennedy zei het al in 1968: ‘Het probleem van het BBP is dat het alles meet, behalve dat wat ertoe doet.’ Wat doet ertoe? Geluk. En we zijn nu een beetje bang Willem. Bang voor IS. Bang voor de baas. Bang voor de ander. Onderzoek toont: economische groei leidt niet tot meer geluk, meer geluk leidt wel tot hogere economische groei. Laat die troonrede en wordt een ceremoniële en koninklijke humeurtherapeut: dans, eet, lach en vier met ons en maak wat extra Lucky’s. Je zult zien: het land is zo weer uit het slop. Sywert

Guus Rood, Arnhem
De kwalificatie ‘feestrede’ die de media toekennen aan deze troonrede, vinden mijn vrouw en ik volkomen terecht. Als tweeverdieners ontvangen wij immers wederom ruim 1.000.000 euro belastingvrij, waar de gigantische kosten van vliegreizen en verbouwingen onzer paleizen nog bijkomen. Hoewel mijn moeder gepensioneerd is, wordt ook voor haar op staatskosten een gerestaureerd werkpaleis ingericht. Die kosten zullen zeker overschreden worden, evenals bij de JSF. Maar ook wij blijven optimistisch. Dat wensen wij u allen daarom toe, hoezeer ouderen, gehandicapten, mensen zonder werk en politieagenten daar veel verbeeldingskracht voor nodig zullen hebben.

Paul Frentrop, schrijver
Leden der Staten-Generaal. Deze dagen symboliseren de heroprichting van het vrije Nederland, waar je mag zeggen wat je wilt, geloven wat je wilt, ongeacht huidskleur, ras of nationaliteit. Het is de trots van Nederland dat we hier juist niet de ene cultuur beter vinden dan de andere. O sorry, dit is een oude tekst. Ik bedoel: Beste Mensen. Er gebeurt veel de laatste dagen. Ook ik heb ervaren dat ik deel uitmaak van de arrogante elite. O nee, dat is ook oud. Dat schreef Freek de Jonge in 2002. Laat ik het dan maar houden bij: Vluchtelingen! Hoera, Hoera, Hoera.

Margriet Smeets, Sittard
Sinds een paar jaar zeg ik als het over de zorg in Nederland gaat: “Wij gaan dood in een ouwe caravan aan de rand van een verloederd industrieterrein.” Als het nog een tijdje zo door gaat, kan dat wel eens een gelukkig einde betekenen. Was de uitspraak eerst cynisch bedoeld, nu begint zij voor mij positieve vormen aan te nemen. Nadat mijn moeder na drie maanden in een hospice, helemaal op het einde, tegen haar wil werd overgeplaatst naar het verpleegtehuis om daar na een paar uur te sterven, begon ik ernstig na te denken over die ouwe caravan. Verloederde industrieterreinen zijn er zat, en wat kost nou een ouwe caravan? Op dat industrieterrein zoek ik een stukje grond uit om groenten en fruit te verbouwen. Als dat ook niet meer gaat, vertrouw ik er op dat er mensen zijn die me een beetje overeind willen houden. Als ik nog wat spaargeld over heb, kan ik daar bijvoorbeeld een vluchteling mee betalen, die mij helpt. En wil de gemeente mij verwijderen, dan geef ik niet thuis.

Bart Lankester, schrijver van dagelijkse ’100 woorden
Leden der Staten-Generaal, oprecht deel ik u mee dat ik vandaag geen troonrede ga houden. Alle woorden die in deze zaal zullen klinken, vallen in het niet bij de humanitaire, politieke, ecologische en sociaal-economische crisis die de wereld doormaakt. Waar blijft de oplossing voor de opvang van miljoenen kinderen en volwassenen die op de vlucht zijn? Wanneer gaan we de westerse rol in crisishaarden radicaal veranderen? Hoe lang gaan we door met potverteren van alles wat de aarde ons te bieden heeft? En blijven we de economische groei heilig verklaren terwijl de rek eruit is? Ik wens u wijsheid, moed en daden toe.

Anke Siegers, organisatiepsycholoog, conflictbemiddelaar en ‘kantelaar’
Landgenoten! We zijn onderweg naar de inrichting van een nieuwe maatschappij. De mensen van nu passen niet meer in de systemen van toen. Nieuwe waarden van deze tijd moeten vorm krijgen in manieren van werken in onder andere het sociale domein en onderwijs. De burgers van nú zijn goed in staat om op basis van alle informatie, besluiten te nemen over hun omgeving en toekomst. Samensturing met alle betrokkenen is hierin cruciaal. Het weer samenbrengen van regie en verantwoordelijkheid zorgt voor eigenaarschap bij de mensen die betrokken zijn bij kwesties. Ik daag u allen uit om deze kansen te benutten.

Marina Lacroix, speechschrijver
Leden van de Staten-Generaal, deze week is het de EU weer niet gelukt om het eens te worden over de verdeling van 120.000 vluchtelingen. Op 500 miljoen Europeanen is dat zoiets als geen plek kunnen vinden voor één extra paar sokken in het gehele bagageruim van een Boeing 747.

Aan de buitengrens van Hongarije – tevens de buitengrens van óns Europa – is de afgelopen tijd een stalen hek opgetrokken. Er patrouilleren daar duizenden soldaten. Negen Syriërs en zeven Afghanen wacht tot drie jaar gevangenisstraf, omdat zij onder prikkeldraad door zijn gekropen.

Het Kabinet heeft niet kunnen verhoeden dat ze onze grenzen sluiten, maar waakt ervoor dat hetzelfde met onze ogen gebeurt. Nederland bouwt geen muren, tenzij voor scholen, theaters en ziekenhuizen. Daarom zal Nederland zich het komende jaar internationaal hard maken voor ruimhartige opvang van asielzoekers. Wij zullen de andere lidstaten aanspreken op hun verantwoordelijkheid, door het uitoefenen van diplomatieke druk én door het geven van het goede voorbeeld.

De begroting van ons land is zorgvuldig doorgerekend op de effecten van dit beleid. De minister van Financiën kan u verzekeren: we hebben genoeg.

Nynke Schaaf, community builder en medewerker VPRO Tegenlicht
De macht is verschoven van landen naar steden, naar bedrijven en netwerken. De wereld gaat sneller dan 160 jaar geleden en dus is er een nieuw begrip van eigenaarschap ontstaan. Start-ups en sociale bewegingen zijn actief op tal van economische, ecologische en sociale uitdagingen. De Troonrede gaat nu nog over inkomsten en uitgaven van overheden. In een tijd waarin zich ontelbaar veel nieuwe mogelijkheden en kansen voordoen, wordt de wereld al mooier gemaakt met hulp van de integrale toepassing van o.a. communities, big data, slimme algoritmes en nieuwe technologieën, buiten gevestigde kaders om. De tijd vraagt om aandacht in Troonrede hiervoor.

DirkJan Vos, jazz- en radioliefhebber
Nederlanders en medelanders. Het gaat weer goed met de economie en heel Nederland wenst alle vluchtelingen hier een hartelijk en warm welkom en bestaan. Daarom kan ik nu zeggen dat het wegbezuinigen van de jazz- en soulzender van NPO Radio 6 wordt teruggedraaid. Het kan niet zo zijn dat we deze multi-culturele zender met swingende muziek uit alle windstreken, opgeven voor een luttele drie miljoen euro. Jazz en soul vormen de ritmische hartslag van onze bruisende muziekcultuur. De voorgenomen opheffing van NPO Radio 6 was een historische vergissing. Ik wens u allen een spiritueel en soulvol jaar. Bird lives!

Tim Wagemakers, redacteur debatcentrum De Balie
Leden van de Staten-Generaal, zie hoe de mening afgelopen jaar dieper is ingegraven in de loopgraven van het eigen gelijk. Aan de ene kant de goedpraters, de wegwuivers, de gekwetsten, de vluchtelingen. Aan de andere kant de racisten, de gelukszoekers, de tunnelkijkers, de angstigen. Daar staat ieder dan, aan één kant van de kloof tussen arm en rijk, volksfeest en racisme, uitgestoken hand of afwerend gebaar. De regering zet daarom dit jaar in op empathie. Voor het ándere standpunt, wat dat ook mag zijn. Achterover leunen kan wel degelijk goed zijn, als het is om naar de ander te luisteren.

Folkert Jensma, juridisch redacteur NRC
Landgenoten! Dit begrotingsjaar zal het kabinet alles op alles zetten om die ene grote tegenstelling die ons volk verdeeld houdt te pacificeren. Is Nederland een geïntegreerd deel van Europa en de wereld? Of zijn onze grenzen gesloten en richten wij ons geheel op de Nederlander – zij die hier zijn geboren en getogen. Wat vroeger de kloof tussen rijk en arm was, tussen zuilen en geloven, dat is in het 21e eeuwse Nederland de tegenstelling tussen kosmopolieten en ‘thuislanders’. Beide overtuigingen zijn authentiek, cultureel en vaak ook sociaal-economisch bepaald. Het kabinet zal komend jaar deze tegenstelling trachten te verzoenen. Dit gaat immers over een beeld van Nederland, over identiteit. Hoe behouden wij onszelf in een wereld die kleiner wordt en ons steeds meer beïnvloedt? Bij iedere komende relevante politieke beslissing zal het kabinet deze tegenstelling openlijk bespreken, afwegen en zo tot zijn recht laten komen.

Tahmina Akefi, schrijfster
Landgenoten, we mogen vaker aan ze denken, ze een bezoekje brengen thuis of een wandeling met ze maken. Ik heb het over onze ouderen. Heb je weleens opgelet wat er gebeurt als je ze begroet op straat? Ze leven helemaal op! Die glimlach is onbetaalbaar! Hoe komt het dat wij ze steeds meer als een last zien? Zijn we vergeten dat we dankzij hen in een welvarend, beschaafd land, in vrijheid leven? Of is die vrijheid inmiddels zo vanzelfsprekend geworden dat we ons niet meer afvragen waar die vandaan komt? Vragen waarbij we af en toe bij stil mogen staan.

Livia de Metz, Den Haag
Een groeiend deel van de bevolking verwerft structureel onvoldoende inkomen om van rond te komen, laat staan reserves op te bouwen voor bijvoorbeeld bijscholing, verzekering of pensioen. Dit mag in een beschaafd land als het onze niet voorkomen en zadelt de volgende generatie op met onfatsoenlijk hoge lasten. Wij doen daarom een klemmend beroep op werk- en opdrachtgevers bij de overheid en in het bedrijfsleven om de huidige race-to-the-bottom een halt toe te roepen. Fatsoenlijke beloning en ingrijpende herverdeling van betaalde arbeid zijn zeker ook in hun belang, om onder meer maatschappelijke onrust en een nieuwe recessie te voorkomen.

Nicolette Marié, burger uit Bierum (Groningen)
Ook dit jaar hebben Wij besloten Ons gierende begrotingstekort te dempen met de helaas afnemende gasbaten. Wie dan leeft, wie dan zorgt. Bovendien moeten We er alles aan doen om Onze internationale vrienden tevreden te houden en Onze aandelen te laten renderen. Onze Groningse onderdanen zijn al jaren zwaar de dupe van Ons bandeloze gedrag, maar bij al Onze uitspattingen zijn onderdanen de dupe. Ons inziens blijft de discriminatie van de Groningers binnen de perken. Slechts op gebied van veiligheid, woongenot, levensgenot en keuzevrijheid moeten zij méér inleveren dan enig andere bevolkingsgroep binnen Onze prachtige gasnatie… eh… verzorgingsstaat. Ad Fundum!

Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie
Earth Overshoot Day, de dag waarop de natuurlijke bronnen van de aarde op zijn voor dit jaar, valt ieder jaar vroeger. Dit jaar (13 augustus) begonnen tegelijk de hamsterweken, de XXL-weken en de aanvalluh-weken in de Nederlandse supermarkten. Ach, zie je nou dat er genoeg is voor ons allemaal? Wij mensen zijn de meest intelligente soort! (volgens onszelf). Het is ons gelukt de economische groei en consumptie op te rekken zonder dat de aarde meegroeit. Dat doen we door winkeltje met onszelf te spelen: je haalt geld uit de kassa, je loopt om de toonbank heen en doet aan de andere kant een dure aankoop. Dan snel terughollen om het geld in de kassa te stoppen, en ‘s avonds thuis enthousiast melden dat het weer een stuk beter gaat met de winkel. Het is ons gelukt, we kunnen de nering naar de tering helpen. O ja, we hebben te zijner tijd nog drie aardbollen nodig, maar dat lossen we wel op. De mensen zijn zo knap!

Ronald Snijders, absurdist

Ronald Buijt, raadslid Leefbaar Rotterdam
Leden van de Staten-Generaal. De Nederlander gaat iets minder méér betalen. Na jaren van forse lastenverhogingen en dalende koopkracht als gevolg van het kabinetsbeleid, gaat hij er nu wat schamele euro’s op vooruit. Vooral veroorzaakt door externe factoren. Dat kleine investeringen in de jarenlang afgebroken verpleeghuiszorg en nationale veiligheid volledig teniet worden gedaan door de ongebreidelde asielinstroom en de bodemloze Griekse put, daar moet u niet te zwaar aan tillen. Tot slot wil ik u wijzen op onze harde aanpak “wanneer de onder- en bovenwereld elkaar raken”. Niet duidelijk is of dit een interne VVD-maatregel betreft, maar te prijzen valt het zeker. Kortom: een Miljoenennota om trots op te zijn!

Zihni Özdil, maatschappijhistoricus en publicist
Leden van de Staten-Generaal, Nederlanders hebben veel hervormingen moeten doorstaan. Eerder kondigde ik de participatiesamenleving aan. Dit jaar moet u nuchter blijven. Nuchter participerend naar de toekomst: zonder vaste contracten of pensioenen en, net als in de Middeleeuwen, uw familie of kerk als vangnet bij ellende. Vanaf 2016 zal ik daarom uw Flex-Koning zijn. Mijn vaste uitkering verdwijnt. Net als u zal ik op flexbasis opdraven wanneer ik een opdracht krijg. Daarna stuur ik een factuur. U zult mij voortaan ook op een bakfiets zien. Geen achterhaald paneel van dienende slaven op de Gouden Bakfiets, maar een portret van Johan Vlemmix. U mag zich gesteund weten dat ik zo bijdraag aan ons project om Nederland volledig te individualiseren, ik bedoel flexibiliseren, ik bedoel participeren.

Jan Kuitenbrouwer, columnist NRC en directeur Taalkliniek
‘Dankzij de inzet en het doorzettingsvermogen van ondernemers en werknemers staat Nederland er goed voor.’ Dat u door in te leveren deze groei zou hebben bewerkstelligd is onzin, maar misschien is het een troost voor u.
‘De onderlinge omgangsvormen.’
Dit itt de niet-onderlinge.
‘Een belangrijk resultaat van het hervormingsbeleid is dat het hoger onderwijs er 4000 docenten bij krijgt.’ Een kleine reparatie van jarenlange bezuinigingen noemen wij nu ook ‘hervorming’.
‘De regering stelt vanaf 2016 structureel extra geld beschikbaar voor…’ ‘Structureel geld’. Goeie vondst toch? Ja, dat was lachen.
‘Ervoor zorgen dat dit zo blijft, vraagt om blijvend investeren in de samenleving.’ Hebben wij zojuist ontdekt. Sorry voor al die bezuinigingen.

Özcan Akyol, schrijver van Eus en Turis
Beste landgenoten, in het kader van ons cultureel bewustzijn, of eigenlijk het groeiende gebrek daaraan, zal de overheid aankomend jaar meer geld pompen in bibliotheken, musea en theaters. We komen terug op de aankoop van 37 Joint Strike Fighters (kosten 4,5 miljard). De burger is meer gebaat bij geestverheffende artisticiteit dan een paar symbolische gevechtsvliegtuigen, waarvan we in alle redelijkheid kunnen stellen dat wij die nooit in ons eigen land gaan gebruiken. Voorts zal de regering een beter arbeidsklimaat voor zzp’ers creëren, teneinde werkelozen aan te moedigen voor zichzelf te beginnen. En laten wij vooral kritisch blijven nadenken over de huidige invulling van de monarchie. Wij zijn een volk van tradities, dus afschaffing is vooralsnog een brug te ver, maar een koningshuis kan uitstekend met minder geld en evenveel symboliek functioneren.

Dolf Jansen, cabaretier
Landgenoten, ik heb een idee: we gaan eindelijk de massale belastingontduiking en -ontwijking door Nederlandse bedrijven aanpakken. Alles wat ze in ontwikkelingslanden ontduiken, 460 miljoen per jaar, wordt voortaan daar besteed. In wat de VVD zo graag ‘de eigen regio’ noemt. En alles wat verder via de Zuidas wordt ontdoken – honderden miljoenen, vermoedelijk nog meer – besteden we aan echte verduurzaming van onze economie, waartegen we ons ook niet voor de rechter gaan verzetten, natuurlijk. Dat gaat gelijk klimaatverandering tegen, scheelt ook weer armoede, onrecht en vluchtelingenstromen. Tot slot: er is geen overschot aan knuffels, wat de autoriteiten ook beweerden in deze. Je kunt namelijk nooit genoeg knuffels krijgen. Hoera hoera hoera!

Alexander Pechtold, fractievoorzitter D66
Minder cadeautjes, meer banen. Die optimistische boodschap miste ik in de Troonrede van het kabinet. Het was mij een te somber verhaal. De koning mocht de krantenkoppen van de afgelopen weken met al het gelekte nieuws nog eens samenvatten. En waarom toch moesten de vluchtelingen en de duurzaamheid worden afgeraffeld in een voetnoot? Een gemiste kans! Er is reden voor optimisme. Als we het goede blijven doen. Een fatsoenlijke opvang voor vluchtelingen en een eerlijke verdeling over Europa. En, niet als Sinterklaas de mensen paaien met geleend geld, maar als banenmotor aan de slag om 600.000 werklozen aan een baan te helpen. Dat is mijn doel. Minder cadeautjes, meer banen.

Thierry Baudet, directeur Forum voor Democratie
Landgenoten! De politiek struikelt van de ene crisis in de andere. Voortgedreven door hun internationale ambities vergeten onze leiders het landsbelang. Ze zijn vervreemd geraakt van de bevolking. Neem de euro met al die financieel wankele lidstaten. Je reinste waanzin! Of het associatieakkoord met Oekraïne. Waar zijn we mee bezig? Jarenlang zwoer men bij open grenzen – en nu krabt men zich beteuterd achter de oren. Ik kan het niet langer aanzien. Er moet een democratische correctie plaatsvinden: de bevolking moet een grotere stem krijgen. Help mij dit land terug te krijgen. Steun het burgerinitiatief voor een EU-referendum! Teken op www.geenpeil.nl!

Lars Duursma, debattrainer van politici, Debatrix
Voor het eerst in jaren was niet ‘regering’ maar ‘mensen’ het meest voorkomende woord. Op vrij willekeurige plekken was het woord achter een abstracte term geplakt: “De regering wil een impuls geven aan de koopkracht van mensen.” Niet zomaar koopkracht dus. Veel menselijker werd het daardoor niet: bij een passage over terreurdreiging sprak de koning afstandelijk over “de veiligheid van mensen”. En dus niet: onze veiligheid (bij koningin Beatrix stond ‘ons’ steevast bij de drie meest gebruikte woorden). Door weg te laten wat de regering precies wil, bleef de tekst bovendien vaag. Over de vluchtelingenstroom: “Er is een integrale aanpak nodig die rekening houdt met alle relevante factoren.” Ahem. Tsja.

Derk Moor, ambtenaar van de gemeente Zwolle
Een belangrijk deel van de rijksbezuinigingen van 2015 is gerealiseerd door eerst de budgetten te verlagen en vervolgens de taken in zijn geheel over te dragen aan de gemeenten. Dat geldt voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Voor gemeenten betekent dat alle hens aan dek: een enorme hoeveelheid extra werk en de uitbetalingen blijven hopeloos achter, zoals bij de PGB’s. Je zou verwachten dat de regering haar schatplichtigheid toont in de Troonrede. Maar… Geen woord. Geen woord over de gemeenten, die de stoutste dromen van het rijk waar moeten maken. Liever kwijt dan rijk?

Derrick Bergman, secretaris Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod
Komend jaar is het veertig jaar geleden dat in onze Opiumwet een fundamenteel onderscheid werd aangebracht tussen cannabis en harddrugs als heroïne en cocaïne. In deze Troonrede wil ik stil staan bij dit historische feit. Sinds de millenniumwisseling wordt steeds duidelijker hoezeer Nederland een pioniersrol heeft vervuld in de ontwikkeling van pragmatisch cannabisbeleid. De rest van de wereld – Uruguay, de VS en Spanje voorop – volgt inmiddels ons voorbeeld. Daarom zetten we nu de volgende stap: in 2016 zal de regering cannabis volledig legaliseren. Deze eerbiedwaardige plant is niet langer onze vijand, maar wordt opnieuw onze bondgenoot.

Hanneke Felten, projectleider emancipatie & inclusie bij Movisie
Leden van de Staten-Generaal, na jaren van economische crisis gaan we bakens verzetten op het terrein van gelijkwaardige behandeling van alle burgers van Nederland. Wij gaan werk maken van het effectief bestrijden van discriminatie in welke vorm dan ook. Zodat Achmed straks net zo veel kans maakt op een baan als André. En zodat een huwelijk van Fatima en Femke net zo vanzelfsprekend is als dat van Henk en Ingrid. Tolerantie wordt niet alleen ons handelsmerk maar ook onze handelswijze. Samen zetten we de schouders eronder. Discriminatie wordt geschiedenis en geen toekomst.