Onderschat makreel niet

In een aflevering van het VPRO-programma Koken met Van Boven zag ik Yvette van Boven in een bootje op een aanhanger achter een auto zitten, op weg naar de Noordzee. Gestoken in een knalgeel jekker foeterde ze op pangasius en tilapia. „Zo’n vis die we in de supermarkt kopen (…), die in grote blokken diepvries uit Azië naar Nederland wordt gebracht, en daar wordt ontdooid en in van die bakjes wordt gelegd, dat is natuurlijk helemaal geen verse vis. Dat is gewoon gekweekt en heel vies.”

Gelijk had ze. Hoewel ze het wat ongelukkig uitdrukte, want nu klonk het een beetje alsof verse vis en gekweekte vis elkaars tegenovergestelde waren, en ook alsof gekweekte vis per definitie vies is. Terwijl kweekvis, wanneer hij net uit het bassin komt en op de fileertafel ligt, natuurlijk ook vers is, en er bovendien heus ook fatsoenlijke kweekvis bestaat. Maar je begreep als kijker toch meteen wat ze bedoelde: waarom zou je ontdooide vis eten dat in een ver land onder dubieuze omstandigheden is gekweekt, als er bij ons voor de kust de heerlijkste beesten rondzwemmen?

Ik denk dat wij – ik kan hier nu wel schrijven ‘de Nederlandse consument’, maar dat zijn wij allemaal – die waterige washandjes uit Azië verkiezen boven stevige, verse vis uit de Noordzee omdat ze zo weinig naar vis smaken. Wij houden namelijk helemaal niet zo erg van vis. In mei van dit jaar werd dat in een publicatie van het Landbouw Economisch Instituut van de universiteit van Wageningen weer eens bevestigd. Hoewel wij een visvangende natie zijn, is onze visconsumptie opvallend laag. De bulk van de Nederlandse vis gaat linea recta naar het buitenland. Onze Zeeuwse mosselen sturen we naar België en Frankrijk en onze schol en tong naar Italië en Spanje. Om zelf hooguit af en toe een pangasiusfiletje in de pan te leggen of vissticks in de frituur te gooien. Vis waarvan je niet proeft dat het vis is.

„Wat wel heel lekker is”, vervolgde van Boven op haar bootje, „is makreel”. „Die wordt hier gewoon gevangen in de Noordzee. Is ontzettend lekker en kost helemaal niks.” En ja, ook hierin gaf ik haar groot gelijk. Makreel is een bijna belachelijk ondergewaardeerde vissoort. Spotgoedkoop, reuzegezond, veelal duurzaam gevangen (zie goedevis.nl) en ook nog eens ontzettend smakelijk. Leve de makreel, met z’n gladde, glanzende, metalen huid, zwarte tijgerstrepen en schitterende groengele gloed. Ja, hij smaakt naar vis, maar als u het mij vraagt is dat nu juist zijn beste eigenschap.

Janneke Vreugdenhil