Opvang in regio? UNHCR komt nog miljarden tekort

De slechte omstandigheden voor Syriërs die in de regio worden opgevangen, zijn een prikkel om te vertrekken.

Opvang in de regio is de mantra van iedere Europese politicus die de komst van migranten wil beperken. Maar vorig jaar luidde VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR de noodklok: de donors, waaronder de EU, wilden niet over de brug komen met 3,2 miljard euro voor de opvang van Syrische vluchtelingen in Libanon, Jordanië, Turkije, Irak en Egypte. Voor opvang in de regio dus.

Ruim een half jaar voordat de recordstroom vluchtelingen over de Middellandse Zee op gang kwam, waarschuwde de UNHCR al dat er meer geld nodig was om mensen fatsoenlijk onderdak te bieden. Tot dan toe was in 2014 bijna 1 miljard euro betaald, 30 procent van wat nodig is om de Syrische vluchtelingen te voorzien van onderdak, voedsel, gezondheidszorg en waar mogelijk onderwijs.

Toen waren er 2,9 miljoen vluchtelingen, nu zijn het er al meer dan vier miljoen. Het regionale opvangfonds voor Syrische vluchtelingen kampt nog altijd met een tekort van 2,4 miljard euro. Het Wereldvoedselprogramma (WFP) moest deze zomer de voedselrantsoenen voor Syriërs in de regio verder terugschroeven. „De getroffen families nemen nu extreme maatregelen, zoals het van school halen van hun kinderen, het overslaan van maaltijden en zich in de schulden steken om te overleven”, zei regionaal directeur Muhannad Hadi van het WFP in juli.

Vooral in Libanon is de situatie zorgelijk. Naast de 4,5 miljoen inwoners zijn er nu zo’n 1,3 miljoen Syrische vluchtelingen. Hulporganisaties vrezen voor geweld in het instabiele land als er niet snel meer hulp komt. Dat kan leiden tot nieuwe vluchtelingenstromen.

De vraag is waarom Europa, dat ‘opvang in de regio’ al jaren als de beste oplossing voor de migratieproblemen propageert, het zover heeft laten komen. „Het is zeker niet zo dat de donorlanden de hand op de knip hebben gehouden”, zegt Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire hulp aan de Wageningen Universiteit.

De EU en de lidstaten hebben sinds 2011 meer dan 3,9 miljard euro betaald om Syriërs in de regio te helpen. Ook kwamen er forse betalingen uit de Golfregio en de VS. „De bijdragen uit de donorlanden gaan ieder jaar wel fors omhoog, maar het is simpelweg niet genoeg”, zegt Hilhorst.

Of meer geld de Syriërs echt in de regio zou houden, weet ze niet. Er zijn meerdere redenen waarom ze momenteel naar Europa trekken, waarvan de uitzichtloosheid om terugte keren waarschijnlijk de belangrijkste is. „Er is een uittocht op gang gekomen die moeilijk te stoppen is”, zegt Hilhorst. „Slechte omstandigheden voor vluchtelingen in de landen rondom Syrië kunnen natuurlijk wel een extra prikkel zijn om te vertrekken.”