‘Ik wil zien hoe Rotterdam verdient aan landwinning’

De gouverneur van Jakarta komt dit weekeinde naar Rotterdam. De Indonesische hoofdstad hoopt op samenwerking bij een groot landwinningsproject.

ARTIST IMPRESSION VAN OORD

De gouverneur van Jakarta houdt niet van getreuzel. Stipt op tijd stapt Basuki Tjahaja Purnama (49) de vergaderzaal van zijn provinciehuis binnen. Geen uren van wachten in een voorkamer. Geen eindeloze kopjes thee. Geen haag van vijftien assistenten om hem heen.

Niet alleen in zijn gedrag is Basuki anders dan de gemiddelde Indonesische machthebber. Hij is de eerste christelijke provinciebestuurder van Chinese komaf die door het volk gekozen is. In Jakarta, een stad waar 8,5 miljoen van de 10 miljoen inwoners moslims zijn en waar in 1998 Chinezen het doelwit waren van grootschalige moordpartijen en brandstichtingen is dat alles behalve normaal.

Waarom gaat u zaterdag naar Rotterdam?

„Burgemeester Aboutaleb is hier al drie keer geweest. Drie keer! Hij blijft mij uitnodigen. Dus ga ik maar.”

Wat wilt u daar bereiken?

„Ik wil dat wij in Jakarta land winnen om ons te beschermen tegen overstromingen, om bodemdaling tegen te gaan en om het grootste haven- en logistieke gebied in Zuidoost-Azië aan te leggen. Om zo’n enorm project financieel haalbaar te maken, moet het bedrijfsleven meedoen. In landwinningsprojecten in het verleden verloor het provinciebestuur geld. Ik begrijp dat Rotterdam goed verdient aan landwinningsprojecten zoals de haven. Ik wil zien hoe dat kan.”

Nederland lobbyt al jaren in Jakarta. De watersector heeft een enorm plan bedacht om in de baai van Jakarta een waterkering te bouwen, compleet met kunstmatige eilanden, woonruimte voor twee miljoen mensen, wegen, een vliegveld en een nieuwe haven. In 2011 droeg Nederland 4 miljoen euro bij om studies voor het plan te financieren. Deze maand kondigde Nederland aan 8 miljoen uit te trekken om samen met Zuid-Korea de uitvoering te begeleiden.

Het plan, dat de vorm heeft van de mythologische Garuda-vogel, zou 40 miljard dollar aan klussen opleveren voor bouwbedrijven, baggeraars en ingenieurs. De hoop is dat Nederlandse bedrijven de contracten winnen om de plannen uit te voeren. Baggeraars Van Oord en Boskalis kregen begin dit jaar de opdracht om voor 350 miljoen euro een van de kunstmatige eilanden voor de kust van Jakarta aan te leggen.

Hoe realistisch vindt u het totale plan?

„In de komende dertig jaar? Niet. Daarom zeg ik: begin met de zeewering en zeventien kunstmatige eilanden. Als de vastgoedmarkt meezit, alles goed verkoopt en het model werkt, zullen we kijken naar de rest.”

Eind vorig jaar is een begin gemaakt met de zeewering. Tegelijkertijd is Indonesië wispelturig met grote infrastructuurprojecten. Onlangs besloot de regering toch geen hogesnelheidslijn tussen Bandung en Jakarta aan te leggen nadat Japan en China veel geld en moeite hadden geïnvesteerd om de klus te mogen uitvoeren. Ook besloot Basuki zelf het plan voor de aanleg van een monorail in Jakarta te schrappen, ook al was de bouw al begonnen.

Wie zegt dat de kustverdedigingsplannen uiteindelijk niet worden geschrapt?

„De monorail was alleen rendabel als de overheid 70 procent van de kosten zou dragen. Zo veel geld ik niet uitgeven. Bij landwinning ligt het anders. Als projectontwikkelaars hier grond willen kopen ligt de prijs boven de tweeduizend dollar per vierkante meter, maar land kun je opspuiten voor duizend dollar per vierkante meter.”

Basuki, de kleinzoon van een Chinees die naar toenmalig Nederlands-Indië afreisde om in de tinmijnen te werken, is ruim een jaar gouverneur van Jakarta. Zijn voorganger, Joko ‘Jokowi’ Widodo, was zo populair dat hij met succes een gooi naar het presidentschap van Indonesië deed. Joko wilde ook de files, de vervuiling en de chaos in Jakarta aanpakken, maar Basuki is compromislozer. Bewoners van illegale sloppenwijken in rivierbeddingen laat hij keihard ontruimen door de politie. „Er moet een einde komen aan de overstromingen.”

Snoeihard saneert de gouverneur de ambtenarij. Basuki: „ Ik heb 120 ambtenaren ontslagen en 2.500 demotie gegeven. Mijn boodschap: ben je corrupt of niet goed? Dan ben je weg.”

Waarom is Jakarta zo’n chaos?

„Omdat voormalige gouverneurs het niet aandurfden een schop in de grond te zetten. Jakarta heeft een enorm vervoersprobleem. Als ik niets doe komen er jaarlijks 2,8 miljoen nieuwe brommers bij. Jakarta stikt. Om wegen, treinen en busbanen aan te leggen moet je eerst chaos creëren. Wij zijn nu begonnen met bouwen, daardoor nemen de files toe. Ik schat dat de opstoppingen op hun ergst zijn in 2017, het jaar dat er nieuwe verkiezingen zijn.”

Dat een christelijke Chinees zo’n machtige politieke positie heeft in Indonesië is uitzonderlijk. Basuki vertelt hoe hij opklom van lokaal politicus tot regent tot vicegouverneur en gouverneur. „De politiek op mijn overwegend islamitische eiland werd gedomineerd door een islamitische partij. Racisten riepen dat mensen die op mij stemden afvalligen waren. Maar ik had aangetoond dat ik mensen hielp. Als mensen hongerig, arm en in slechte gezondheid zijn, kunnen ze zelfs Satan aanbidden. Ik was Satan. Mensen dachten: liever naar de hel met eten op ons bord dan hongerig naar de hemel. Ik werd verkozen.”

Politicologen zeggen: een niet-moslim kan nooit president van Indonesië worden. Eens?

„Kijk naar de idealen van onze grondleggers. Ze zagen Indonesië als een huis met diversiteit als fundament. Dat ik het tot gouverneur heb geschopt, zie ik als voltooiing van de muur van het huis. Als ik tot president van Indonesië verkozen wordt, is het dak af.”

    • Melle Garschagen