‘FNV geen veto over ambtenaren’

De ruzie tussen de vakbonden over de ambtenaren-cao werd gisteren publiekelijk in de rechtbank uitgevochten.

FNV-voorzitter Ton Heerts sprak deze week actievoerende agenten toe in Den Haag. Foto Remko de Waal / ANP

Er is niet één nacht, maar gedurende vier weken onderhandeld over de loonsverhoging voor 800.000 ambtenaren bij de overheid en in het onderwijs. De FNV was er vanaf het begin bij, voerde als grootste vakbond zelfs het woord voor de andere bonden en deed tekstsuggesties voor het akkoord. Op het allerlaatste moment wilde de achterban van de FNV alleen niet verder en moest de bond afhaken. Ja, dan moet je niet twee maanden later bij de rechter komen klagen dat het akkoord ongeldig is.

Dat was gisteren de reactie van de Nederlandse staat en drie bonden voor overheidspersoneel tijdens het kort geding in de Haagse rechtbank dat de FNV tegen hen had aangespannen. De pijnlijke scheuring binnen de vakbeweging over het zogeheten loonruimteakkoord voor ambtenaren werd door hun advocaten scherp uitgelicht. Er is een vertrouwenscrisis, zeker nu de drie bonden e-mails van FNV-vicevoorzitter Ruud Kuin als bewijsstukken hebben ingediend. Het overleg was namelijk vertrouwelijk, er zijn ook geen notulen gemaakt.

Er was zo veel publiek op afgekomen dat het dringen was bij de deur en een aparte videozaal werd ingericht. Politieagenten bewaakten de zitting, maar er zaten ook agenten ín de zaal omdat het ook over hen ging. Zelfs de rechter, die de zaal en de advocaten soms even tot de orde moest roepen, valt onder het omstreden akkoord waarover zij een oordeel moet vellen.

Tijdsdruk

Op 10 juli, onder tijdsdruk van het zomerreces, sloten de bonden CNV, het Ambtenarencentrum en CMHF met de overheid als werkgever een raamovereenkomst. Voor rijksambtenaren, agenten, militairen, de rechterlijke macht en het onderwijs betekent het in 2015-2016 ruim 5 procent meer loon plus eenmalig 500 euro.

De loonsverhoging wordt voor tweederde betaald door de werkgevers. De rest van het extra geld komt uit de pensioenpot van ABP, het grootste fonds van Nederland (2,8 miljoen deelnemers, 356 euro vermogen). De truc is dat ABP niet langer de ontwikkeling van de lonen, maar van de prijzen gaat volgen – zo hoeft de overheid minder pensioenpremie te betalen.

De FNV noemt het een „sigaar uit eigen doos”. ABP zegt dat de pensioenen van twintigers mogelijk tot 14 procent lager uitvallen. Maar de andere bonden en de overheid spreken van een mooi akkoord. Tenminste, zolang de lonen niet veel meer stijgen dan de prijzen. Niemand weet het – alleen dat ABP de komende jaren sowieso geen pensioenen kan verhogen.

Minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) heeft FNV-voorzitter Ton Heerts op de avond van 9 juli nog gebeld om de bond aan boord te houden. Maar tegen elven, toen de formele onderhandelingen begonnen, stapte de FNV op. Volgens de advocaat van de FNV, hoogleraar sociaal recht Stefan Sagel, hebben de andere bonden zich die avond onder druk laten zetten door het kabinet. Er is maar vier, vijf uur formeel onderhandeld over een akkoord dat eigenlijk besproken had moeten worden binnen het centrale overlegplatform van de overheid, de Raad voor het Overheidspersoneel (ROP), betoogde Sagel. Het akkoord is een „dictaat”, gericht op „wetsontduiking”, zei hij.

De advocaat van de Staat, Monique de Witte-van den Haak, merkte op dat de ROP in geen dertien jaar is bijeengeweest en in de praktijk geen enkele rol speelt bij cao’s. „So what, mevrouw de voorzieningenrechter?”, zei Sagel. Het gaat hier om alle ABP-deelnemers, 2,8 miljoen mensen, die in hun pensioen worden geraakt, benadrukte hij.

Volgens de advocaat van de Staat is er niet vier à vijf, maar in totaal veertig uur onderhandeld over het akkoord. Er zou geen sprake zijn geweest van „powerplay” door het kabinet. De FNV claimt dat er geen „open en reëel overleg” is gevoerd, maar het zou pas echt gek zijn als de FNV als grootste bond een veto zou kunnen uitspreken, zei ze. Uitspraak 1 oktober.

    • Eppo König