Fed durft renteverhoging nog niet aan

Met elders in de wereld zo veel economische onrust mag volgens de Fed de rente in de VS nog niet stijgen.

Fed-voorzitter Yellen maakte gisteren bekend dat het Amerikaanse stelsel van centrale banken de rente niet verhoogt. Foto BRENDAN SMIALOWSKI / AFP

Het mag dan wel goed gaan met de Amerikaanse economie, die economie is ook erg vatbaar voor de problemen elders op de wereld. Dat was, in het kort, de boodschap gisteren van Janet Yellen, de voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve. In de vergadering waarnaar beleggers en economen met spanning naar hadden uitgekeken, durfde het Fed-bestuur het niet aan om de historisch lage rente van tussen de 0 en 0,25 procent te verhogen.

Yellen had in juni gezinspeeld op een verhoging. Zeven jaar na de val van zakenbank Lehman Brothers staat de federal funds rate, het belangrijkste geldmarkttarief, nog steeds op hetzelfde zeer lage niveau. Als de rente te lang te laag blijft, kan de economie oververhit raken en kunnen financiële zeepbellen ontstaan. Maar na de vergadering van gisteren is de kans toegenomen dat de eerste renteverhoging na ‘Lehman’ pas volgend jaar komt.

Wat is er veranderd sinds juni? Allereerst is er de onrust in China en in andere opkomende landen, zei Yellen. „In het licht van de gegroeide onzekerheid in het buitenland” vindt het Fed-bestuur het „juist om nog te wachten”. Yellen verwees expliciet naar China, waar de economische groei terugvalt en waar vorige maand onrust uitbrak op de financiële markten.

Hoge dollar remt export

De Amerikaanse economie is „in belangrijke mate onderling verbonden” met de wereldeconomie, zei Yellen. Mede daarom schroeft de Fed de groeiverwachting voor 2016 en 2017 terug. Volgend jaar groeit de economie niet met 2,5 procent, zoals de Fed in juni raamde, maar met 2,3 procent.

De economie ondervindt ook last van de sterke dollar, zei Yellen. Die „remt” de export: Amerikaanse producten worden voor buitenlandse afnemers duurder. Ironisch genoeg heeft de Fed de afgelopen maanden zelf bijgedragen aan de hoge dollarkoers, door de verwachting te wekken dat zij de rente zou verhogen. In een jaar tijd steeg de dollar met 13 procent ten opzichte van de euro. Nu staat de gewekte verwachting een daadwerkelijke renteverhoging in de weg. Na de Fed-vergadering daalde de dollarkoers weer een beetje: 1 euro kostte vanmorgen 1,14 dollar.

De lagere groeiverwachting vertaalt zich ook in een lagere inflatieverwachting. De inflatie (PCE-index) zal pas in 2018 het door de Fed gestelde doel van 2 procent bereiken, zei Yellen. In juni ging de Fed er nog vanuit dat dit in 2017 zou gebeuren. Ook dit komt deels door de dure dollar: de prijzen van importproducten zijn voor de Amerikaanse consument lager geworden.

Dissident uit Richmond

Het zijn allemaal argumenten die de ‘duiven’ binnen het Fed-bestuur, die een laag renteniveau voorstaan, munitie geven. Er zijn ook redenen om de rente wél snel te verhogen, zoals de data over de arbeidsmarkt. De werkloosheid daalt volgend jaar juist sneller dan verwacht, denkt de Fed, tot 4,8 procent in plaats van 5,1 procent.

‘Maximale werkgelegenheid’ is binnen het mandaat van de Fed het tweede officiële doel, naast een inflatie van 2 procent. Het werkgelegenheidsdoel is binnen bereik, maar het inflatiedoel niet, zo vindt een meerderheid van het Fed-bestuur. Alleen de ‘havik’ Jeffrey Lacker van de centrale bank van de staat Richmond wilde de rente gisteren verhogen.

Een meerderheid van de zeventien Fed-bestuurders rekent nog op een renteverhoging dit jaar, bij de vergadering van oktober of die van december. Maar het aantal bestuurders dat denkt dat de lift off pas na de jaarwisseling komt, is gestegen van twee naar vier. Eén bestuurder denkt zelfs aan 2017.

De persconferentie van Yellen vertoonde gelijkenissen met die van Mario Draghi eerder deze maand. Ook de president van de Europese Centrale Bank (ECB) stelde de groeiverwachtingen naar beneden bij vanwege de problemen in China. En ook hij trok daaruit de conclusie dat het monetair beleid soepel moet blijven.

Zo laat de ‘normalisering’ van het monetaire beleid – een einde aan het tijdperk van extreem lage rentes en grote stimuleringsprogramma’s – aan beide zijden van de oceaan nog op zich wachten. Ondenkbaar is het niet dat de Amerikaanse rente met Kerst nog steeds op het Lehman-niveau zit.

    • Mark Beunderman