De kat laat zich niet regisseren

Na Grumpy Cat en Lil Bub heeft Nederland nu zijn eigen kattenhype: realityserie Poesjes. Hoe kan het toch dat de kat zo mediageniek is?

Opnames van Poesjes in de huiskamer van de producent. Onder: de kittensDjango enPatrick. Foto’s An-Sofie Kesteleyn

Mamapoes Mimi moet naar haar werk, op de kinderkamer likt zij nog even snel haar kittens schoon. „Niet mijn haar, ik heb het net gedaan,” bitst haar ijdele zoontje Patrick. Oom Boudewijn zou op de kittens passen maar die komt niet van de sofa af, waar hij met een bloody mary bijkomt van een zware avond. Het oppassen laat hij over aan zijn trage huisknecht, de schildpad Ed.

Poesjes, een nieuwe kinderserie van de VPRO, is na twee afleveringen een bescheiden hype onder volwassenen. Op de Facebookpagina van het programma posten fans hun eigen filmpjes. Een kijker heeft al een fanpage opgericht voor oom Boudewijn. Onder de 124.000 tv-kijkers zitten 52.000 kinderen en 71.000 volwassenen, met volgens de VPRO veel jonge vrouwen van 20-34 jaar.

De serie heeft twee voorlopers: Poesjes (2004) en Hondjes (2005). Verder doet het denken aan André van Duins Animal Crackers en aan Big Brother: plotloze reality in een huis.

Nagebouwd kattenhuis

Producent Machteld van Gelder: „Waar wordt een mens gelukkig van? Van een zonsondergang, een knappend haardvuur en een kitten die met een bolletje wol speelt. Zonsondergangen en haarden zijn te saai voor tv, dus werden het kittens.” Voor de serie heeft de producent een drie meter hoog, zorgvuldig gedetailleerd kattenhuis laten nabouwen in haar eigen huiskamer. Denk aan het Muizenhuis van Karina Schaapman. Op Marktplaats heeft de crew een gratis af te halen, zwangere poes gevonden, die op de set bevallen is van vier kittens. Ed de schildpadknecht en Crazy Pepe, de moppen tappende dwerghamster komen ook van Marktplaats.

„Katten laten zich niet regisseren”, zegt regisseur Nova van Dijk. „Je kunt wat proberen met eten, kattenkruid en speeltjes, maar ze gaan hun eigen gang.” Het scenario werd dan ook aangepast. Zo liep de moederpoes steeds het kattenhuis uit. Die had er geen zin in. Dus maakte Van Dijk van haar een werkende poes. Piet, de eigen poes van de producent, wilde juist graag in het kattenhuis, om de hele dag op een sofa te luieren, lekker warm onder de studiolampen. Dus speelt zij nu oom Boudewijn.

Poesjes sluit aan bij de enorme populariteit van katten op internet; Grumpy Cat, Lil Bub, katten die op Hitler lijken. In 2014 werden op YouTube meer dan twee miljoen kattenfilmpjes gepost, die samen bijna 26 miljard keer werden bekeken. Aan het genre zijn twee jaarlijkse festivals gewijd: het Internet Cat Video Festival, dit jaar in St. Paul (Minnesota), en het Los Angeles Feline Film Festival.

2,6 miljoen katten in Nederland

Lang voor internet waren katten al populair. Sinds de Renaissance worden ze bezongen door hun schrijvende baasjes, van Petrarca tot Kousbroek. Veel huishoudens hebben een kat. In Nederland leven 2,6 miljoen katten, tegen anderhalf miljoen honden. Uit recent onderzoek blijkt dat mensen zich gelukkiger voelen en meer energie krijgen als ze een kattenfilmpje hebben gezien. Ook voelen ze zich na het kijken minder schuldig over het verlummelen van de baas zijn tijd.

Waarom geen hondenfilmpjes? Honden kunnen toch veel meer? Ze zijn slimmer, tonen meer emoties, maken meer contact. Waarom toch die voorkeur voor katten? Dat heeft te maken met het karakterverschil. Wie zijn hond wil observeren, merkt dat het dier vrij snel op je gaat reageren. Hij kijkt je verwachtingsvol aan, komt naar je toe. Hij wil iets met je dóen. Katten trekken zich weinig van je aan en laten zich dus beter bekijken. Geknipt voor reality-tv.

De populariteit heeft ook te maken met het misverstand tussen mens en kat. Katten doen stomme dingen met een volmaakte deadpan: slapstick! Op die lege gezichten projecteren wij allerlei diepere, menselijke gevoelens. En we herkennen ons in hun eigengereide (lees: asociale) gedrag.

De aaibaarheidsfactor geeft de doorslag, stelt dierencoach Sabine van der Helm, die katten en andere dieren cast voor reclame, tv en theater: „Katten zijn schattig én je kunt iets aan ze beleven. Het zijn roofdieren, ze zijn lenig, springen op een kast.” En spelende kittens, stelt Van der Helm, „daar valt zelfs de meest verstokte kattenhater voor.”

    • Wilfred Takken