Prijsvechter gaat Schiphol ‘bevrijden van tirannie KLM’

Luchtvaart

Ryanair vliegt vanaf eind oktober van en naar Schiphol. Weer een concurrent van KLM die het thuisvoordeel uitholt.

Foto Ryanair

Provoceren is Michael O’Leary, de Ierse topman van Ryanair, wel toevertrouwd. Dus praat hij graag over zijn concurrenten. Nou ja, concurrenten. Niemand komt bij Ryanair in de buurt, volgens Ryanair. De gemiddelde ticketprijs voor Europese vluchten van Air France-KLM is, volgens Ryanair, 253 euro. Die van Ryanair is 47 euro. EasyJet zit op 84 euro.

Dus is het een zegen voor Nederland dat Ryanair naar Schiphol komt, zei O’Leary gisteren tijdens een persconferentie in Amsterdam. „We komen jullie bevrijden van de tirannie van KLM en Aer Lingus, die jullie al 500 jaar afzetten op Amsterdam-Dublin.” Dublin is nu bereikbaar voor 30 à 40 euro in plaats van 200 euro. De belangstelling voor de vier vluchten per dag vanaf eind oktober is groot, november is al voor 50 procent volgeboekt.

Andere bestemmingen zullen volgen, daar wordt nog op gepuzzeld. Ryanair heeft toestemming voor nog zes vluchten per dag, O’Leary denkt aan Londen, Barcelona, Milaan. Een basis met ‘overnachtende’ vliegtuigen, zoals easyJet die dit voorjaar opende op Schiphol, hoeft voorlopig niet voor O’Leary. Zo belangrijk is Schiphol nou ook weer niet, in het licht van Ryanairs snelle groei overal in Europa. „Jullie denken er hier misschien anders over, maar Schiphol is niet het centrum van het universum.”

Nieuw bedrijfsmodel

Symbolisch is het wel, de komst van Ryanair naar Schiphol. De dertig jaar oude prijsvechter die groot werd door te vliegen op afgelegen en daardoor goedkope luchthavens, volgt het voorbeeld van easyJet en verlegt het accent naar belangrijke vliegvelden. Dat sluit aan bij het nieuwe bedrijfsmodel: meer service, meer kwaliteit, meer focus op zakelijke reizigers. Het nieuwe beleid werkt: de nettowinst groeide het laatste jaar met 66 procent naar 867 miljoen euro, de grens van 100 miljoen reizigers per jaar is bereikt. O’Leary: „Als ik had geweten dat aardig zijn voor onze klanten zo lucratief is, had ik dat veel eerder gedaan.”

Voor KLM is Schiphol wel het centrum van het universum. Amsterdam is de basis voor het mondiale netwerk. Topman Pieter Elbers is niet blij met de entree van Ryanair. „Dit draagt niet bij aan een gezonde toekomst van KLM”, zei hij eerder. De komst van de prijsvechter gaat volgens hem ten koste van de Nederlandse economie.

Ook pilotenvereniging VNV is ongelukkig. De VNV verwijt Schiphol-baas Jos Nijhuis dat hij niet genoeg doet om KLM-concurrenten te weren. Door de rode loper voor easyJet en Ryanair uit te leggen kijkt Schiphol alleen naar het korte termijnbelang van de luchthaven, is het verwijt.

Onzin, zegt een woordvoerder van Schiphol. „Zelfs al we dat zouden willen, dan kunnen we geen voorkeursbeleid voor KLM hanteren. Europese regels bepalen dat iedere maatschappij gelijk moet worden behandeld.” Het verwijt is sowieso onterecht, aldus de woordvoerder, want Schiphol is niet de partij die beslist over de toelating van maatschappijen.

Degene die daarover beslist, is slotcoördinator Caroline Ditvoorst, directeur van de Stichting Airport Coordination Netherlands. Zij is strikt onafhankelijk en verdeelt de schaarse ruimte op Schiphol, Eindhoven en Rotterdam. Alles draait om een slot, de vergunning om op een bepaalde tijd te landen of te vertrekken.

Maatschappijen vragen slots aan per winter- en zomerseizoen, Ditvoorst en haar vier medewerkers kijken of dat kan worden gehonoreerd. Ditvoorst: „Het klinkt wat cru, maar het economische belang van KLM speelt voor ons geen enkele rol. Wij moeten de capaciteit verdelen zonder te kijken naar commerciële belangen. We werken volgens Europese mededingingsregels.”

De woordvoerder van Schiphol beaamt: wie het niet eens is met het toelaten van Ryanair op Schiphol, moet in Den Haag of Brussel de regels zien te veranderen.

Budgetdochters

Voor Ryanair-baas Michael O’Leary is de toekomst van de Europese luchtvaart helder. Over vijf jaar vliegen de traditionele maatschappijen – Air France-KLM, Lufthansa, British Airways – binnen Europa niet meer van stad naar stad. Dat is tegen die tijd volledig overgenomen door de budgetmaatschappijen: Ryanair, easyJet, Norwegian, Vueling.

Waarom, vraagt O’Leary zich af, proberen die oude maatschappijen tegen de klippen op budgetdochters op te tuigen? Transavia is drie keer zo duur als Ryanair en zal nooit een serieuze concurrent worden, want het personeel zal zich altijd blijven verzetten tegen de sobere arbeidsvoorwaarden die nu eenmaal bij een échte prijsvechter horen.

De oplossing is onvermijdelijk: bundelen van de krachten. O’Leary staat open voor samenwerking met Air France-KLM. Ryanair levert in dat model de Europese passagiers voor de lange afstandsvluchten van Air France-KLM naar Azië en Noord- en Zuid-Amerika.

Ryanair is Europa’s grootste maatschappij. Het beoogde aantal passagiers in 2024 is 160 miljoen. Zijn er grenzen aan de groei? O’Leary: „Ik weet niet waar de grens ligt, maar het is zeker boven de 200 miljoen.”