Poetin stut Assad en verdeelt Westen verder

Rusland gaat gestaag door met zijn troepenopbouw in Syrië. Het Kremlin confronteert het Westen met een dilemma. Zonder Assad is IS niet te verslaan, zegt Poetin.

Syrische aanhangers van het regime van Assad demonstreren met borden waarop Assad en Poetin staan afgebeeld. Foto Muzaffar Salman / AP

Alsof hij op vakantie is. Zo ontspannen poseert Maksim Mazjnikov, een Russische beroepsmilitair van de 810de marinebrigade, voor een billboard met de beeltenis van de Syrische president Assad. Korte broek, T-shirtje, slippers. Het was in augustus dan ook heerlijk weer in de Syrische kuststad Tartus, waar Rusland een militaire scheepswerf heeft. Mazjnikov zette de foto op VKontakte, het Russische equivalent van Facebook.

De Russische journalist Roeslan Levijev stuitte op de foto toen hij berichten over de Russische troepenopbouw in Syrië onderzocht. Mazjnikov bleek niet de enige Russische militair die via sociale media vrienden en familie op de hoogte hield van zijn tocht naar Tartus. Op basis van foto’s, statusupdates en aanvullend onderzoek concludeert Levijev dat Rusland een aanzienlijke hoeveelheid militairen en materieel naar Syrië stuurt.

Levijev voegt zich in het koor van journalisten die details melden over de toenemende Russische betrokkenheid bij de oorlog in Syrië. Inmiddels gaan de VS er vanuit dat Rusland een luchtmachtbasis opzet in de Syrische kustprovincie Latakia. Er wordt tijdelijke behuizing gebouwd voor 1.500 militairen, evenals een communicatiecentrum voor luchtverkeer. De basis in aanbouw wordt verdedigd met geavanceerde Russische SA-22 luchtdoelraketten en T-90 tanks.

Rusland heeft nooit verhuld dat het aan Assads kant staat. Het voorziet zijn regime al jaren van wapens, materieel en militair advies, en zorgt voor diplomatieke rugdekking in de VN-Veiligheidsraad. Maar de VS vrezen dat Rusland zich opmaakt voor een actievere rol om het verzwakte regime te stutten. Voeren Russische straaljagers straks aanvalsmissies uit vanaf de luchtmachtbasis in Latakia?

De minister van Buitenlandse Zaken van de VS, John Kerry, belde gisteren voor de derde keer in tien dagen met zijn Russische ambtsgenoot Sergej Lavrov over de troepenopbouw. Volgens de VS wakkert Russische inmenging de oorlog alleen maar aan.

Russen gebruiken nieuwe vliegroute

In een poging de troepenopbouw te verhinderen, hebben de VS aan Bulgarije gevraagd om zijn luchtruim te sluiten voor Russische transportvliegtuigen. Maar de Russen gebruiken nu een nieuwe vliegroute, via Iran en Irak.

President Poetin verdedigde de militaire steun aan Assad gisteren in felle bewoordingen. Zonder samenwerking met het Syrische regime is het onmogelijk om terreurgroepen zoals Islamitische Staat (IS) te verslaan en de vluchtelingenstroom naar Europa te stoppen, zei hij in Tadzjikistan. Poetin riep andere landen op het Russische voorbeeld te volgen.

Poetin speelt in op de verdeeldheid in het Westen over de rol van Assad. Hoewel veel landen hem verantwoordelijk houden voor de ellende in Syrië, en formeel nog altijd zijn vertrek eisen, zien ze IS en andere terreurgroepen als een groter gevaar. De recente nederlagen van het regime, dat steeds verder wordt teruggedrongen naar de steden in het westen, baart hen grote zorgen. Strekt het kalifaat zich straks uit tot de Middellandse Zee?

De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken zei vorige week wat Europese diplomaten achter de schermen al langer bepleiten: „We hebben een pragmatische gezamenlijke aanpak nodig, inclusief de betrokkenheid van Assad, in de strijd tegen de terreur van IS.” Voor de VS is dit onbespreekbaar. Het zou het einde betekenen van de coalitie die al een jaar luchtaanvallen uitvoert op IS in Syrië en Irak. Want voor Saoedi-Arabië en de Golfstaten, die zich onder druk van de VS schoorvoetend aansloten bij de coalitie, blijft Assads val de grootste prioriteit.

De VS waarschuwen dat de Russische inmenging kan leiden tot confrontaties met de coalitie – al bestrijden ze dezelfde vijand. Zo dreigt, naast Oekraïne, een nieuw strijdtoneel te ontstaan waarbij Rusland en het Westen tegenover elkaar staan. Pikant is dat de 810de parabrigade die Moskou naar Syrië heeft gestuurd, een elite-eenheid, een rol speelde bij de Russische annexatie van de Krim. Volgens Kerry heeft Lavrov hem voorgesteld om militaire besprekingen over Syrië te beginnen. De VS nemen dat in overweging, aldus Kerry, maar willen niet indirect meewerken aan welke steun voor Assad dan ook.

    • Toon Beemsterboer