Live: Rutte zegt weinig toe op ‘tamme’ tweede dag Beschouwingen

Waar fractieleiders zich tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen ten koste van elkaar probeerden te profileren in de Tweede Kamer, staat Den Haag vandaag in het teken van premier Rutte. Hij beantwoordt vragen die gisteren zijn gesteld over het kabinetsbeleid. Wij houden hier de belangrijkste momenten bij.

Rutte tijdens dag twee van de Algemene Beschouwingen. Foto ANP

Waar fractieleiders zich tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen ten koste van elkaar probeerden te profileren in de Tweede Kamer, stond Den Haag vandaag in het teken van premier Rutte. Hij beantwoordde vragen die gisteren zijn gesteld over het kabinetsbeleid. Lees de belangrijkste momenten terug.

Lees hier wat je moeten weten na dag één van de Algemene Beschouwingen: Vergezichten? Los de problemen van nu op

De premier noemde twee thema’s die aan het begin van het nieuwe politieke seizoen om voorrang strijden: de economie en de instabiele internationale omgeving en vluchtelingenstroom die daar het gevolg van is. Over de economie kunnen we positief zijn, zei Rutte. “Het voorzichtige herstel zet door. Ik ben nu vijf jaar premier en in die jaren stonden er niet zo veel seinen op groen”, constateert de premier. Maar hij wilde ook stilstaan bij probleem van werkloosheid. Nog altijd zijn volgend jaar ruim 600.000 mensen werkloos, zei hij. En dat is te veel:

“Wat nu belangrijk is dat iedereen het herstel gaat voelen.”

Terugblikkend op de dag zegt onze politiek redacteur Emilie van Outeren dat Rutte het makkelijk overleefde, zelfs zonder de oppositie echt tegemoet te komen:

“Rutte deed in het debat geen toezeggingen over het repareren van de Justitiebegroting waar de oppositie zoveel gaten in schoot. Zoals hij dat voor de moties vrijwel nergens deed. Hij was “altijd bereid om naar dingen te kijken” of “met flexibiliteit naar te kijken”. Of het nu ging om ramingen van het aantal asielzoekers volgend jaar of problemen in de zorg.”

Vanaf 10.30 uur plaatsten we hieronder live-updates over het debat. Het debat live meekijken kan via NPO Politiek of via de site van de Tweede Kamer. Het debat werd rond 18.00 uur tot circa 19.30 uur geschorst voor de dinerpauze.

Tweede termijn (vanaf 19.30u)

Een overzicht van de belangrijkste sprekers in de tweede termijn:

Foto ANP / Bart Maat

Foto ANP / Bart Maat

Roemer (SP): Roemer begint opnieuw met de vluchtelingencrisis. Hij roept Rutte op als premier zichtbaarder te zijn in de samenleving als het gaat om dit vraagstuk door het land in te gaan en de zorgen van burgers te bespreken. Verder diende hij namens een groot deel van de oppositie een motie in die het kabinet oproept meer geld in veiligheid en justitie te steken.

Zijlstra (VVD): Zijlstra houdt een “gemengd gevoel” over aan debat over asielzoekers en ziet een kloof tussen partijen die zich of politiek correct of “racistisch” (Wilders) opstellen. De VVD-fractievoorzitter doet een pleidooi voor het gezamenlijk vinden van oplossingen, een “route van het midden”.

Buma (CDA): De CDA-leider stelt dat de samenleving door het asielprobleem op een “onverantwoorde wijze” onder druk staat. Buma pleit opnieuw voor tijdelijke opvang in plaats van het verstrekken van permanente verblijfsvergunningen. En roept het kabinet op om haast te maken met een besluit over Nederlandse luchtacties boven Syrië in de strijd tegen IS. Verder diende Buma een motie in die het kabinet oproept de kwestie rond de vermogensrendementsheffing los te koppelen van het pakket lastenverlichting van 5 miljard euro.

Samsom (PvdA): De PvdA-voorman vindt dat “de donkere wolk van het vluchtelingenvraagstuk” boven de Algemene Beschouwingen heeft gehangen en spreekt de hoop uit dat de Europese top van volgende week een oplossing van dit vraagstuk dichter bij brengt. Samsom vindt de motie voor meer geld naar justitie sympathiek en vraagt het kabinet hier serieus naar te kijken. Ook sprak hij alvast steun uit voor een motie die de ChristenUnie later zal indienen, die het kabinet oproept opnieuw te kijken naar het omstreden besluit om zeven rechtbanken te sluiten.

Wilders (PVV): “Er komt een gigantische catastrofe op ons af”, begint de PVV-leider terwijl hij refereert aan de vluchtelingenstroom naar Nederland. “En het kabinet doet niets”, vindt Wilders. Hij hekelt de rest van de Tweede Kamer, die hij verwijt ‘het volk’ niet langer te vertegenwoordigen. Er volgt nog een harde confrontatie met Pechtold (D66), die er schande van spreekt dat Wilders de Kamer een “nepparlement” noemt. Wilders verrast tot slot door niet met een motie van wantrouwen te komen.

PvdA-Kamerlid Jan Vos reageerde fel op het optreden van Wilders:

Twitter avatar janvos_pvda Jan Vos slottekst wilders toont openlijk kenmerken van fascistoïde leiderschap: ’t parlement is nep en ’t volk moet in verzet: weg met de democratie

Pechtold (D66): “De glans is eraf”, concludeert Pechtold (D66) over de samenwerking tussen VVD en PvdA. Hij spreekt zijn teleurstelling uit over de houding van Rutte, die volgens hem de oppositiepartijen in het debat te weinig tegemoet wilde komen.

Slob (ChristenUnie): De ChristenUnie-leider vond dat de premier “flets, ontwijkend” of helemaal niet had geantwoord op vragen. Slob diende nog een motie in die van groot belang kan zijn voor het kabinet: hij vraagt de coalitie samen met het CDA en de SGP om meer geld voor chronisch zieken en gehandicapten en ouders met gehandicapte kinderen. Hij sprak van een ‘zeventienzetelsmotie’, om het belang van de drie partijen te benadrukken. De drie partijen geven het kabinet namelijk een nipte meerderheid in de senaat.

Hieronder de hoogtepunten van de eerste termijn van Rutte:

Begin debat: ‘Stap dan op’

Premier Mark Rutte zei eergisteren in een gesprek op het Torentje met schrijvende journalisten dat hij vervroegde verkiezingen niet uitsluit. “Als we vastlopen gaan we naar de kiezer. Het doel is niet: hoe dan ook de rit uitzitten.” Meerdere politici speelden vanochtend op die opmerking in.

Als het aan Alexander Pechtold (D66) ligt, moet het aanpakken van de werkloosheid prioriteit krijgen. Hij constateerde dat het kabinet op dit gebied “alle ambitie heeft laten vallen”. Als de premier dat probleem niet meer wil aanpakken, dan kan hij misschien beter opstappen, zei Pechtold. PVV-leider Wilders zag een andere aanleiding voor het kabinet om terug te treden: de stroom vluchtelingen (“asieltsunami”). Rutte leeft volgens de PVV-voorman “in een sprookjeswereld”. Hij vindt dat de regering, gebaseerd op peilingen, onvoldoende mandaat heeft om hier geloofwaardige besluiten over te nemen en roept Rutte op “ontslag” te nemen. Het antwoord van de premier:

“Ik sta hier om problemen op te lossen en niet als het moeilijk wordt de benen te nemen.”

In het eerste deel van het “tamme debat” kwam Rutte niet in de problemen, zegt onze politiek redacteur Emilie van Outeren:

“Rutte is niet zo weergaloos als vorig jaar, maar heeft het geen moment moeilijk.”

Kritiek op asielbeleid

Rutte gaf toe dat hij het eens is met bepaalde zorgen van Wilders, zoals het “asielshoppen” in Europa. Hij deelt ook de “terechte zorgen” die mensen hebben, maar wijst de “verschrikkelijke termen” van Wilders, als was hier sprake van “islamitische tsunami” en een toestroom van “testosteronbommen”, af. Wilders bedrijft “illusiepolitiek”, alsof met één oplossing (grenzen sluiten) het probleem is opgelost, zei Rutte.

Andere oppositiepartijen verweten het kabinet geen realistische inschatting te maken van het aantal te verwachten asielzoekers. Voor volgend jaar wordt uitgegaan van 14.000 asielzoekers minder. Fractievoorzitter Jesse Klaver (GroenLinks) wilde weten hoe realistisch die raming nog is, maar Rutte weigerde de prognose van 26.000 vluchtelingen voor 2016 naar boven bij te stellen.

Rutte liet in antwoord op vragen van partijgenoot en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra weten dat het kabinet niet voornemens is de duur van verblijfsvergunningen voor asielzoekers te verkorten van vijf naar één jaar. Zijlstra had daar gisteren om gevraagd, maar volgens Rutte zou dat “een forse verzwaring van de werklast” tot gevolg hebben bij de immigratiedienst IND.

Arie Slob (ChristenUnie) en Diederik Samsom (PvdA) spraken de hoop uit dat volgende week tijdens een nieuw EU-overleg over de vluchtelingencrisis een akkoord wordt bereikt over de herverdeling van 140.000 vluchtelingen. Op basis van de verdeelsleutel in dat plan komt Nederland uit op 8.954 (van de 160.000) migranten die voor relocatie in aanmerking komen. Daarnaast wordt Nederland nog geacht om 732 mensen op te nemen uit opvangcentra rondom Syrië zelf. Het plan stuit in Oost-Europese landen, maar ook in Spanje, op verzet vanwege de verplichte relocatiequota. Slob en Samsom willen dat Nederland hoe dan ook zijn verantwoordelijkheid neemt, ook als de lidstaten geen overeenstemming bereiken.

Foto ANP / Martijn Beekman

Geert Wilders (PVV) tijdens dag 2 van de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Martijn Beekman

Defensie

Op een vraag van SGP-leider Kees van der Staaij zegt Rutte dat er op dit moment geen ruimte is om nog meer extra geld uit te geven aan Defensie. Hij wijst er wel op dat er volgend jaar 220 miljoen euro extra naar de krijgsmacht gaat en dat dit tegen 2020 oploopt tot 345 miljoen. Of dit bedrag sneller moet oplopen, hangt af van de internationae ontwikkelingen de komende jaren, aldus Rutte.

Pechtold (D66) vroeg de premier naar de verwachte kostenstijging van de aanschaf van de JSF, nu de wisselkoers tussen de dollar en de euro sterk is veranderd. Rutte vindt het echter speculatief om over een kostenstijging te spreken. “Prik me lek, maar ik kan niet voorspellen wat de koers van de dollar is in 2023″, zo grapte de premier.

Financiën, economie en koopkracht

Direct na de hervatting van het debat na de lunch wil Rutte beginnen over de economie en de koopkracht, waarna hij door SP-leider Roemer direct wordt geconfronteerd met uitspraken uit de Troonrede van koning Willem-Alexander, die dinsdag zei: “Voor gepensioneerden en mensen met een uitkering blijft de koopkracht op peil.” NRC meldde dinsdagavond dat van de 7,1 miljoen Nederlandse huishoudens 16 procent er niet op vooruitgaat. Roemer zegt dat de premier “beelden de wereld inslingert die gewoon niet deugen”. Rutte verweert zich door te stellen dat de koning de “mediane koopkracht” heeft bedoeld en dat er voor uitschieters in alle koopkrachtplaatjes in de Troonrede geen plaats is.

In het vervolg van dit blokje vroegen ChristenUnie en SGP aandacht voor de koopkracht van gezinnen met eenverdieners en de SP voor die van uitkeringsgerechtigden. Rutte stelt dat de koopkrachtplaatjes evenwichtig zijn, maar erkent ook dat het kabinet wil dat “werken meer loont”. Soms ontweek de premier de vraag, zegt onze politiek redacteur Emilie van Outeren:

“Rutte wilde of kon niet ingaan op de specifieke voorbeelden van de oppositie en verwees ze naar het debat met de minister van Financien over twee weken.”

Hilariteit alom in de Kamer toen PvdA-leider Samsom Roemer pestte door te stellen dat een Porsche heel veel goedkoper wordt dankzij de door de SP voorgestelde btw-verlaging, net als overigens heel veel dagelijkse boodschappen zoals brood. Roemer kon daar niet om lachen en maakte vervolgens een foutje met de naam van de nieuwe Labour-leider in het Verenigd Koninkrijk:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Emile Roemer denkt dat Anton Corbijn zojuist gekozen is tot nieuwe Labour leider. #jeremycorbijn #apb

Rutte wilde CDA-leider Buma de door hem gewenste aanpassing van de vermogensrendementsheffing nog niet toezeggen. Die zorgt ervoor dat mensen met een vermogen boven de 100.000 euro meer belasting gaan betalen, wat het CDA geen goede zaak vindt. Dat kan voor Rutte een probleem worden, want steun van de partij van Buma is voor de coalitie nodig om het Belastingplan door de Eerste Kamer te loodsen. Ook over voorstellen van D66 om de werkloosheid aan te pakken, wilde Rutte nog niet veel kwijt.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Rutte schuift onzekerheid over steun oppositie voor 5 miljard lastenverlichting door naar financiële beschouwingen #apb15

Nationale veiligheid, politie en justitie

Het kabinet maakt over twee weken bekend welke vervolgstappen het neemt in het conflict over de politie-cao met vakbond FNV. De bond spande een kort geding aan over de nieuwe cao die de Staat overeen is gekomen met drie kleinere vakbonden. Minister van der Steur (Veiligheid en Justitie) zal pas na uitspraak in het geding een brief sturen, zei Rutte.

Twitter avatar pdekoning petra de koning Na uitspraak kort geding #FNV over #loonakkoord stuurt @ArdvanderSteur brief over politiecao, zegt Rutte #apb15. ‘Kan ik niks over zeggen’
Twitter avatar pdekoning petra de koning Rutte wil ‘heel graag’ weer met #FNV in gesprek #apb15 over cao’s

D66-leider Pechtold wilde weten wat het kabinet van plan is met de sergeant die is gedeserteerd en zich heeft aangesloten bij terreurgroep Islamitische Staat. Hij wilde weten of het kabinetsbeleid is om deserteurs en jihadgangers voor de rechtbank te krijgen. Rutte kon niets over de zaak zeggen, behalve dat het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek is begonnen. Buma en Pechtold constateerden dat Rutte beleid voert dat indruist tegen zijn eigen zienswijze. Rutte herhaalde dat hij liever heeft dat jihadgangers in Syrië of Irak omkomen dan dat ze terugkeren, “als je zo achterlijk bent” om daarheen te gaan. “Premier onwaardig”, riep Pechtold vervolgens door de Kamer.

De kritiek op de justitiebegroting was, zoals verwacht, fel. Minister Van der Steur (VVD) rekent op tientallen miljoenen euro’s aan besparingen, terwijl het onzeker is of de wetten die daarvoor moeten zorgen politiek onhaalbaar zijn. Enkele gevoelige punten zijn de bezuiniging op rechtsbijstand, de geplande ontmanteling van rechtbanken, de verhoging van de griffierechten en de voorgenomen besparingen op het OM die niet haalbaar blijken. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil nu dat het besluit over de reorganisatie van rechtbanken verder wordt uitgesteld.

Buma (CDA), Slob (ChristenUnie) en Pechtold (D66) gaven signalen dat de justitiebegroting in de Eerste Kamer geen kans van slagen heeft als er geen extra geld wordt vrijgemaakt. Het kabinet heeft in de senaat steun nodig van de oppositie om de wetten die ten grondslag liggen aan de bezuinigingen door te voeren. Ondanks de bezwaren, wilde Rutte geen extra geld toezeggen.

Foto ANP / Bart Maat

Foto ANP / Bart Maat

Zorg, Onderwijs, Decentralisaties

Roemer (SP) en Wilders (PVV) botsten met Rutte over de zorg. Beide oppositiepolitie hadden kritiek op de stand van de ouderenzorg. Roemer pleite voor een landelijk overeengekomen “gemeentelijk zorgpakket”, waarin wordt vastgesteld waar ouderen recht op hebben en waarin afspraken zijn gemaakt over minimale tariefstelling tegen valse concurrentie. Dit pakket zou het verschil tussen gemeenten in de ouderenzorg die zij bieden terugdringen. Rutte is tegen dit voorstel. De bevoegdheid van gemeenten om zelf te besluiten noemt hij een verworvenheid. Vroeger was het een “one size fits all” en paste het dus niemand, zei hij.

Pechtold (D66) en Slob (ChristenUnie) hadden nog een aantal punten in te brengen over de Onderwijsbegroting. De D66-leider wil dat gewerkt wordt aan de problemen in het passend onderwijs, waarvan kinderombudsman Marc Dullaert eerder deze maand zei dat het niet van de grond was gekomen. Rutte liet ruimte open om het daarover te hebben. Daarop waagde Slob een poging om het te hebben over zogeheten “groen onderwijs”, maar daar was de premier minder gevoelig voor.

De enige die het Rutte in het slot van het debat moeilijk wist te maken was, verrassend genoeg, Norbert Klein, zegt onze politiek redacteur Emilie van Outeren:

“Opeens begon de premier te hakkelen en met zijn papieren te schuiven toen Klein hem ermee confronteerde dat ‘leven lang leren’ maar beschikbaar is voor mensen tot 55 jaar. Dat dit een hoogtepuntje was, zegt ook iets over de tamheid de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen.”

    • Laura Klompenhouwer
    • Pim van den Dool