Klik van Andris Nelsons met KCO voelbaar

De Zevende symfonie van Sjostakovitsj bevat één van de meest ijzingwekkende passages uit de orkestliteratuur. Fluisterzacht zet de kleine trom een marsritme in, om dit driehonderd maten in tergend traag toenemend crescendo vol te houden. Daarboven verschiet een banale melodie steeds van kleur en instrumentatie en wordt steeds scheller en schrijnender: Disneyfilm ontaardt in horror.

Ook als je niet weet dat de Zevende werd geschreven onder gruwelijke omstandigheden – de belegering van Leningrad – overheersen na vijf kwartier gemengde gevoelens van ontzag en ongemak, mede vanwege de te lange duur en het moeilijk te duiden jubelslot. De grandioze uitvoering van Andris Nelsons en het Koninklijk Concertgebouworkest deed gisteravond recht aan die ambivalentie.

Iedereen wil Nelsons hebben. Hoeveel dirigenten beheersen de grote lijn zonder één detail uit het oog te verliezen? De 36-jarige, bloedmuzikale Let is net begonnen als music director van de Boston Symphony maar blijkt nu óók de aanstaande leider van het Gewandhausorchester Leipzig. Van het Concertgebouworkest zal hij ooit ook nog wel chef worden.

De klik met de musici is evident. Neem de perfect uitgevoerde mars: boven de meedogenloze trom etaleerden de houtblazers ontzagwekkende solo’s. Nelsons liet het banale deuntje extra puntig klinken ter vergroting van het venijn. Ondanks de vele decibellen behield hij de balans – de kritiek kan hooguit luiden dat de gruwelijke muziek té mooi werd gespeeld.

Emotioneel hoogtepunt van de symfonie vormt het bijna religieuze Adagio. Nelsons liet de schitterende violen vrijuit huilen, boog diep voorover om pianissimo af te dwingen en wees even veelbetekenend met zijn vinger ten hemel. Na zoveel schoonheid klonk de massieve finale alles behalve optimistisch.

Je zou bijna vergeten dat vóór de pauze ook nog Bartóks Eerste vioolconcert werd uitgevoerd. Janine Jansen speelde magisch liefdevol en flitsend dansant, al wordt haar delicate toon nooit écht rauw en volks. Nelsons tekende sterke karakters met het fantastische orkest.

    • Floris Don