Een vos achter de toonbank van de slagerij

In 11 zaken en 19 vensters in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt hangen foto’s van jong talent. De winkeliers zijn enthousiast: komen er ook nog eens andere mensen binnenlopen.

Ze waren eerst – wil je het geloven – met een foto van een dooie rat komen aanzetten. Een rat aan een touw, met bloed aan zijn bek. Die hadden ze willen ophangen achter de toonbank met de grillworst en de gebraden kippen. Nee, dat wilde Mohammed Ali Aouragh van slagerij Al Hoceima echt niet. Kunst in de slagerij, prima, mooi. Maar als zijn klanten een dode rat zien, dan hebben ze geen trek meer in zijn vlees.

In elf zaken en in negentien vensters in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt zijn foto’s opgehangen van fotografen die door Foam Magazine zijn bestempeld als jong talent. De vos en de fazant die uiteindelijk achter de toonbank bij Al Hoceima zijn komen te hangen, verstild en bloedloos, zijn gefotografeerd door de Russische Mariam Medvedeva. Hoort allemaal bij het Unseen Festival, vanaf vrijdag 18 september kan het publiek er langs wandelen en de winkels in.

Een wandeling langs de foto’s is tegelijkertijd een wandeling door een roemruchte wijk in Amsterdam, met de namen van grote staatslieden uit de achttiende en negentiende eeuw. De volksbuurt werd, na jarenlange verloedering en verkrotting, eind jaren zeventig overgenomen door krakers, die de huizen opknapten en er in soms vrolijke, soms grimmige anarchie de boel bestierden. Toen de burgemeester er in december 1984 een werkbezoek bracht, werd hij er binnen een uur uitgeknikkerd door actievoerders.

Dat gebeurde pal tegenover de kunstgalerie die Rob Bierings destijds dreef. Hij is 35 jaar geleden vanuit Tilburg naar de Staatsliedenbuurt getrokken („Je kwam toen nergens anders binnen in Amsterdam”). In zijn Hippo Vintage winkel aan het Van Limburg Stirumplein is werk te zien van de Hongaar Márton Perlaki achter de vintage skaileren stoel. De vier prints – grote kale man, details van een tafel met schaduwen, een kubus van betonbewapening – hangen aan spelden, want Bierings wilde geen gaten in de muur. Er tegenover, bij de collectie globes, staan schilderijen van Gert-Jan Evelo en Peter Klashorst, maar dat is kunst die Bierings zelf nog verkoopt. De grote kunstenaars zijn intussen vertrokken uit de buurt, zegt hij. ,,Het hikt hier nu tegen een yuppenbuurt aan.”

Geen yuppen in de Steakhouse Pizzeria. Er heeft net een peuter een blikje Fanta gedronken, maar verder is de zaak leeg. De regen slaat tegen de ruiten, foto’s van porties döner, kapsalon en Turkse pizza zijn vaag zichtbaar. Net als de ijle, tussen figuratief en abstract zwevende foto’s van de Chinees Peng Guo, die op de plek van andere gerechtenafbeeldingen zijn bevestigd. Eigenaar Sevdali Ramadanov vindt ze erg mooi. Achttien jaar is hij, en zo ziet hij er ook uit, met zijn in gel gemodelleerde kuif en de gouden schakelketting die hij onder zijn koksuniform draagt. Hij komt net van de opleiding aan het ROC Da Costa af en heeft ervaring opgedaan in de lunchroom van zijn vader en een restaurant in de Kerkstraat. Hij staat hier sinds april elke dag van de week, van ’s ochtends tien tot ’s nachts één uur. Misschien dat hij het volgend jaar rustiger aan kan doen als de zaak wat steviger op de rails staat. Maar ja, dan wil hij er ook graag een echt Turks eethuis van maken, geen broodjes en pizza’s meer, maar lekkere hapjes.

Naast Abel Minnées drie foto’s van klokken, waarop alleen de grote wijzer telkens één minuut verschilt, hebben de medewerkers van kringloopwinkel Kerk & Buurt maar stickertjes geplakt met ‘niet te koop’ erop. Stel je voor, zegt coördinator Zwanine Siedenburg, dat een van de vrijwilligers achter de kassa ze zou verkopen. Vijf euro per stuk, drie voor een tientje. De foto’s staan tussen de schilderijtjes achter de kassa, en dat is zo’n beetje de prijsklasse in de kringloopwinkel. Misschien, zegt Siedenburg, krijgen we door die kunst eens heel andere mensen in de winkel.

De buurt valt ’s avonds binnen in Checkpoint Charlie. In de kraakjaren stonden hier roemruchte cafés als Tramlijn Begeerte en de Rioolrat, waar kraakspreekuren werden gehouden. Achter de bar staat Carina van Kraay, die met twee vriendinnen een Facebookcampagne organiseerde om hun café te kunnen betalen. Mensen konden spullen doneren – zoals de bomvolle boekenkast achterin, waar vroeger Amsterdams grootste rookruimte was en waar nu de hele achterwand bestaat uit foto’s van de Zwitser David Favrod – maar ook een lening geven die ze nu weer als klanten kunnen terugkrijgen in de vorm van drank. Het liep storm. ,,Eindelijk weer een fatsoenlijke kroeg in de buurt”, zeiden de buurtbewoners tegen Van Kraay.

    • Bas Blokker