Een alternatieve arts is ook een arts, zegt de fiscus nu

Amper drie jaar heeft het geduurd: de btw-plicht voor krakers, acupuncturisten en andere alternatieve genezers.

De Nederlandse Vereniging tegen Kwakzalverij is geschrokken dat „al die alternatieve types” nu „victorie kraaien”. Foto Frank Muller/ Hollandse hoogte

Zelden liep een lobby zo gesmeerd als die van de Nederlandse Vereniging tegen Kwakzalverij (NVTK), in de hectische weken rond de totstandkoming van het Lenteakkoord in 2012. De politiek was op zoek naar besparingen, en de NVTK wilde het onderscheid tussen reguliere geneeswijzen en alternatieve behandelingen zo groot mogelijk hebben.

Uit de snelkookpan van de onderhandelingen rolde de invoering van btw op alternatieve geneeswijzen. Die zou, zo hield Cees Renckens van de NVTK de politiek voor, 65 miljoen euro op jaarbasis opleveren. De omzetbelasting zou opgebracht moeten worden door acupuncturisten, chiropractors (‘krakers’) homeopaten, magnetiseurs en andere aanbieders van alternatieve behandelingen.

En: gelijke monniken, gelijke kappen. De btw-plicht zou gelden voor zowel alternatieve artsen – die geneeskunde hebben gestudeerd en staan vermeld in het BIG-register – als voor alternatieve behandelaars zonder dokterstitel.

Het voornemen leidde tot massale protesten uit de hoek van de alternatief genezers. De acupuncturisten huurden een eigen lobbyist in, en verzamelden 50.000 protesthandtekeningen. Tevergeefs: op 1 januari 2013 was de de btw-heffing een feit.

Maar nu, nog geen drie jaar later, nadert het einde ervan alweer. Dat is het gevolg van vele processen die door individuele artsen en beroepsverenigingen zijn aangespannen tegen de heffing. Uitkomst daarvan: de fiscus mag geen onderscheid maken tussen reguliere geneeswijzen en therapieën van alternatieve doktoren en behandelaren, mits die aan een aantal milde eisen voldoen.

Ingewikkeld

Een van de artsen die de heffing aanvochten is acupuncturist Toine Korthout uit Sleeuwijk, gespecialiseerd in ooracupunctuur. „De heffing leidde tot absurde situaties”, zegt hij. „Als ik bloed of urine onderzocht was dat vrijgesteld van btw, maar zodra ik ook acupunctuur deed moest ik over datzelfde onderzoek ineens 21 procent belasting afdragen. Ik was het principieel niet eens met het verschil in behandeling, maar het leidde ook tot een nogal ingewikkelde administratie.”

Korthout haalde vorige week zijn gelijk bij de Belastingkamer in Den Bosch. „Ik ben afgestudeerd als basisarts, en sta in het BIG-register. Ik voldoe aan alle kwaliteitseisen die de wet aan artsen stelt. Wat ik mooi vind aan het vonnis is dat het gerechtshof tot de conclusie komt dat acupunctuur in doktershanden dokterswerk is, en daarom btw-vrijgesteld moet zijn.”

Ook de Hoge Raad heeft zich er inmiddels over uitgesproken. In maart oordeelde het hoogste rechterlijke college dat de werkzaamheden van een gediplomeerd magnetiseur voor de Belastingdienst niet verschilden van die van een psycholoog of psychiater, en dus niet onder de btw vallen.

Op basis van dit arrest van de Hoge Raad heeft de Belastingdienst zijn koers gewijzigd. „Chiropractors kunnen gebruikmaken van de vrijstelling voor btw voor gezondheidskundige diensten”, meldde de fiscus begin september opeens op zijn website. „De Nederlandse Chiropractoren Associatie NCA is inmiddels op de hoogte gesteld van deze beslissing. De Belastingdienst is nog in overleg met enkele andere brancheverenigingen over de gevolgen van deze uitspraak.”

Praktische gevolgen

Antsje Boersma van de NCA zegt dat zij volgende week een gesprek heeft bij de Belastingdienst, over de praktische gevolgen van het terugdraaien van de heffing. De chiropractors krijgen de btw terug die zij de afgelopen jaren hebben afgedragen. Dat loopt in de miljoenen. „We hebben nog andere vragen”, zegt zij. „Bijvoorbeeld over hoe het moet met mensen die hun praktijk hebben verkocht, of de afgelopen jaren met pensioen zijn gegaan.”

Maar vooral hoopt zij dat de fiscale gelijkschakeling de opmaat vormt voor een serieuze medische erkenning van het beroep van chiropractor. „Het ideële aspect is voor ons belangrijker dan het financiële. We zijn al jaren bezig chiropraxie de erkenning te laten geven die het verdient. Het ministerie van Financiën is nu overstag gegaan, het wachten is op het ministerie van Volksgezondheid.”

De impliciete erkenning van alternatieve behandelingen („kwakzalverij” in zijn woorden) is Cees Renckens van de NVTK een doorn in het oog. „Ik vind het ongehoord dat rechters, die geen verstand hebben van medische zaken, bewezen medische zorg gelijkschakelen met allerlei alternatieve therapieën waarvan we weten dat die niet werken. De rechters gaan nu op de stoel van de wetgever zitten, en draaien de maatregel weer terug. Al die alternatieve types kraaien nu victorie. We zullen hiertegen blijven strijden, maar dit is wel een grote tegenslag.”

De alternatief artsen hopen op hun beurt dat de lobby van de NVTK aan belang inboet, nu de btw-ingreep is mislukt. „Wij vinden dat die vereniging veel te veel invloed heeft in Den Haag”, zegt Boersma namens de chiropractors. „Politici lopen weg met de Vereniging tegen Kwakzalverij, maar aan het btw-dossier kun je zien dat dat niet verstandig is.”

    • Merijn Rengers