Commissariaat voor de Media heeft kritiek op de plannen van de NPO

De toekomstplannen die de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) voor de zomer heeft gepresenteerd, zijn op veel punten nog te vaag. Dat stelt het Commissariaat voor de Media in zijn advies over het ‘Concessiebeleidsplan’ van de NPO.

ANP / Remko de Waal

De toekomstplannen die de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) voor de zomer heeft gepresenteerd, zijn op veel punten nog te vaag. Zo moet de NPO duidelijker formuleren wanneer zij nog amusement wil uitzenden. Bovendien zijn de spelregels om externe partijen rechtstreeks programma’s te laten verzorgen nog onduidelijk. Ook moeten de financiële plannen nader worden onderbouwd.

Die conclusies trekt het Commissariaat voor de Media in zijn advies over het Concessiebeleidsplan van de NPO. Daarin schrijft de publieke omroep wat kijkers, luisteraars en digitale gebruikers kunnen verwachten in vanaf 2016. De NPO moet invulling geven aan de hervormingen die staatssecretaris Dekker in oktober vorig jaar heeft geschetst. Dekker komt in het najaar met een reactie. Tegelijkertijd wil hij de Mediawet wijzigen, voor 1 januari.

“Onder voorwaarden van een nadere uitwerking geven wij een positief advies”, zegt Madeleine de Cock Buning, voorzitter van het Commissariaat.

“Er zijn nu nog te veel losse eindjes. Het is belangrijk die nu te regelen, voordat de veranderingen bij de publieke omroep ingaan. Dan blijft de omroep pluriform, onafhankelijk en toegankelijk voor iedereen.”

Amusement mag alleen stijlmiddel zijn

Staatssecretaris Dekker wil de publieke omroep meer onderscheidend, innovatief en slagvaardig maken. Hij vindt dat de taakopdracht van de omroep enger moet zijn; minder doen wat ook de commerciëlen doen. De omroepen zouden alleen nog educatie, informatie en cultuur moeten verzorgen.

Amusement mag alleen nog als ‘stijlmiddel’ om een diepere boodschap te verkondigen. Denk aan een BNN-programma als Proefkonijnen dat met show, spelletjes en publiek de wetenschap promoot. Ook zou amusement nog mogen versneden in een programmamix om minder kijkende doelgroepen (jongeren, allochtonen) te trekken.

Maar waar de grens ligt tussen gewenst en ongewenst amusement? Het Commissariaat wil duidelijker spelregels voordat de nieuwe plannen van de NPO en Dekker kunnen worden ingevoerd.

De toezichthouder vindt dat de NPO op alle platformen en kanalen actief moet zijn. Nederlanders zijn media anders gaan gebruiken: we kijken meer ‘on demand’, waar en wanneer we willen, via internet. Het Achtuurjournaal kan ook om negen uur. Het Commissariaat noemt het verstandig dat de omroepen actief zijn op zowel actuele als tijdloze kanalen – met nieuwsprogramma’s én met dramaseries. En zowel lineair als non-lineair – op NPO 1, 2 en 3 én via NPO Gemist en NPO Plus.

Raad van Cultuur uit ook kritiek

Ook de Raad voor Cultuur heeft uitgebreide kritiek op de toekomstplannen van de publieke omroep. Eerder vandaag publiceerde het Commissariaat voor de Media al zijn kritische advies over het zogenoemde Concessiebeleidsplan (CBP) van de omroepen.

Beide organisaties hebben hun adviezen vandaag verstuurd aan staatssecretaris Dekker (Media, VVD). Die gebruikt beide visies voor zijn officiële reactie op het omroepplan. De reactie van Dekker komt binnen enkele weken, zo is de verwachting. In het Concessiebeleidsplan schrijft koepelorganisatie Nederlandse Publieke Omroep (NPO) de plannen van de omroep vanaf 2016.

‘Plan voldoet niet aan voorwaarden’

Volgens de Raad voor Cultuur voldoet het NPO-plan op onderdelen niet aan de voorwaarden die Dekker heeft gesteld. Het gaat onder meer om de toegang tot het bestel voor exerne producenten en het aanscherpen van de taakopdracht van de publieke omroep. “Daardoor blijft de gewenste stap naar een slagvaardig en open mediabestel uit”, aldus de Raad.

De slagkracht en efficiency van de publieke omroep nemen af, aldus de Raad. ,,Zo worden bijvoorbeeld de net- en zendermanagers gehandhaafd, naast de nieuwe ‘genrecoördinatoren’. “Daardoor nemen het aantal beslislagen en de bestuurlijke drukte juist toe en neemt de centrale regie af”, aldus de Raad. Genrecoördinatoren zouden onder meer de programmering op het gebied van drama en documentaire van de omroepen moeten stroomlijnen.

Dat het CBP op onderdelen tekortschiet ligt volgens de raad overigens gedeeltelijk aan de politieke kaders waarmee de NPO moet werken. De raad vraagt de overheid dan ook om “een werkbare basis voor de Raad van Bestuur van de NPO te creëren”.

    • Jan Benjamin