Positieve cijfers, tóch nog een vrij somber verhaal

Vooral geen triomfalisme uitstralen, leek gisteren het motto van kabinet-Rutte II. Want het gaat goed, maar nog lang niet goed genoeg.

Niemand die had verwacht dat er na zeven economisch zware jaren plots een juichverhaal zou komen. Maar toch sloeg het kabinet deze Prinsjesdag wel een héél behoedzame toon aan.

Wát er precies in de begroting van 2016 stond, was geen verrassing meer: zo’n beetje alles was de afgelopen weken al gelekt. De belangrijkste maatregel, een belastingverlaging van 5 miljard euro, maakte het kabinet al voor de zomer bekend.

Dus ging alle aandacht uit naar de toonzetting van de begroting. En die was, ondanks de goede economische berichten, nog steeds behoorlijk aan de sombere kant.

De Troonrede, uitgesproken door koning Willem-Alexander na een winderig en regenachtig ritje in de Gouden Koets, begon met de constatering dat Nederland er economisch „relatief goed” voorstaat. De export trekt aan, de consumptie groeit, meer mensen hebben een baan of kopen een nieuw huis.

Het herstel, zo haastte het kabinet bij monde van de vorst te zeggen, komt bovenal door „de inzet en het doorzettingsvermogen” van ‘de Nederlanders’. De regering „draagt” slechts „bij”. Vooral geen triomfalisme uitstralen, zo leek het motto.

Meteen daarna volgde een reeks voorbehouden en waarschuwingen. Het herstel is onzeker en in grote mate afhankelijk van internationale omstandigheden die we niet in de hand hebben. En dan is er nog Europese vluchtelingencrisis en de dreiging van terroristische aanslagen.

Ontworsteld aan de crisis

Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) was nóg explicieter in zijn waarschuwingen. Nederland heeft zich „ontworsteld aan de crisis”, zei hij bij het aanbieden van de Miljoenennota aan de Tweede Kamer. En – goed teken – „Nederlanders zoeken op internet voor het eerst sinds tijden vaker op ‘loonsverhoging’ dan op ‘ontslagvergoeding’”. Maar al gaat het dan goed, goed genoeg gaat het absoluut nog niet.

Dijsselbloem legde vooral de nadruk op de gevaren die onze economie bedreigen: de implosie van de Chinese economie, de verwachte verhoging van de Amerikaanse rente, de geopolitieke instabiliteit in het Midden-Oosten en aan de oostgrens van Europa. Als om de behoedzaamheid te onderstrepen overhandigde de minister van Financiën zijn Miljoenennota in het allereerste koffertje ooit – dat van de notoir zuinige naoorlogse schatkistbewaarder Lieftinck.

Zuinige reacties

Net als de boodschap van het kabinet waren de reacties van de oppositie ook zuinig. Waar is de ambitieuze aanpak van de werkloosheid, die voor Nederlandse begrippen nog altijd behoorlijk hoog is? „Het kabinet doet te weinig om die 600.000 werklozen aan een baan te helpen”, zei CDA-leider Sybrand Buma. D66-leider Alexander Pechtold miste in de begroting „ambitie” en vond dat het kabinet vooral veel zaken „uitstelt”. Volgens ChristenUnie-voorman Arie Slob zet het kabinet te weinig geld opzij voor de aanpak van de vluchtelingencrisis.

Vandaag beginnen de Algemene Beschouwingen, het belangrijkste politieke debat van het jaar. Hoewel het kabinet-Rutte II voor het eerst een begroting met goed nieuws presenteert, hebben VVD en PvdA het steeds moeilijker met de samenwerking. Geregeld staan er dissidenten op – of het nou over het asielbeleid gaat of over de noodsteun aan Griekenland.

Binnen het kabinet is „de sfeer” nog steeds „goed”, zei premier Rutte gisteren in een gesprek met schrijvende journalisten. VVD en PvdA zijn volgens hem „totaal verschillende partijen” die „in toenemende mate willen schetsen hoe ze het land na 2017 zien”. Voor de premier blijft „goed beleid het doel, maar als we vastlopen gaan we naar de kiezer. Het doel is niet: hoe dan ook de rit uitzitten”.

    • Thijs Niemantsverdriet