Miljoenen besparen op justitie. Lukt dat wel?

Minister Ard van der Steur rekent op besparingen terwijl de wetten die daarvoor moeten zorgen nog lang niet door de senaat zijn.

Is het optimistisch of onverantwoord? Minister Van der Steur (VVD) rekent in de begroting van zijn ministerie van Veiligheid en Justitie op tientallen miljoenen aan besparingen. Terwijl de wetten die daarvoor moeten zorgen politiek onhaalbaar lijken. Het ministerie zelf noemt dat in de begroting „een risico”, oppositiepartijen vinden het simpelweg onaanvaardbaar. Van der Steur zal nog meer dan zijn collega’s zijn best moeten doen om in de Eerste Kamer een meerderheid achter zijn begroting te krijgen.

Eén van de potentiële ‘gaten’ in de begroting is de voorgenomen bezuiniging op de rechtsbijstand, die uiteindelijk moet leiden tot een jaarlijkse besparing van 85 miljoen euro.

Vorig jaar sprak de Eerste Kamer zich hier al tegen uit in een motie. De bezuiniging is een „aantasting van de rechtsstaat” volgens vrijwel de voltallige oppositie. De begroting kwam toch door de senaat, dankzij afspraken tussen de coalitie en de ‘constructieve drie’ oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP.

In de begroting wordt erop gerekend dat de Eerste Kamer alsnog akkoord gaat met een wetswijziging die deze „aantasting van de rechtsstaat” moet regelen. De besparingen staan al ingepland vanaf 2017.

Een ander risico is de verhoging van de griffierechten. Van der Steur wil per 1 januari de eigen bijdrage van burgers en bedrijven voor het aanspannen van rechtszaken verhogen. Voor komend jaar rekent de minister zo op 24 miljoen euro extra inkomsten. Maar ook dit ligt moeilijk in de Eerste Kamer. Oppositiepartijen vinden dat de gang naar de rechter door deze maatregel, net als door het verlagen van de rechtsbijstand, moeilijker wordt.

Muurvast

En dan is er de Nationale Politie. De cao-acties van politieagenten zorgen ervoor dat de inkomsten uit boetes dit jaar fors tegenvallen. Het ministerie verwacht een tekort van 60 miljoen. Volgend jaar verwacht Van der Steur geen tegenvallende boete-inkomsten. Dat betekent dat hij ervan uitgaat dat er nog dit jaar een cao-akkoord komt en de acties zullen stoppen. Nu zitten de onderhandelingen nog muurvast.

Voor de reorganisatie van de Nationale Politie willen oppositiepartijen als D66 meer geld uittrekken. De extra kosten voor de reorganisatie van 230 miljoen euro moet de politie nu uit zijn eigen reserves halen – reserves die ook weer aangevuld moeten worden.

Over het Openbaar Ministerie lekte voor Prinsjesdag al goed nieuws uit: het krijgt 7 miljoen euro om de aanbevelingen van de commissie-Hoekstra op te volgen, die fouten bij de opsporing van de moordenaar van oud-minister Els Borst onderzocht.

Maar intussen is het OM nog bezig met het doorvoeren van meer dan 100 miljoen euro aan bezuinigingen. Gisteren stuurde minister Van der Steur een hard rapport hierover naar de Kamer – een rapport dat overigens al in juni gereed was, maar pas nu, midden in de drukte van Prinsjesdag openbaar werd gemaakt.

Volgens de Galan Groep, die het onderzoek uitvoerde in opdracht van het OM, zijn de geplande bezuinigingen niet haalbaar. Er zijn twee opties: accepteren dat het OM minder zal presteren dan gepland, of het OM meer tijd geven om de bezuinigingen door te voeren. Dat laatste zou wel leiden tot een extra tekort van 50,8 miljoen euro. Nóg een tegenvaller waar Van der Steur nu al rekening mee moet houden.