Mag Nederland ook de grenzen dichtgooien?

grenscontroles Nu de Duitse regering heeft besloten grenscontroles uit te voeren gaat ook Nederland de grenzen beter bewaken. Wat betekent dat in de praktijk?

Hongarije heeft gisteren de grens met Servië gesloten en ‘illegale’ passanten gearresteerd. Bussen met gestrande migranten reden daarom door naar Kroatië. Foto BALAZS MOHAI/EPA

In reactie op het groeiende aantal migranten en het besluit van de Duitse regering om grenscontroles uit te voeren, kondigde staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel, VVD) aan dat ook Nederland de eigen grensstreek gaat bewaken.

1 Wie voert de controles uit?

De Koninklijke Marechaussee controleert reizigers op de (snel)wegen, in treinen en op perrons. Mobiele teams controleren routes waarvan wordt vermoed dat ze worden gebruikt door vreemdelingen en mogelijk mensensmokkelaars. De capaciteit van de marechaussee wordt voor deze klus op de weg verdubbeld; ook andere delen van de krijgsmacht worden hiervoor ingezet.

2 Wat houden die controles in?

Het is niet de bedoeling om, zoals in Duitsland, langs de grens paspoortcontroles uit te voeren. De marechaussee houdt reizigers steekproefsgewijs staande, om inzicht te krijgen in de aantallen vreemdelingen. „Misschien worden er wel verstekelingen aangetroffen in vrachtwagens”, zegt een woordvoerder van Dijkhoff. Ook hoopt de marechaussee mensensmokkelaars te traceren. Hoe je ziet dat iemand geen forens is, maar asielzoeker of mensensmokkelaar, is „operationele informatie” waarover justitie en marechaussee geen mededelingen doen.

3 Wat gebeurt er met vreemdelingen of mensensmokkelaars?

Mensensmokkelaars worden overgedragen aan justitie. Als een vreemdeling een asielaanvraag indient, krijgt hij een treinkaartje naar Ter Apel, de plaats in Groningen waar alle migranten zich moeten melden in het zogenoemde aanmeldcentrum. Daar worden ze geregistreerd door de vreemdelingenpolitie en krijgen ze een gezondheidscheck. Daarna gaan ze de procedure in: ze horen of ze kans maken op een verblijfsvergunning.

4 Mag Nederland controleren? Het verdrag van Schengen regelt toch vrij verkeer van personen?

Nederland mag deze controles vier weken lang uitvoeren. Wellicht is een verlenging mogelijk. Het Verdrag van Schengen staat ruimere grenscontroles toe als er sprake is van een ernstige bedreiging van de openbare orde of van de binnenlandse veiligheid. Een echte grenscontrole kun je de Nederlandse aanpak eigenlijk ook niet noemen, zoals in Duitsland.

5 Hoeveel asielzoekers verwacht Nederland?

Nederland houdt dit jaar rekening met 35.000 asielzoekers. Of dat veel is, hangt af van waarmee je vergelijkt. De aantallen schommelen sterk. Vorig jaar telde Nederland 30.000 asielzoekers. In de jaren 2013-2014 waren er slechts 12.000. Maar in de jaren negentig waren er liefst 95.000. Wel hebben zich vorige week plotseling meer vreemdelingen gemeld, namelijk ruim 3.000.

„Heel bijzonder”, zegt een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Van die 3.000 zijn er 500 alweer vertrokken; naar het land van herkomst of naar een woning in een Nederlandse gemeente.

Ongeveer 60 procent van de bewoners van asielcentra komt uit Syrië en Eritrea. Van de veertig nationaliteiten in een gemiddeld centrum maken zij de meeste kans op een verblijf. Van de Syriërs krijgt 95 procent een verblijfsvergunning, van de Eritreeërs 80 procent.

6 Waar herbergt Nederland het gestegen aantal vluchtelingen?

Het COA zoekt naarstig tijdelijke noodopvang. Er huizen vluchtelingen in hallen in onder meer Goes, Zwolle en Assen, in het Autotron in Rosmalen en in een kazerne in Oirschot. Daarnaast worden in de koepelgevangenissen in Arnhem en Haarlem en de Jaarbeurs in Utrecht een paar honderd vluchtelingen opgevangen. Amsterdam en Weert maakten gisteravond bekend vluchtelingen op te gaan vangen.