Junta martelde zelfs eigen soldaten op de Falklands

Uit geopenbaarde dossiers van het Argentijnse leger blijkt dat ook eigen soldaten slachtoffer waren van de militaire junta.

Argentijnse militairen lunchen op een basis tijdens de Falklands-oorlog. Foto DANIEL GARCIA / AFP

Ze waren banger voor hun eigen superieuren dan voor de vijand. De Argentijnse soldaten die in 1982 de Britse Falklandeilanden bezetten, leden niet alleen kou en honger. Ze werden door hun meerderen bij de minste overtreding hard gestraft, geterroriseerd en soms gemarteld.

Dat blijkt uit een eerste set documenten die het Argentijnse leger openbaar heeft gemaakt, na een bevel van president Cristina Kirchner hiertoe in april.

De nu gepubliceerde getuigenissen zijn balsem op de ziel van Argentijnse Falkland-veteranen, die al jaren vergeefs vechten voor erkenning en compensatie van de hen aangedane mensenrechtenschendingen. Zij voelen zich de laatste slachtoffers van Argentiniës militaire dictatuur.

In 1982 liet de Argentijnse junta de Falklandeilanden in de Zuid-Atlantische Oceaan, die Argentijnen de Malvinas noemen, bezetten. Sinds 1833 zijn de eilanden in Brits bezit, maar Argentinië, op 482 kilometer afstand, maakt er aanspraak op.

Met de oorlog beoogde de junta de aandacht af te leiden van de toenemende binnenlandse chaos en de internationale kritiek op de mensenrechtenschendingen in Argentinië. Maar het leger zette op de eilanden rekruten in die nauwelijks gevechtstraining hadden gekregen, en die niet waren toegerust op het ijzige klimaat. Daarnaast waren de mannen overgeleverd aan de cultuur van wreedheid die onder de junta in het leger had postgevat, blijkt uit de getuigenissen.

De minste of geringste ongehoorzaamheid kon aanleiding zijn tot excessief geweld, vertelde de 52-jarige veteraan Silvio Katz aan BBC Mundo. „Ze duwden me met mijn hoofd in ijskoud water, ze lieten me eten tussen uitwerpselen (...) en ze deden het om zich te vermaken.” Volgens Katz was hij extra vaak het doelwit, omdat hij joods is. Ongedisciplineerd gedrag was bijna onvermijdelijk. Soldaten kregen niet genoeg te eten en verlieten hun post om voedsel te zoeken.

Een luitenant beschrijft hoe hij met handen en voeten gebonden acht uur lang op zijn buik op een ijskoud strand werd achtergelaten.

Veteraan Katz beschreef tegenover BBC Mundo hoe hij aan vier staken werd vastgebonden en halfnaakt in de ijskoude regen werd achtergelaten. Zijn medesoldaten kregen het bevel om op hem te urineren.

Organisaties van veteranen hebben in Argentinië tot nu toe nul op het rekest gekregen. Begin dit jaar bekrachtigde het Argentijnse hooggerechtshof een vonnis van een lager hof, dat hun zaak verjaard had verklaard.

De veteranen, die zelf 150 getuigenissen hebben verzameld, hebben zich vervolgens tot het Inter-Amerikaanse Hof voor de Mensenrechten gewend. Ze willen dat Argentinië hun leed erkent als mensenrechtenschending en hun kosten voor medische behandelingen vergoedt.

Bij de drie maanden durende oorlog om de Falklands sneuvelden in 1982 649 Argentijnse en 255 Britse soldaten. De nederlaag voor het oog van de wereld en het bankroet dat hun economisch beleid had veroorzaakt leidden tot de val van de junta en de overgang naar een democratie in Argentinië in 1983.

Het land claimt de eilanden nog steeds. In 2013 schreef Kirchner een brief aan David Cameron waarin zij het Verenigd Koninkrijk vroeg onderhandelingen over overdracht te openen. In maart 2013 stemden de 2.993 Falklanders vrijwel allemaal voor het voortduren van hun status als zelfstandig Brits overzees gebied.