Hoop, maar ook zorgen: dit moet je weten over Prinsjesdag 2015

Leden van het Cavalerie ere-escorte oefenen oefenden gisteren op het strand voor Prinsjesdag. Foto ANP / Martijn Beekman

Prinsjesdag beheerst al weken het nieuws vanwege het uitlekken van de kabinetsplannen. Maar ook vandaag, op de dag zelf, staat er nog het nodige te gebeuren. Dit is wat je moet weten over de Miljoenennota en Prinsjesdag 2015.

Waarom kennen we alle plannen al?

Prinsjesdag zelf is natuurlijk een langlopende traditie (de eerste Prinsjesdag die lijkt op de huidige dag vond plaats in 1814), maar het voortijdig naar de pers lekken van de Prinsjesdagstukken begint er ook eentje te worden. Hoewel de afgelopen jaren ieder jaar al wel een deel van de plannen uitlekte naar de pers, brak RTL Nieuws dit jaar een record: al op 28 augustus, achttien dagen voor Prinsjesdag, kwam de tv-rubriek met details uit de Miljoenennota. Afgelopen vrijdag, nadat de Miljoenennota ‘s middags onder embargo aan de fractievoorzitters was verstrekt, lag het hele document al snel op straat. NRC kreeg naast de Miljoenennota ook de MEV, de doorrekening die het CPB jaarlijks maakt van de Prinsjesdagplannen, al in bezit.

Alsof het allemaal nog niet genoeg was, legde RTL-journalist Frits Wester vrijdagmiddag ook de hand op de communicatiestrategie die het kabinet voor Prinsjesdag had opgesteld. “Ik wil best even vertellen wat u volgende week gaat zeggen”, zei Wester op de wekelijkse persconferentie van Rutte, waarna hij door de premier achter het katheder werd uitgenodigd. Rutte gaf overigens aan bepaald niet blij te zijn met het jaarlijkse lekken:

“Ik doe dit nu vijf jaar en het hoort er blijkbaar bij. Het gebeurt helaas ieder jaar. Het is een onderdeel van de traditie van Prinsjesdag waar ik me ongelooflijk aan erger.”

Wat is de boodschap van het kabinet vandaag?

Na jaren van bezuinigingen en hervormingen, die soms pijn deden, kan het kabinet op deze Prinsjesdag eindelijk vooral met goed nieuws komen. Hoewel voorzichtigheid volgens minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem geboden blijft. “Het gaat met de Nederlandse economie beter dan verwacht, maar niet goed genoeg”, schrijft hij in het voorwoord van de Miljoenennota. Maar mooie cijfers presenteren kan hij vandaag sowieso: met de voorziene groei van 2,4 procent zal de economie volgend jaar weer op het niveau van vóór de crisis zitten. “Nederlanders hebben er vertrouwen in en geven weer geld uit.” Dat geeft volgens het kabinet “reden tot optimisme”.

Wel heeft het kabinet nog altijd zorgen. “De economische groei is kwetsbaar vanwege de onzekere internationale ontwikkelingen, waar Nederland in sterke mate van afhankelijk is”, staat in de Miljoenennota. En Dijsselbloem waarschuwt er eveneens voor dat de economische groei voor een belangrijk deel te danken is aan “factoren die mogelijk tijdelijk van aard zijn”. Hij somt dezelfde factoren als ECB-president Mario Draghi dat twee weken geleden deed: de lage rente, de lage euro en de lage olieprijs.

Foto ANP / Martijn Beekman

Net als voorgaande jaren lag de inhoud van de Miljoenennota dit jaar ruim voor Prinsjesdag op straat. Foto ANP / Martijn Beekman

Met welke concrete maatregelen komt het kabinet?

De aantrekkende economie zorgt vanzelfsprekend voor gezondere overheidsfinanciën: de belastinginkomsten nemen toe, de werkloosheiduitkeringen nemen af. Het overheidstekort – het saldo tussen uitgaven en inkomsten – neemt af. Van 12,9 miljard euro, zoals voor dit jaar was begroot, tot 8,7 miljard volgend jaar. Relatief daalt het begrotingstekort van 2,2 procent dit jaar tot 1,5 procent in 2016, ver onder de kritische ‘Brusselse’ norm 3 procent.

De coalitie kiest ervoor om een deel van de ontstane begrotingsruimte in te zetten voor een flinke lastenverlaging. Zoals al voor de zomer triomfantelijk aangekondigd, wordt vanaf komend jaar 5 miljard ingezet voor het verlagen van de lasten op arbeid. Werknemers, althans die met midden- en hogere salarissen, gaan minder inkomstenbelasting betalen. Werkgevers krijgen extra loonkostenvoordelen om laagbetaalde mensen gemakkelijker in dienst te kunnen nemen.

Een overzichtje van andere belangrijke zaken uit de Miljoenennota:

  • Het kabinet repareert “de koopkracht met specifieke maatregelen, zodat alle groepen kunnen profiteren van de verbeterende economie”, schrijft Dijsselbloem in de Miljoenennota. Maar dat wil niet zeggen dat iedereen zijn koopkracht ziet stijgen. Wie tot de gepensioneerde tweeverdieners behoort, kan er wel tot 10 procent op achteruit gaan.
  • Het kabinet trekt dit jaar bijna 83 miljoen euro extra uit voor de opvang van asielzoekers. Ook de komende jaren worden hogere kosten voorzien. Volgend jaar gaat het om 42 miljoen extra, in de jaren daarna komt er structureel 31 miljoen bij.
  • De inkomsten uit de gaswinning in Groningen lopen volgend jaar terug. Zoals bekend moet die matiging leiden tot minder aardbevingen. Maar minder boren doet financieel wel pijn. De opbrengst loopt dit jaar al met 6 miljard kubieke meter terug, wat op dit moment 1,1 miljard euro scheelt. Die terugval wordt volgend jaar nog groter. Voor 2015 werden de gasbaten nog geraamd op 9,1 miljard euro: komend jaar wordt dat slechts 5,7 miljard.

Waar moeten we vandaag nog op letten?

We weten dus al heel veel, maar er blijven voor vandaag gelukkig nog genoeg interessante kwesties over. Zo kennen we inhoud van de Troonrede van koning Willem-Alexander natuurlijk nog niet. Die spreekt hij vanmiddag rond 13.15 uur uit. In de Troonrede zal de koning natuurlijk ook de nadruk leggen op de aantrekkende economie, maar in de tekst zitten altijd ook eigen accenten. Zo prees Willem-Alexander vorig jaar de “veerkracht” die Nederland na de MH17-ramp toonde en waarschuwde hij, verwijzend naar de oorlogen in het Midden-Oosten, dat “de haat die elders in de wereld mensen in het verderf stort, niet mag overslaan naar onze straten”.

Later op de middag, om 15.00 uur, biedt Dijsselbloem ‘het koffertje’ met de Miljoenennota officieel aan in de Tweede Kamer. Het stuk zelf bevat geen nieuws meer, maar een belangrijke vraag is of de boodschap ervan morgen nog goed blijft hangen nu de media al zoveel over de Miljoenennota hebben gepubliceerd. Rutte zei vrijdag daar een beetje voor te vrezen. Aan hem de taak het kabinetsbeleid morgen en donderdag nogmaals krachtig over te brengen, tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.

Volg vanaf 10.00 uur al het laatste nieuws over Prinsjesdag in ons liveblog.