Miljoenennota 2016: de belangrijkste maatregelen op een rij

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën voorafgaand aan de presentatie van de miljoenennota met het originele koffertje dat zijn voorganger Pieter Lieftinck voor het eerst gebruikte op Prinsjesdag van 1946. Foto ANP / Martijn Beekman

De afgelopen weken lekte bijna de gehele inhoud van de Miljoenennota uit, met daarin de plannen van het kabinet voor komend jaar. Zojuist bood minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) ‘het koffertje’ officieel aan. Voor wie het overzicht kwijt is hier nogmaals de belangrijkste kabinetsmaatregelen op een rij.

Belastingen

Het kabinet verlaagt de lasten op arbeid met 5 miljard euro structureel. Deze lastenverlichting bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Een forse intensivering van de arbeidskorting voor inkomens tot ongeveer 50.000 euro met maximaal 700 euro (gaat in totaal met 2,5 miljard euro omhoog).
  • Een verlaging van de tarieven in de tweede en derde belastingschijf met circa 2 procentpunt (2,6 miljard euro).
  • De inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK) wordt verhoogd met 250 miljoen.
  • De algemene heffingskorting wordt afgebouwd (opbrengst 2,1 miljard euro).
  • De belastingvrije voet op spaargeld wordt verhoogd.
  • De belasting op vermogens boven een ton gaat omhoog.
  • Hogere belasting op mineraalwater en vruchtensappen. Dat moet 30 miljoen euro opleveren.

Veiligheid en Justitie

  • Het kabinet trekt dit jaar bijna 83 miljoen euro extra uit voor de opvang van asielzoekers. Ook de komende jaren worden hogere kosten voorzien. Volgend jaar gaat het om 42 miljoen extra, in de jaren daarna komt er structureel 31 miljoen bij.
  • Er is 7 miljoen euro uitgetrokken om de aanbevelingen uit te voeren van de commissie-Hoekstra, die onderzocht wat er allemaal misging rondom de moord op oud-minister Els Borst.
  • De informatie aan slachtoffers over de zaak tegen hun belager(s) moet beter. Volgend jaar krijgen slachtoffers van ernstige misdrijven in de rechtszaal een onbeperkt spreekrecht.
  • Voor de aanpak van de zogenoemde ondermijnende criminaliteit in Zuid-Nederland, waarbij onder- en bovenwereld verweven (dreigen te) raken, is 3 miljoen euro extra beschikbaar.

Gezondheidszorg

  • 210 miljoen structureel extra voor mensen in de verpleeghuizen.
  • De zorgpremie stijgt met circa 7 euro per maand; de zorgtoeslag met circa 67 euro per jaar. Het eigen risico wordt door automatische indexering 385 euro.
  • 20 tot 30 miljoen voor pgb-gedupeerden.

Sociale Zaken & Werkgelegenheid

  • 290 miljoen euro voor een hogere kinderopvangtoeslag. Gezinnen die ongeveer 50.000 euro per jaar verdienen krijgen maandelijks 108 euro meer als zij twee kinderen hebben die drie dagen per week naar de dagopvang gaan.
  • Gemeenten krijgen 100 miljoen extra om ‘beschutte werkplekken’ te creëren voor gehandicapten die niet om gewone bedrijven aan de slag kunnen. Rutte II wil dat de sociale werkplaatsen uiteindelijk helemaal verdwijnen.
  • Werkgevers krijgen een loonkostenvoordeel voor laagbetaald personeel.
  • De ouderenkorting wordt eenmalig verhoogd.
  • 60 miljoen voor gemeenten om ervoor te zorgen dat peuters twee ochtenden in de week naar de kinderopvang kunnen.
  • 75 miljoen om het vaderschapsverlof te verlengen van twee naar vijf dagen.

Defensie

  • Bijna de helft van de meevallers van 2016 gaan naar Defensie, kondigt het ministerie trots aan in haar eigen Defensiekrant. Al gaat er volgend jaar ‘maar’ 220 miljoen euro extra naar de krijgsmacht. Wel loopt dat tegen 2020 op tot 345 miljoen én komt er structureel 60 miljoen bij voor internationale missies. Defensie loopt tegen de grens van haar kunnen, door eerdere bezuinigingen en missies in onder meer door missies in Irak en Mali. Die brengen extra slijtage van materieel en personeel met zich mee. Defensie doet geen spannende aankopen van het extra geld. “Wat we in ieder geval niet gaan doen, is nieuw materieel kopen en ambities verhogen. We gaan allereerst het fundament versterken”, zegt commandant der strijdkrachten Tom Middeldorp in het personeelsblad. Het geld moet besteed worden om bestaande munitietekorten op te lossen en opleidingen en oefeningen te verbeteren. Daarop is flink gekort sinds een bezuiniging van 1 miljard door het kabinet-Rutte I.

Wonen & Rijksdienst

  • De kostengrens van de Nationale Hypotheek Garantie, waarbij de staat garant staat voor een eventuele hypotheekschuld, gaat verder naar beneden. Die grens gaat per 1 juli 2016 omlaag van 245.000 euro naar 225.000 euro. Dit is de laatste stap van de stapsgewijze afbouw van de tijdelijk verhoogde kostengrens. Vanaf 2017 wordt de kostengrens gekoppeld aan de gemiddelde woningwaarde.
  • De vrijstelling in de schenkbelasting voor kinderen van 18 tot 40 jaar voor de eigen woning wordt vanaf 2017 uitgebreid. Iedereen mag schenken en het kabinet verruimt de vrijstelling naar 100.000 euro.
  • Om voor uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden de koopkrachtniet niet te veel te laten teruglopen, stelt het kabinet de bezuiniging op de huurtoeslag uit tot 2017. Kosten: eenmalig 214 miljoen euro.
  • Het kabinet legt het Rijk een vrouwenquotum op: in 2017 moeten vrouwen voor ten minste 30 procent vertegenwoordigd zijn in (top)functies bij de rijksoverheid. Dat aantal schommelt nu rond de 25 procent.

Onderwijs & Wetenschap

  • Door de krimp stromen er minder leerlingen het onderwijs in. En daarom gaat er straks minder geld naar het basis- , voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Zo krijgen basisscholen 9 miljoen minder, middelbare scholen 4 miljoen en het mbo en onderwijs voor volwassenen krijgen samen 22 miljoen minder. Een jaar later, in 2017, gaat er nog eens 40 miljoen van het budget af.
  • Het vmbo krijgt in het volgende schooljaar nieuwe profielen. Bovendien moeten de scholen beter samenwerken met mbo-instellingen en het bedrijfsleven. Zodat het makkelijker wordt voor jongeren om een baan te vinden. Mbo-instellingen, bedrijven en regionale overheden kunnen samen aanspraak maken op extra geld uit een speciaal fonds.
  • Het budget voor wetenschappelijk onderwijs daalt volgend jaar met 27 miljoen omdat er volgend jaar minder studenten worden verwacht. Het aantal inschrijvingen is wel gelijk gebleven. Pas in 2019 stijgen de uitgaven weer.
  • De beloofde 1 miljard voor 4000 extra docenten, die zouden worden betaald uit de afschaffing van de studiefinanciering komen pas over tien jaar. In 2017 zou het eerste extra bedrag vrij komen. De universiteiten beloofden om volgend jaar 200 miljoen extra uit te geven aan docenten.
  • Het budget voor hoger beroepsonderwijs stijgt volgend jaar met 27 miljoen omdat er meer studenten worden verwacht.
  • De uitgaven voor wetenschap en onderzoek dalen komende jaren gestaag van 1025 miljoen dit jaar naar 928 miljoen in 2020. Daar moet ook de nationale wetenschapsagenda uit worden gefinancierd die burgers en organisaties suggesties laat doen voor onderzoek.

Overige maatregelen

  • 150 miljoen extra voor research en onderzoek en voor startups.
  • De inkomsten uit de gaswinning in Groningen lopen volgend jaar terug. Zoals bekend moet die matiging leiden tot minder aardbevingen. Maar minder boren doet financieel wel pijn. De opbrengst loopt dit jaar al met 6 miljard kubieke meter terug, wat op dit moment 1,1 miljard euro scheelt. Die terugval wordt volgend jaar nog groter. Voor 2015 werden de gasbaten nog geraamd op 9,1 miljard euro: komend jaar wordt dat slechts 5,7 miljard.
  • Koning Willem-Alexander gaat er volgend jaar in inkomen op vooruit, net als zijn moeder en zijn vrouw. De “grondwettelijke uitkering” aan de koning wordt 43.000 euro hoger, prinses Beatrix krijgt 24.000 meer en koningin Máxima 17.000. Ze krijgen meer omdat hun inkomen de ambtenarensalarissen volgt.

Lees hieronder de volledige Miljoenennota:

Miljoenennota 2016