Mediterraan dieet zorgt voor lagere kans op borstkanker

Wetenschappers hadden het al eerder gemeld: het mediterrane dieet is gezond. Maar er bleef twijfel. Nu is het bewijs wel heel sterk, dankzij grootschalig Spaans onderzoek.

Vrouwen die ‘mediterraan’ eten, halveren daarmee ongeveer hun kans op borstkanker. Dat komt uit het eerste onderzoek waarin een groep 60- tot 80-jarige vrouwen door loting werd aangewezen om ‘mediterraan’ te eten, of een normaal dieet te volgen met een wat lager vetgehalte.

Zo’n gerandomiseerde studie (met willekeurig samengestelde groepen) is wetenschappelijk gezien de beste manier om de werking van een therapie of dieet te toetsen. Maar bij voeding is dat moeilijk. Of voeding gezond of ongezond is, blijkt pas na jaren. En mensen eten niet makkelijk jarenlang anders dan ze gewend zijn.

Een stapje lager in wetenschappelijke hiërarchie staan de observationele studies. Daarin worden mensen die zelf kiezen wat ze eten jarenlang gevolgd, om te zien welke ziekten ze krijgen. Onderzoekers leggen dan het verband tussen ziekte en dieet. Daaruit kwam al naar voren dat een mediterraan dieet, met veel groente, plantaardige olie en vis (en weinig vlees en melk) de kans op borstkanker verkleint. Twee jaar geleden liet bijvoorbeeld groot onderzoek onder 335.000 Europese vrouwen een 10 tot 20 procent lagere borstkankerkans zien. Alleen bij vrouwen na de menopauze, maar dat is wel de groep waarin borstkanker het meest voorkomt. De twijfel bleef knagen, omdat er ook studies zijn die geen effect lieten zien.

Spaanse onderzoekers publiceren de resultaten van het eerste gerandomiseerde onderzoek maandag in het medische tijdschrift JAMA Internal Medicine. Ze gebruikten de gegevens van het Predimed-onderzoek, onder ruim 8.300 oudere Spanjaarden die zich van 2003 tot 2009 aan een door loting opgelegd dieet hielden. Dat is primair opgezet om te onderzoeken of een mediterraan dieet tegen hartziekten beschermt. Dat doet het.

Eén groep at mediterraan en kreeg extra olijfolie. Een tweede groep at ook mediterraan en kreeg extra noten. En de derde groep (de controlegroep) behield het gewone dieet, met het advies wat minder vet te eten. Dat Spaanse onderzoek is bekritiseerd omdat de consumptieverschillen tussen de drie groepen in het echt niet zo groot waren als de onderzoekers hadden bedoeld. Het is nu eenmaal moeilijk om mensen een menuverandering op te leggen. De ‘mediterranen’ aten wel meer groente en vis. Maar het grote verschil zat in de verstrekte extra olijfolie of noten.

Van bijna 4.300 deelneemsters kregen er in die 6 jaar 35 borstkanker. Dat is niet veel. De conclusie dat de borstkankerkans ongeveer halveert heeft daardoor flinke onzekerheidsgrenzen: bij het mediterrane dieet met extra olijfolie daalde de kans op borstkanker 20 tot 90 procent. In de extra-noten-groep varieerde de uitkomst zelfs van 74 procent minder tot 35 procent méér kans op borstkanker.

„Natuurlijk, geen studie is perfect”, begint de laatste alinea van een begeleidend commentaar in JAMA Internal Medicine. Maar een mediterraan dieet beschermt tegen hartziekten, is veilig en „het kan ook heel goed dat het borstkanker voorkomt.”