Koning in Troonrede: economie gaat vooruit, maar niet achterover leunen

Koning Willem-Alexander leest, met aan zijn zijde koningin Maxima, de troonrede voor op Prinsjesdag aan leden van de Eerste en Tweede Kamer in de Ridderzaal. Foto ANP / Lex van Lieshout

Het gaat in Nederland economisch gezien weer beter, maar er is geen reden om achterover te leunen. Dat zei koning Willem-Alexander vanmiddag in de Troonrede. “Het is belangrijk dat iedereen het herstel gaat voelen”, aldus de koning. “Het aantal banen neemt weliswaar toe, maar te veel mensen kunnen nog geen werk vinden.”

Willem-Alexander zei ook dat de “noodzakelijke hervormingen” die het kabinet de laatste jaren met breed draagvlak doorvoerde ervoor gezorgd hebben dat de samenleving er weer op kan vertrouwen “dat ook toekomstige generaties het weer beter gaan krijgen”. Hij wees erop dat de groeiprognoses voor het eerst in tijden weer boven de 2 procent komen en de overheidsfinanciën zich in de goede richting bewegen.

De koning begon zijn troonrede met de constatering dat Nederlanders steeds in staat zijn om de bakens te verzetten als de omstandigheden daar om vragen. Tijdens de crisis van de afgelopen jaren hebben we die kracht opnieuw gezien, en met resultaat, aldus de koning. De economische groei is er weer dankzij “de inzet en het doorzettingsvermogen” van werknemers en werkgevers. Het herstel wordt niet alleen gedragen door de export, maar ook door een groei van de consumptie en aantrekkende bedrijfsinvesteringen. Ook is er “een krachtig herstel” van de bouw en de woningmarkt.

‘Geen gemakkelijke oplossing vluchtelingencrisis’

Een groot deel van de Troonrede ging over het buitenland. De koning zei dat terrorisme de sociale cohesie bedreigt en onderling wantrouwen voedt. “We moeten voorkomen dat conflicten in het buitenland een polariserend effect hebben in onze samenleving.”

Over de vluchtelingencrisis zei de koning dat er “geen gemakkelijke, snelle oplossing” bestaat, maar dat een afwachtende houding voor Nederland en Europa geen optie is. De situatie rond de vluchtelingen “vraagt om scherpe keuzes voor beperking van de instroom en verdeling over de lidstaten”, aldus Willem-Alexander. “Er is een integrale aanpak nodig die rekening houdt met alle relevante factoren”:

“Het gaat dan onder meer om internationale conflictbeheersing, opvang in de regio, het tegengaan van mensensmokkel, een strenge maar rechtvaardige asielprocedure in elk land, een effectief terugkeerbeleid en perspectief op integratie voor mensen die niet kunnen terugkeren naar het land van herkomst.”

De koning ging ook nog in op het voorzitterschap van de EU dat Nederland in de eerste helft van volgend jaar bekleedt. Nederland blijft streven naar een Europese Unie die beter functioneert en zich richt op de hoofdzaken, aldus de koning:

“Alleen samen zijn we in staat onze collectieve veiligheid te garanderen, onze gedeelde waarden te beschermen en het welzijn en de welvaart van de inwoners van Europa het best te dienen.”

De koning zei verder in de Troonrede dat veel Nederlanders zich zorgen maken over de “verruwing” van de samenleving en onderlinge omgangsvormen. Hij noemde specifiek geweld tegen agenten en ambulancepersoneel. Willem-Alexander stelde dat het een gezamenlijke opdracht van overheid en burgers is om deze vorm van verruwing tegen te gaan. “De overheid heeft een voorbeeldfunctie bij het uitdragen van gedeelde waarden.”

‘Zeer zakelijke Troonrede’

Wat opviel aan deze Troonrede was het zeer zakelijke karakter ervan, zegt onze politiek redacteur Mark Kranenburg in een reactie:

“Een zeer zakelijke Troonrede waarbij de Koning direct tot de kern doordrong: de economie. Het onderwerp waar heel Europa het momenteel heeft, de vluchtelingenstroom, kwam halverwege ter sprake met een stevig statement dat deze geen afwachtende houding duldt. Het gaat economisch goed, dankzij de inspanningen van iedereen, maar tegelijk werd een euforische toon vermeden. Heel Nederlands werd geconstateerd dat er nog veel moet gebeuren. Opmerkelijk was dat in de Troonrede erkend werd dat het een grote opgave is om de maatregelen goed uit te voeren. Daarover is het kabinet het aflopen jaar vaak op aangevallen. Ander opvallend punt was dat de koning zei dat de integriteit van de overheid niet ter discussie mag staan”

Lees ook: ons liveblog over Prinsjesdag voor al het laatste nieuws
    • Pim van den Dool