Kabinet in Troonrede te positief over koopkracht

Koning Willem-Alexander leest, met aan zijn zijde koningin Maxima, de troonrede voor op Prinsjesdag aan leden van de Eerste en Tweede Kamer in de Ridderzaal. Foto ANP / Lex van Lieshout

Premier Rutte heeft koning Willem-Alexander een feitelijke onjuistheid laten uitspreken in de Troonrede. Na een positief getoonzette inleiding – “redenen om de toekomst positief en met vertrouwen tegemoet te zien” – sloot hij de derde alinea af met de belofte:

“Voor gepensioneerden en mensen met een uitkering blijft de koopkracht op peil.”

Dat lijkt het kabinet niet hard te kunnen maken. Uit de koopkrachtplaatjes van het ministerie van Sociale Zaken blijkt van de 7,1 miljoen Nederlandse huishoudens er 16 procent niet op vooruit gaat. Dat zijn ruim 1,1 miljoen huishoudens. Zij leveren in of blijven op de nul staan. Onder hen bijna 700.000 gepensioneerden en 130.000 uitkeringsontvangers. Sommige mensen gaan er zelfs 10 procent op achteruit.

‘Mediane koopkracht’

De algemene vaststelling uit de Troonrede kan dus niet kloppen. Een woordvoerder van de Rijksvoorlichtingsdienst zegt dat de koning hier de “mediane koopkracht” heeft bedoeld. Voor uitschieters in alle koopkrachtplaatjes is de jaarlijkse toespraak van de koning voor het verenigde parlement geen plaats:

“De Troonrede is geen puntenwolk.”

Bekijk hier de hele Troonrede van vandaag terug:

Eerder incident flinke consequenties

Een vergelijkbare uitspraak in een eerdere Troonrede had grote gevolgen. In 1984 deed toenmalig koningin Beatrix een soortgelijke belofte in haar Troonrede. De koopkracht van de sociale minima, sprak zij over begrotingsjaar 1985, “kan gelukkig gehandhaafd blijven”. Dat kon premier Lubbers (CDA) bij de Algemene Politieke Beschouwingen die erna volgden niet volhouden. Sociale minima zouden er dat jaar op achteruit gaan.

Na felle kritiek van CPN-leider Ina Brouwer moest Lubbers erkennen dat het “een abuis van het kabinet” was geweest. Onder druk van de Tweede Kamer volgde een koopkrachtreparatie voor deze groep. Dat kostte een half miljard gulden (227 miljoen euro).