Het Westen denkt weer olympisch

Vandaag is de deadline, vijf steden hebben zich gekandideerd: Los Angeles en Parijs de favorieten.

De Olympische Spelen van 1924 in Parijs. Hier springt de Amerikaanse vijfkamperRobert LeGendre, hij verbrak destijds het wereldrecord verspringen (7,76 m). Parijs wil in 2024 de Spelen weer organiseren. Foto Bob Thomas/Popperfoto/Getty Images

Is de olympische spirit teruggekeerd in westerse hoofden? Het lijkt erop, want na terugtrekking van alle westerse kandidaten voor de Winterspelen van 2022, hebben zich voor de Zomerspelen van 2024 – vandaag is de deadline – één Amerikaanse en vier Europese steden aangemeld. En niet de minste: Los Angeles, Parijs, Rome, Hamburg en Boedapest.

Het laatste decennium kreeg de toewijzing van Olympische Spelen in toenemende mate vuige, geopolitieke trekjes, met een verschuiving in oostelijke richting, naar landen waar het geld goed en de bevolking doorgaans stil is. Pregnante voorbeelden zijn de Zomerspelen van 2008 in Beijing, de Winterspelen van 2014 in Sotsji, waar de Russische president Vladimir Poetin zijn volle gewicht achter had gezet, en de keus voor het sneeuwloze Beijing voor de Winterspelen van 2022.

De strijd om die laatste Spelen voltrok zich voor het IOC volgens een rampscenario. Achtereenvolgens trokken zich München, Davos, Stockholm, Krakau, Lviv en Oslo terug, waarna het schamele aantal van twee kandidaten overbleef: Beijing en Almaty. De oorzaak was een combinatie van onwillige regeringen, maar vooral van een protesterende bevolking. In München, Davos en Krakau bleek uit referenda een schromelijk gebrek aan draagvlak. In een eerder stadium waren Rome (Zomerspelen 2020), Wenen en Amsterdam (Zomerspelen 2028) op financiële gronden gedwongen hun kandidatuur in te trekken.

Het vooruitzicht van een krimpende belangstelling voor Olympische Spelen in het Westen alarmeerde het IOC, dat zijn raison d’être mondiaal wil blijven waarmaken. Thomas Bach, de nieuwe Duitse voorzitter, zag de dreiging en maakte versneld werk van veranderingen. Met zijn ‘Hervormingsagenda 2020’ is de nieuwe soberheid ingetreden. Olympische Spelen mogen niet langer kostbaar en megalomaan zijn. De nieuwe richtlijnen dwingen steden tot gebruik van bestaande accommodaties, duurzaamheid en eventueel spreiding over het land. De Spelen dienen van hun blingbling te worden ontdaan.

Screening

Voorafgaande aan de formele kandidaatstelling werden de vijf steden gescreend door het IOC. De toetsing vooraf is een nieuwe voorwaarde, die de oude schifting voor een longlist overbodig maakt. Het staat vast dat alle vijf kandidaten voor de Zomerspelen van 2024 de strijd met elkaar aangaan tot en met de 130ste IOC Sessie in september 2017 in de Peruaanse hoofdstad Lima, waar de keus wordt gemaakt.

Die zal zich vrijwel zeker toespitsen op een tweestrijd tussen Parijs en Los Angeles. De Franse hoofdstad heeft de sympathie, Los Angeles de macht van de lobby. Parijs heeft zowel naast de Spelen van 2008 (Beijing) als die van 2012 (Londen) gegrepen, wat de stad een sentimenteel voordeel geeft. Bij een derde poging speelt de gunfactor een sterke rol, zie Pyeongchang, dat na twee mislukkingen de Winterspelen van 2018 kreeg toegewezen.

Parijs wordt ook geroemd vanwege het concept, door gebruik te maken van bestaande accommodaties – met Stade de France als olympisch stadion – en de Parijse verlokkingen te benadrukken. Zo is beachvolleybal gepland onder de Eiffeltoren, tennis op Roland Garros, boogschieten aan Rue des Invalides en wielrennen in Versailles. Er moet alleen nog een zwembad en een atletendorp gebouwd worden. Financieel hebben de Fransen hun zaakjes op orde. De overheid zet zijn volle gewicht achter de kandidatuur, evenals het stadsbestuur en de regio Île de France. Van de vijf steden komt Parijs met 6,2 miljard euro wel met de hoogste begroting.

Wellicht de grootste troef van Parijs is Londenaar Mike Lee, die als spindoctor is ingehuurd. Lee weet als geen ander hoe je een verkiezing moet winnen. Zijn track record is indrukwekkend. De lobbyist was voor 2012 het brein achter de onverwachte overwinning van Londen op Parijs. Lee leidde Rio de Janeiro naar de Zomerspelen van 2016 en Pyeongchang naar de Winterspelen van 2018. Hij was ingehuurd om, met succes, rugby sevens het olympische programma binnen te loodsen en Qatar aan het WK voetbal in 2022 te helpen. Zijn laatste scalp is de verkiezing van Sebastian Coe tot voorzitter van de internationale atletiekfederatie IAAF.

Los Angeles zet daar een sexy plan tegenover. Ook aan de Amerikaanse westkust wordt amper nieuw gebouwd en de nadruk gelegd op de schoonheden van de stad. Burgemeester Eric Garcetti hamert op de facelift die Los Angeles heeft ondergaan en vindt dat het een aanlokkelijke, swingende stad is geworden. De begroting van 4,1 miljard zien de Amerikanen als een nietig bedrag. Overheidssteun gegarandeerd en zakelijke interesse in overvloed, no worries. Ze verwijzen graag naar de Spelen van 1984 in Los Angeles, die als eerste, met een winst van 250 miljoen dollar, een zakelijk succes werden.

Signatuur belangrijke factor

De Amerikaanse signatuur van Los Angeles is een belangrijke factor. Het IOC haalt zijn inkomsten grotendeels uit de Amerikaanse markt. De helft van de hoofdsponsors zijn Amerikaanse bedrijven en televisiezender NBC betaalt met 4,3 miljard dollar over vier jaar veruit de meeste tv-rechten. Ter compensatie ontvangt het Amerikaanse olympisch comité USOC 12,75 procent van de tv-rechten en 20 procent van de sponsorinkomsten. Een oude afspraak uit de jaren tachtig van de vorige eeuw waar het IOC vanaf wilde. Pas na intensieve onderhandelingen en het opzichtig passeren van Amerikaanse kandidaten (New York en Chicago) voor de Spelen was USOC bereid in te schikken. Vanaf 2020 tot 2040 krijgt het comité zeven procent van de tv-deals en 10 procent van de sponsorgelden, daarna niets meer. Daar moet wel wat tegenover staan. Bijvoorbeeld het gunnen van de Spelen aan een Amerikaanse stad.

    • Henk Stouwdam