Opinie

    • Maxim Februari

Geef de minima een iPhone als er vluchtelingen komen

De hoge hoed is de grote aanjager van de geschiedenis. Dat daagde me toen ik naar een televisieprogramma keek over pelsjagers, mountain men, die in Noord-Amerika op bevers jaagden. Het beverbont was nodig voor het maken van vilt en de vraag naar vilt steeg door de roep om hoge hoeden. Als slaven van de mode legden de pelsjagers, in het spoor van de bevers, wegen aan en zo ontgonnen ze het Amerikaanse continent. In Europa waren het geloofsvluchtelingen die de mode van de hoge hoed vanuit Frankrijk naar Engeland brachten. Ook hier roep om vilt. Ook hier beverbont nodig. En om bont te kunnen veranderen in vilt werd zoveel kwik gebruikt dat de hoedenmakers bij gebrek aan ventilatie in de ateliers ernstig vergiftigd raakten. Ze kregen last van ‘Hatter’s shakes’. Trillingen, spasmen, geheugenverlies, pathologische verlegenheid, opvliegendheid.

In de negentiende eeuw stonden de hoedenmakers daarom als gek bekend. Mad Hatters. Eén van die Mad Hatters belandde op de Mad Tea Party in Alice in Wonderland. Die verwees weer naar de Boston Tea Party, waar Amerikanen uit pure rebellie scheepsladingen thee in het water smeten, wat resulteerde in de Amerikaanse onafhankelijkheid. Al met al kun je wel zeggen dat de trans-Atlantische geschiedenis samenvalt met de ontwikkeling van de hoge hoed. Of met krankzinnigheid. Ik ben de draad van mijn eigen betoog hier even kwijt.

De iPhone 6 speelt een vergelijkbare rol in de geschiedenis. We kunnen in abstracties blijven denken, maar soms kun je het beter simpel houden. De iPhone waarmee vluchtelingen aanspoelen op de kusten van Europa helpt ze bij hun navigatie: ze leggen er routes mee aan en vergroten hun wereld. Tegelijk is de telefoon een modieus accessoire waarmee de gebruikers hun sociale klasse aangeven. De iPhoneloze klasse in Europa steigert. ‘Waarom lopen ze allemaal met zo’n mooie smartphone?’ kopte het Algemeen Dagblad dit weekend, alvorens de boel weer te sussen.

Wie denken de vluchtelingen wel dat ze zijn, roepen de iPhonelozen op het internet. Met hun dure schoenen en hun telefoons? Denk eens aan de Hongaarse vluchtelingen van 1956, die ‘schaars gekleed’ waren en ‘dankbaar’. Nee, dan de Syriërs van 2015. Die zeuren onophoudelijk over hun leefomstandigheden. Ze eisen beter eten. Volgens Italiaanse krantenberichten slaan vluchtelingen zelfs het aanbod van kleren en knuffels af. Een hulpverleenster licht toe: ‘Die kleding wordt niet door de migranten op prijs gesteld.’

De iPhonelozen briesen van verontwaardiging. En daarmee is de houding tegenover de vluchtelingen eerder een kwestie van klasse en sociale mobiliteit dan van nationaliteit. Met de ruimtelijke mobiliteit en het ontginnen van continenten zit het wel goed: er zijn toeristen op de Noordpool en Syriërs op Lesbos. Maar met de sociale mobiliteit gaat het slechter. De armen worden armen, en op deze heugelijke Prinsjesdag blijkt dat overal alles opwaarts gaat, alleen voor de minima niet. En de werkloosheid blijft maar hoog.

Aan de ene kant dus de mensen met de hoge hoeden, aan de andere kant de arbeid, die symptomen vertoont van de Mad Hatter Disease. ‘Snel verontwaardigd en vernederd, verliest alle vreugde in het leven, leeft in constante angst de baan te verliezen. Soms ruziezoekend en onachtzaam tegenover werk en familie. Heeft een gevoel van onzekerheid en kan de zelfbeheersing verliezen tegenover vreemdelingen’, schrijft een arts in 1958 over de geplaagde hoedenmakers.

Op internet zegt ene Doortje: ‘Ik heb gezegd, wij zijn straks de vluchteling er komen hier zoveel naar toe, en straks worden wij neer geknald door die opvreet gasten, ik moet me redden van 491,00 euro in de maand, mijn huis moeten verkopen om zo mij te redden, dat komt neer dat ik nu mijn huis waar wij hardt voor hebben gewerkt moeten op vreten, kut zooi. Die gasten krijgen wat ze willen hebben, ze willen ‘s middags ook een gekookt ei en ‘s avonds ook nog eens een lunch pakket.’

Doortje heeft gelijk. Dan kan de NS wel jubelen dat er IT’ers komen, maar daar schiet Doortje niets mee op. Je kun haar beschaafd herinneren aan haar ‘welbegrepen eigenbelang’, maar welk eigenbelang is dat in haar geval ook alweer? Je kunt wijzen op demografische ontwikkelingen, op de economische voordelen van hoogopgeleide immigranten. U en ik willen die aardige wetenschappers en ingenieurs best in huis. Maar Doortje heeft andere argumenten nodig.

Het zou mooi zijn als zoveel mobiliteit ook sociaal wat in beweging zette. Geef alle minima een iPhone 6 zodra de eerste honderd vluchtelingen in een gemeente worden opgenomen. En beltegoed bij iedere volgende honderd. Je kunt in abstracties blijven denken, maar soms kun je het beter simpel houden.

    • Maxim Februari