‘Gedroomde moeder’ zet baas van dochter Vivat abrupt opzij

Per direct en zonder enige opgaaf van redenen is de topman van het net door het Chinese Anbang ingelijfde Vivat vertrokken.

Cultuurverschillen? Ruzie over de koers? Het plotselinge vertrek van topman Gerard van Olphen van verzekeraar Vivat, onlangs overgenomen door het Chinese Anbang, roept vooralsnog vooral vragen op. Image China

Hoeveel bizarre wendingen kun je hebben in één bedrijfsdrama? Gisteren maakte verzekeraar Vivat onverwacht bekend dat topman Gerard van Olphen (53) terugtreedt. Per direct en zonder opgaaf van redenen. Het enige dat in het persbericht staat, is dat Vivat en Van Olphen dit samen zijn „overeengekomen”, „in het belang van het bedrijf”.

Binnen het concern en in de branche wekte het nieuws grote verbazing. Van Olphen zat er nog geen twee maanden. Eind juli verkocht de staat Vivat aan de Chinese financiële reus Anbang. Vivat (voorheen Reaal) is de vroegere verzekeringstak van SNS Reaal. Dat bedrijf moest begin 2013 genationaliseerd worden na grote financiële problemen bij de vastgoeddivisie. Van Olphen verhuisde bij de verkoop mee. Tot die tijd was hij topman van SNS Reaal.

Ondoorzichtige partij

Het verkoopproces zelf kende ook al rare wendingen. De jongste is er een die alle zes miljoen polishouders en 4.000 werknemers in zekere zin aangaat. Minister Dijsselbloem (Financiën, Pvda), namens de staat enig aandeelhouder, zei destijds dat de overstap van Van Olphen „in het belang van de continuïteit” van Vivat was.

Anbang, een van de grootste financiële bedrijven in China, is een vrij onbekende partij in Nederland. Het is altijd de vraag hoe buitenlandse investeerders omgaan met bedrijven die ze overnemen. Anbang is een ondoorzichtige partij. Het publiceert geen jaarverslagen en slechts weinigen weten wie de eigenaren zijn.

Met Van Olphen aan het roer had het ministerie – en toezichthouder DNB – iemand die het belang van de ‘BV Nederland’ in de gaten kon houden, in een overwegend Chinees bestuur. Drie van de vier medebestuurders van Van Olphen zijn Chinees, of hebben Chinese wortels. Van Olphen werd in 2013 door Dijsselbloem aangesteld als baas van SNS. Ze kennen elkaar goed.

Het ministerie toonde zich gisteren dan ook niet blij. Een woordvoerder zei dat de minister „kennis heeft genomen van de ontwikkelingen”. Doorgaans codetaal voor: dit bevalt ons niet.

Raadsel

Wat er is gebeurd? Dat is vooralsnog een raadsel. De zaak schreeuwt, gezien het voorgaande, om antwoorden, maar bij Vivat mag niemand officieel meer zeggen dan wat er in het persbericht staat. Van Olphen kan niet reageren, omdat hij een zwijgovereenkomst heeft getekend.

De woordvoerder van Vivat spreekt wel tegen dat Van Olphens vertrek verband houdt met de kapitaalinjectie die Anbang moet doen in Vivat. Toen de koop werd gesloten, was voorwaarde dat Anbang 1,35 miljard euro vermogen zou bijstorten in de verzekeraar. Vivat stond er slecht voor en er zouden problemen kunnen ontstaan met verplichtingen jegens polishouders.

Anbang kreeg daarvoor drie maanden de tijd, tot eind oktober. Naar verluidt hebben de Chinezen dat geld nog niet overgemaakt. Anbang belegt veel en agressief in Chinese aandelen en heeft door de beurscrash daar mogelijk stevige verliezen geleden. Dat kan vervelend zijn als je net geld moet overmaken aan buitenlandse dochters. Maar andere financiële afspraken kwam Anbang tot nu toe altijd netjes na. En het heeft nog anderhalve maand de tijd.

Botsing

Bronnen in de markt die anoniem willen blijven vanwege de gevoeligheid van de kwestie, zeggen dat Van Olphen is vertrokken wegens een verschil van inzicht met het Chinese moederbedrijf over de koers.

Sinds de overname worden er grote veranderingen doorgevoerd bij Vivat en de Chinezen zouden veel haast maken. Van Olphen zou meer van het poldermodel zijn en inspraak willen. Dat zou er niet ingaan bij de Chinezen. Cultuurverschillen tussen hem en zijn bazen zouden daarbij niet hebben geholpen om er uit te komen.

Als dat de werkelijke reden is, verrast die in ieder geval in één opzicht: Van Olphen heeft maandenlang onderhandeld met de Chinezen en ging frequent naar China toe. Hij zou toch geweten moeten hebben wat voor vlees hij in de kuip had. Volgens een andere bron was de zeggenschapkwestie vóór de overname al afgekaart.

Waar Van Olphen dan precies problemen mee had, is onduidelijk. Het moet om iets onoverbrugbaars gaan. Hij is er de man niet naar om kleine dingen zo te laten escaleren, zeggen mensen die hem kennen. Er lijkt dus sprake van een harde botsing. Dat terwijl hij daags na de overname in Het Financieele Dagblad nog zei, dat Anbang „de gedroomde moeder” was voor Vivat.

Een andere marktkenner die ook anoniem wil blijven denkt dat geld een mogelijke bron van conflict is. Verzekeraars investeren premies van klanten om daar later uitkeringen van te kunnen doen. Vivats beleggingen leveren volgens deze bron weinig op, omdat het, op last van DNB, veel in risicoloze staatsobligaties investeert.

Anbang zou juist meer rendement willen en daarom meer risico willen nemen bij het beleggen. Daarin zou Van Olphen terughoudend zijn. Hij zou zich hebben vergist in hoeverre daarover met zijn bazen te praten valt. „Bij Anbang beslist chairman Wu alles in zijn goddelijke eentje.” Wu is de voorzitter van Anbang. Hij wordt ‘chairman Wu’ genoemd door zijn vrouwelijke assistenten die voor hem tolken.

Deze bron noemt het een slecht teken dat Anbang Van Olphen er meteen uitgooit na een conflict. Net als de vakbonden. Bestuurder Karin Heynsdijk van FNV Finance zegt dat ze vreest dat Anbang er net zo hard in gaat bij reorganisaties die onvermijdelijk volgen in het kader van de nieuwe strategie. De marktkenner: „De staat had Vivat nooit aan de Chinezen moeten verkopen. Nu ontploft het in zijn eigen gezicht.”

Een insider zegt dat het nog geen uitgemaakte zaak is waar het Europese hoofdkwartier van Anbang komt. Ook dat zou een conflictbron kunnen zijn. Vivat zou onder leiding van Van Olphen de uitvalsbasis voor de Europese expansie van Anbang worden, zei het Nederlandse bedrijf bij de overname. Maar Wu zou nu overwegen die naar Antwerpen te verplaatsen, waar Anbang recentelijk de kleine verzekeraar Fidea en de Belgische bankactiviteiten van Delta Lloyd overnam.